+ Meer informatie

„Tenerife-rapport is ondeugdelijk"

RLD: feiten onder tafel geschoven

4 minuten leestijd

SCHIPHOL — Dat de Spaanse autoriteiten de schuld van de zo dramatische vliegramp op Tenerife aan de KLM-bemanning geven, doet geen recht aan de gang van zaken op die bewuste zondag in maart vorig jaar. Zo heeft het ontbreken van een startverklaring niet alleen geleid tot de ramp, ook tal van andere factoren hebben een rol gespeeld. Daarop heeft Nederland de Spaanse onderzoekers gewezen, maar die zijn hier volledig aan voorbijgegaan.

Dat is in het kort de kritiek die de Rijksluchtvaartdienst bij monde van directeur-generaal mr. Raben gistermiddag spuide, dit naar aanleiding van het Spaanse rapport over de zwaarste ramp in de geschiedenis van de burgerluchtvaart. Bij die ramp op het Spaanse eiland Tenerife (op 27 maart 1977) kwamen 583 mensen om het leven. Een Boeing 747 van de KLM boorde zich bij het opstijgen in een Boeing van PanAm, die op de startbaan taxiede.

Volgens een Spaans onderzoek, waarvan vorige week een rapport aan de Rijksluchtvaartdienst ter hand werd gesteld, was het ongeluk de schuld van de KLM-bemanning. „De gezagvoerder (J. Veldhuyzen Van Zanten) is vertrokken zonder startverklaring", zo luidt één van de belangrijkste conclusies van de Spaanse onderzoekers. „ j ....

Redelijkerwijs

De Rijksluchtvaartdienst brengt daar tegenin, aldus mr. Raben gistermidag dat weliswaar de startverklaring ontbrak maar dat de KLM-bemanning redelijkerwijs mocht veronderstellen dat er toestemming was gegeven om te vertrekken. Voordat de Boeing naar de startbaan reed, heeft het toestel zich tot de verkeerstoren gewend met de vraag: ,,We are ready for take-off en wait for APC (APC= vluchtroute)". Daarop is door de Spaanse verkeersleiding die route gegeven, maar is geen antwoord gegeven op de eerste vraag. „Hoewel die uitdrukking „We are ready for takeoff' niet meer betekent dan „daar staan we dan", is uit afgeluisterde gesprekken op vliegvelden overal ter wereld vast komen te staan, dat in de vliegwereld dit opgevat kan worden als een verzoek om een startverklaring", aldus mr. Raben, die erop wees dat de Rijksluchtvaartdienst ook op Spaanse luchthavens dit woordgebruik is tegengekomen.

„Wachr

De „Hollandse" lezing luidt verder dat de KLM-gezagvoerder uit het antwoord van .de verkeerstoren logischerwijze veronderstelt, dat de startbaan vrij is, waarop de Boeing aanstalten maakt tot vertrek. Het vliegtuig maakt vaart en meldt aan de verkeersleiding dat het gaat opstijgen. De toren geeft daarop als antwoord ,,oké", waarna een kleine pauze volgt, waarin de verkeersleiding de vergissing bemerkt en vervolgt met „stand by..." (te vertalen met: wacht nog).

De PanAm-bemanning, die meeluistert, begrijpt intussen dat de KLM-Boeing zich op haar baan bevindt en zendt onmiddellijk een waarschuwing uit . Achteraf gezien is dit fataal geweest. De boodschap „wacht nog" van de verkeerstoren én de waarschuwing van het PnAm-toestel worden tegelijkertijd uitgezonden. Dit komt via de boordradio in de KLMcockpit over als een fluittoon, gevolgd door geruis. Hierdoor mist de bemanning twee,,levensbelangrijke" berichten. Alleen de KLM-boord werktuigkundige vangt nog het laatste gedeelte op van de PanAm-boodschap. Hij vraagt daarop aan zijn gezagvoerder of deze zeker is van een vrije baan, die bevestigend antwoordt, omdat hij zeker meent te weten dat hij een startvergunning heeft.

Op het allerlaatste moment - door de mist is het zicht beperkt - merkt de KLM-piloot van het reeds op volle snelheid zijnde KLM-toestel de PanAm-Boeing op, probeert in een wanhoopspoging nog over het vliegtuig heen te komen, maar slaagt daarin niet. Na de botsing vliegen beide toestellen in brand en komen alle inzittenden van de KLM-Boeing om het leven. Van het PanAm-toestel overleven 54 inzittenden, onder wie de cockpit-bemanning, de ramp.

Onder tafel

Deze lezing van de Rijksluchtvaartdienst, die aan de hand van afgeluisterde bandopnames is opgesteld, is merkwaardigerwijze niet in het Spaanse rapport opgenomen. „Dit", aldus mr. Haben, „terwijl we alle medewerking aan het onderzoek hebben gegeven en onze bevindingen hebben overhandigd. Het rapport is daarom onvolledig en eenzijdig. Ze hebben essentieel materiaal onder tafel geschoven".

De Rijksluchtvaartdienst zal nu' haar lezing van het gebeurde binnenkort aan de Raad van de luchtvaart kenbaar maken. Deze raad, een onafhankelijke instantie, met volgens de wet uitspraak doen over luchtvaartongevallen. „Omdat het Spaanse rapport geen recht doet aan de feitelijke situatie", aldus Raben, „zullen wij die raad verzoeken alsnog een onderzoek in te stellen en daarbij het materiaal van de Rijksluchtvaartdienst te betrekken".

Verzwegen

Het domweg voorbijgaan aan de feiten die door de Rijksluchtvaartdienst zijn ingebracht, is overigens niet de enige grief van Hollandse zijde. Ook het aanbrengen van „illustraties" is in het verkeerde keelgat geschoten. Hoewel Raben niet wilde spreken over suggestieve elementen, vond hij toch bedenkelijk dat in het Spaanse rapport bijvoorbeeld gesproken wordt over een stress-situatie in het KLMtoestel.

„Los van de vraag of dat op waarheid berust, zou men dan ook hebben moeten aanvoeren dat in het PanAmvliegtuig op de KLM-bemanning is gescholden. En dat de verkeersleiding onder een zekere druk stond om het ongebruikelijk groot aantal passagiers zo snel mogelijk weg te krijgen, wordti eveneens verzwegen. Dan moet.riten' ook niet de situatie in de KLMjsockpit ten tonele voeren", aldus Racen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.