Digibron.nl

Nagebouwde vrachtboot als herinnering aan Middeleeuwse bloeitijd

Bron: Reformatorisch Dagblad
Datum: woensdag 6 februari 1991
Auteur: L. Vogelaar
Pagina: 17 (Onbekend)

KAMPEN - Als sierlijke zwanen gleden zij door het water. Aan de mast klapperde liet vierkant getuigde zeil. Koggeschepen brachten de steden van het Hanzeverbond tot grote bloei. Als een van de onderdelen van een toeristisch project wil de Stad Kampen zo'n 22 nieter lang vrachtschip uit de Hanzetijd gaan nabouwen.

Kampen koestert grootse plannen. Jarenlang besteedde de IJsselstad weinig aandacht aan het toerisme, verklaart G. de Weerdt, conservator van het museum Ketelhaven en een van de coördinatoren van het project. „Onder invloed van signalen uit Den Haag heeft Kampen nu uitgebreide plannen ontworpen om het toerisme te bevorderen". De komende tien tot vijftien jaar moet de stad „toeristisch aantrekkelijker" worden. Het aantal toeristen zou in die periode van 400.000 tot 600.000 moeten groeien. Kampen denkt het 50 miljoen gulden kostende plan (waarvan driekwart miljoen besteed wordt aan de bouw van het koggeschip) te kunnen financieren met hulp van het Rijk en de provincie Overijssel.

Op de IJsselkade, liefst binnen loopafstand van het centrum van de stad, wordt de komende jaren een kogge gebouwd. De Weerdt: „We wilden een toeristische trekpleister tot stand brengen. We kozen daarbij niet voor een Dolfinarium of iets dergelijks, maar voor iets wat bij het karakter en de historie van de stad past. •Toen kwamen we op het idee van een koggeschip. Daaraan dankte Kampen in de late Middeleeuwen haar groei en bloei".

Complete ommezwaai

In de Middeleeuwen vond het goederenvervoer aanvankelijk nog bijna geheel over land plaats. „Dat was absoluut inefficiënt", stelt De Weerdt. „Er was een slecht wegennet, hier en daar wemelde het van de struikrovers en door de tolheffing werd het vervoer een kostbare zaak.

In de periode van de dertiende tot de vijftiende eeuw werden steeds meer koggeschepen gebruikt. Daarmee werden al deze problemen letter

Onderscheiden

R. Bijstra uit 's-Heerenbroek werd vorige week tijdens een drukbezochte afscheidsreceptie koninklijk onderscheiden. Burgemeester M. M. Markusse speldde hem de gouden eremedaille, verbonden aan de Orde van OranjeNassau, op. Bijstra is 42 jaar actief geweest in de zuivelindustrie. lijk en figuurlijk omzeild, terwijl het nog sneller was ook. Dit schip was de spil waarom de explosieve toename van de welvaart en de handel in de late Middeleeuwen draaide. Het zorgde voor een complete economische ommezwaai", vergelijkbaar met de veranderingen door de elektronica in onze tijd. De schepen konden vijftig a tachtig ton goederen vervoeren. De grotere, die wij nu gaan nabouwen, zelfs tachtig a honderd ton".

De Kamper kogge wordt ongeveer 22 meter lang en ruim zeven meter breed, terwijl de romp zo'n 3,5 meter hoog wordt. Koggeschepen werden vrij breed gebouwd. Typerend voor de kogge is dat er maar één mast op stond. Een technisch nieuwtje was het aangehangen roer. Dit "stevenroer" was met scharnieren bevestigd aan de achtersteven. Voordien werden stuurriemen gebruikt, een soort roeispaan die ergens uit het schip stak en waarmee men de koers van het vaartuig kon wijzigen. De romp van de kogge bestond uit huidplanken die ovemaads (overlappend als dakpannen) over elkaar gespijkerd werden. Kenmerkend was ook de bovenbouw, het achterkasteel, dat op het achterschip gebouwd was. Hierin bevonden zich de vertrekken van de bemanning. Het achterkasteel was ongeveer twee meter hoog.

In die tijd werden voornamelijk primaire kleuren gebruikt om de schepen te beschilderen.

Dramatisch

De replica van het koggeschip komt te liggen aan de IJsselkade en zal een expositie bevatten die is gewijd aan het Hanzeverbond. Bij deze organisatie waren vele Noordeuropese handelssteden, waaronder ook Kampen, aangesloten. „Het is de bedoeling om het publiek een presentatie te bieden waarin het wordt meegenomen naar die periode", verklaart de museumconservator van Ketelhaven. „Over de inrichting hebben we al wel wat gedachten, maar die wil ik liever nog niet kwijt. Wel kan ik verklappen dat het een gedramatiseerde presentatie wordt. Dus geen museum waar de mensen zwijgend met de handen op de rug langs vitrines lopen waarin allerlei voorwerpen liggen uitgestald. De beleving moet centraal staan. We willen een breed publiek voor dit onderwerp interesseren. Het schip wordt op de IJsselkade gebouwd, vlakbij of misschien zelfs in de stad. Het zou mooi zijn als het winkelende publiek er lopend naar toe zou kunnen".

De stichting die het werk uitvoert, wil een vakman de leiding geven over het project. In de kleine groep mensen die permanent aan de bouw zullen deelnemen, is plaats voor zowel vut'ers met verstand van zaken als jongeren die wat werkervaring willen opdoen. Kampen denkt minstens twee jaar nodig te hebben voor de bouw van deze herinnering aan zijn roemrijke verleden. berco" in Zutphen. Bijstra is actief als bestuurder van diverse verenigingen in zijn woonplaats en daarbuiten, zoals de stichting Verenigingsgebouw De Kandelaar en de Vereniging Dorpsbelangen !s-^,^j Heerenbroek. In maart 1990 wagjQ] hij 25 jaar bestuurslid van de-jjl Oranjevereniging 's-Heerenbroekj « waarvan de laaste zeven jaar als voorzitter.