+ Meer informatie

Zweedse oppositie eist onderzoek sterilisaties

Bevolking geschokt door onthullingen

3 minuten leestijd

STOCKHOLM (AP) - De Zweedse regering zal waarschijnlijk toegeven aan een eis van de oppositie om een diepgaand onderzoek in te stellen naar onvrijwillige sterilisaties die sinds 1935 onder bescherming van de wet in Zweden zijn uitgevoerd.

Het Zweedse publiek heeft geschokt gereageerd op de onthulling, door de krant Dagens Nyheter, dat zo'n 60.000 mensen in Zweden zijn gesteriliseerd vanwege "onwenselijke" raciale trekken of andere "inferieure" kenmerken. In een van de documenten die door de krant zijn afgedrukt, worden de criteria opgesomd die in een bepaald geval zijn gehanteerd: "Gronden voor het aanbevelen van sterilisatie: onmiskenbaar zigeunerachtige gelaatstrekken, psychopathie, zwerversbestaan". Andere criteria waren kennelijk: gemengd ras, ongehuwd moederschap en het bezit van een strafblad.

"Het is een schrikbarend beeld dat de Zweedse bevolking nu voor ogen krijgt", zei Alf Svensson, voorzitter van de oppositionele Christendemocratische Partij, in een brief aan premier Goeran Persson waarin hij een parlementair onderzoek eist.

Compensatie

Een woordvoerder van minister Margot Wallstrom van sociale zaken zei gisteren dat de zaak waarschijnlijk vandaag al aan de orde komt. Vorige week heeft Wallstrom gezegd dat zij ook overweegt compensatie te betalen aan slachtoffers van het beleid, al voorziet de wet daar niet in. De sterilisaties werden uitgevoerd op grond van een wet die pas in 1975 is afgeschaft, onthulde Dagens Nyheter in zijn artikelenreeks over het vroegere beleid van eugenese of rasverbetering.

De 72-jarige Maria Nordin vertelde de krant dat zij in 1943 was gesteriliseerd omdat zij geestelijk onvolwaardig zou zijn. Zij diende vorig jaar een verzoek in voor een schadeloosstelling, maar dat verzoek werd door Wallstrom afgewezen. De minister zegt thans dat zij zich over de zaak schaamt.

Het voormalige Zweedse Instituut voor Raciale Biologie, waar het eugenetisch onderzoek plaatshad, wordt nergens in handboeken genoemd en in Zweden is altijd opmerkelijk weinig discussie gevoerd over dit soort onderzoek, waarvan onder anderen de bekende Zweedse Nobelprijswinnaars Alva en Gunnar Myrdal fervente voorstanders waren. Gunnar Myrdal is bekend vanwege zijn in 1944 uitgegeven studie over het rassenvraagstuk in de Verenigde Staten: "Een Amerikaans Dilemma". De kwestie is des te pijnlijker voor Zweden, omdat het land zich graag laat voorstaan op zijn hoog moreel gehalte. De ontdekking dat zo veel Zweedse burgers op twijfelachtige gronden zijn gesteriliseerd, komt dan ook als een hele schok. Sommige critici vergelijken het beleid met dat van nazi-Duitsland, waar in de jaren voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog ronduit werd gepropageerd dat het beter was 'inferieure' mensen te lozen.

Voor de sociaal-democraten is pijnlijk dat de sterilisaties voor een groot deel plaatsvonden onder hun zo humaan geachte beleid. Het was de sociaal-democratische partij van de vermoorde premier Olof Palme die de Zweedse verzorgingsstaat gestalte gaf en die aan de wereld voorhield als een voorbeeld van verlicht bestuur. Wallstrom, die zelf lid is van de sociaal-democratische partij, zei dat de sociaal-democraten betrokken zijn bij "een collectieve schuld".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.