Digibron.nl

Zwarte vlaggen markeren stille straten

Bron: Reformatorisch Dagblad
Datum: maandag 22 januari 1990
Auteur: Auteur niet bekend
Pagina: 5 (Buitenland)

\iïr\CVf\ïl MOSKOU - De Azerbeidzjaanse hoofdstad Bakoe was gisteren in rouw gedompeld. „Bakoe is een spookstad. Overal hangen zwarte vlaggen uit en vrijwel niemand waagt zich op straat", aldus Leila Joenoesova, een plaatselijk lid van het Volksfront. De radio zond nagenoeg alleen rouwmuziek uit. Het front heeft opgeroepen tot een algemene staking.

Er heerst volgens nationalisten een duidelijk anti-Russische stemming in Bakoe. „De Russen zijn bang". Enkele Russische inwoners van Bakoe hebben de stad inmiddels verlaten. TASS meldde ook dat dreigementen zijn geuit aan het adres van Russen.

Inmiddels lijkt het erop dat Moskous'pogingen om orde op zaken-te stellen in de zuidelijke republieken Azerbeidzjan en Armenië weinig effect sorteren. De Azerbeidzjaanse bevolking negeerde gisteren massaal de door Moskou uitgeroepen noodtoestand en verzamelde zich in groten getale voor het partijhoofdkwartier en het parlementsgebouw in de hoofdstad Bakoe.

Het Azerbeidzjaanse parlement kwam gisteren in spoedzitting bijeen naar aanleiding van het optreden van het Sowjetleger, dat in de nacht «an vrijdag op zaterdag Bakoe over land en vanaf zee binnentrok om de stad te „heroveren" op Azerbeidzjaanse nationalisten. .De zware gevechten die daarop volgden, kostten volgens rate beschermen BAKOE te ZZIJL dio-Moskou, die de militaire commandant van Bakoe citeerde, 83 mensen het leven. Volgens het Volksfront van Azerbeidzjan zijn er echter zeker 600 doden gevallen. Het semiofficiële Anatolische persbureau uit Turkije sprak van „meer dan 500 martelaren". „De mortuaria (in Bakoe) zijn allemaal vol", zei een zegsman van het Volksfront.

Overal ambulances

De Sowjets begonnen met tanks en pantserwagens de blokkades uit de weg te ruimen waarmee de Azerbeidzjaanse nationalisten de afgelopen dagen de door Moskou gezonden legertroepen hadden tegengehouden. ^ invallende AzerbeidzjZnsenT Volgens ooggetuigen hadden de militairen eerst in de lucht geschoten, maar later ook gericht op burgers. „Er is overal bloed in de straten. Ik weet niet hoe veel mensen er gedood zijn, maar er moeten doden zijn gevallen, want er zijn overal ambulances", aldus een inwoner van Bakoe.

Volgens het Volksfront, dat naar eigen zeggen eind vorige week zo"n 100.000 mensen onder de wapenen had, werden de binnentrekkende Sowjettroepen in Bakoe vanaf daken beschoten en met brandbommen bestookt/Bij de eerste gevechten zouden alleen al twintig soldaten zijn gedood. Het optreden van Moskou was voorafgegaan door een reeks waarschuwingen. „Dit kan zo niet doorgaan", stond in een verklaring die de Prawda vrijdag afdrukte en die was ondertekend door het Centraal Comité, het presidium van de Opperste Sowjet en de ministerraad. „De huidige tragedie kan, als zij niet wordt gestopt, leiden tot een nationale ramp", aldus de verklaring.

Daarop had de leiding van de communistische partij van de republiek Azerbeidzjan vrijdagmiddag een ultimatum gesteld voor het afbreken van de wegversperringen. Als die. 's avonds niet weggehaald zouden zijn, dan zouden de troepen zich met geweld een weg naar het centrum banen, zei tweede partijsecretaris Victor Polaitsjko. Dit ultimatum werd door het Volksfront genegeerd. Woordvoerder Fuad Agajev verklaarde dat de communistische leiders de macht in de republiek kwijt waren en dat de meerderheid van de bevolking de orders van het front opvolgde.

Kazerne

De gevechten duurden zaterdag tot diep in de nacht maar daarna werd het wat rustiger en werd er alleen maar af en toe geschoten. Jaoez Dzjaladov, een zegsman van het front in Moskou, zei dat de schietpartijen zich concentreerden rond de Saljanski-kazerne, waar zaterdag hard werd gevochten.

In een uitzending van de televisie in de Azerbeidzjaanse enclave Nachitsjewan (die zich zaterdag eenzijdig onafhankelijk verklaarde) werd in het Azerbeidzjaans en het Russisch een oproep gedaan aan „de soldaten om in de kazernes te blijven en niet op de massa te schieten. Laat uw wapens staan en wacht op instructies van het Volksfront", aldus een verklaring die door een nieuwslezer werd voorgelezen.

Hij deed ook een beroep op'de Turkse bevolking. „Als de Turken uit Turkije ons niet helpen, wie dan wel". Onder aan het scherm was een zwarte band te zien en, de nieuwslezer zelf was in het zwart gehuld om rouw te betuigen met de slachtoffers in Bakoe. Hij las verklaringen voor van het Azerbeidzjaanse Volksfront, de regering en het parlement van Azerbeidzjan en zei dat „de Azeri's zich verzetten tegen de noodtoestand in Bakoe". „De verantwoordelijkheid voor het bloedbad berust bij de leiders in Mofekou en deze misdaad zal niet worden vergeven", aldus de nieuwslezer, die de Armeniërs beschuldigde van het schenden van Azerbeidzjaans grondgebied.

„Dramatisch'

Hij ging niet in op de toestand in Nachitsjewan maar volgens inwoners van de Iraanse grensplaats Poldacht is die „dramatisch". Ze zeiden dat eerder op de dag via de televisie in het Frans, Engels, Perzisch en Turks om hulp werd gevraagd tegen het Sowjetleger. „We worden onder druk gezet met tanks en kanonnen, de Russen willen ons verpletteren met de hulp van de Armeniërs". Wanhopige Azerbeidzjanen verzamelden zich aan de oevers van de Arak, de grensrivier tussen Iran en Nachitsjewan. „Ze huilden en schreeuwden: De Armeniërs willen ons doden", aldus een dorpeling uit Poldacht.

Volgens het officiële Iraanse persbureau IRNA is er zaterdag na de onafhankelijkheidsverklaring in de gelijknamige hoofdstad van Nachitsjewan al zwaar gevochten tussen Azeri's en Russische troepen.