+ Meer informatie

Extra aardgasbaten niet Verjubelen'

5 minuten leestijd

• AMSTERDAM - Het Amerikaanse voedings-, tabak-, koffie,- en huishoudelijke-produktenconcern Sara Lee heeft plannen om zich te vestigen op de Oosteuropese markt. Dat heeft den woordvoerster van het bedrijf gisteren in Amsterdam bekendgemaakt. Douwe Egberts maakt deel uit van Sara Lee. Sara Lee is inmiddels in onderhandeling met Oosteuropese „contacten" om eventuele samenwerkingsverbanden met bedrijven te bespreken. De woordvoerster sprak de verwachting uit dat over drie jaar de introductie een feit kan zijn. .

de Graaf+ Plaisier
Registeraccountants Houtzaagmolen 111 Postbus 444 2980 AK Ridderkerk Tel, 01804-20455 Fax 01804-30506

financiële notities
Door drs. A. A. C. de Rooij

De rijksbegroting geeft geen blijk van een solide financiële aanpak. Bovendien wordt het beeld ondermijnd door economische risico's. Hogere olieprijzen pakken per saldo weliswaar gunstig uit voor de schatkist, maar het kabinet mag de extra aardgasopbrengsten niet gebruiken om bezuinigingen te ontwijken. Al met al dreigt voor de komende jaren de noodzaak van forse ombuigingsoperaties.

Sinds afgelopen dinsdag zijn we weer volledig bijgepraat op het terrein van de overheidsfinanciën. Het cijfermateriaal dat we aantreffen in de Miljoenennota, verschaft inzicht in uitgaven en inkomsten, in mee- en tegenvallers ten opzichte van eerdere prognoses en in de stand van zaken met betrekking tot onder andere het tekort, de financiering daarvan en ide staatsschuld.

In 1991 wordt 9,9 miljard gulden uitgetrokken voor beleidsintensiveringen. Dat betreft extra uitgaven in vergelijking tot de door het vorige'kabinet opgestelde meerjarenramingen. Zij markeren de verandering van coalitie en waren voor een groot deel (6,9 miljard) al aangekondigd in het regeerakkoord. Van genoemd totaalbedrag is 5,2 miljard nodig om de herstelde koppeling van lonen en uitkeringen te betalen. Terugdringing van het tekort tot de afgesproken 4,75 procent van het nationaal inkomen vereiste daarnaast 7 miljard aan besparingen en inkomenstenvergrotingen. Die maatregelen dragen voor slechts 2,8 miljard een structureel karakter. De rest van het pakket bestaat uit eenmalige ingrepen. Tot zover de financiële hoofdlijnen uit het voorgestelde regeringsbeleid.

Weinig solide

Het is deze week al vele malen geschreven en opgemerkt: Meer dan anders wordt de begroting omgeven door economische risico's. Zij draagt daardoor in feite een voorlopig karakter. Bovendien valt er nogal wat aan te merken op de degelijkheid van de tekortbeperkende maatregelen. De eerste Miljoenennota van minister Kok blinkt bepaald niet uit door financiële soliditeit. Het lijkt allemaal aardig te kloppen. Het tekort daalt immers keurig tot 4,75 procent. Wie verder kijkt, constateert echter dat er te weinig structurele dekking is. Dat breekt later op. In een onzeker klimaat als het huidige was het verstandiger geweest onplezierige keuzen niet vooruit te schuiven en nu te besluiten tot harde ombuigingen. Mogelijke te-, genvallers bij de rentebetalingen en bij conjunctuurgevoelige posten als de belastingopbrengsten, maken de budgettaire problematiek in de komende jaren toch al zwaar genoeg.

Het Centraal Planbureau gaat er vooralsnog van uit dat de Golfcrisis niet leidt tot blijvende gevolgen voor de oUeprijzen. De rekenmeesters hanteren voor 1991 een gemiddelde van 20,5 dollar per vat als vooronderstelling. Dat niveau sluit aan bij het OPEC-akkoord dat vlak voor de inval van. [rak in Koeweit tot stand kwam. Het kabinet heeft de begroting eveneens afgestemd op die 20,5 dollar en beroept zich daarbij uiteraard op de wijsheid van het CPB. Het IMF publiceerde woensdag een scenario voor volgend jaar met 22,75 dollar als uitgangspunt. Niemand weet de afloop van het conflict en dus evenmin de consequenties voor de wereldeconomie. Maar hoe dan ook, het is natuurijk weinig voorzichtig om het beleid te baseren op het gunstigste perspectief.

Aardgasbaten

Nu kan men tegenwerpen dat die duurdere olie helemaal niet zo nadelig uitpakt voor de schatkist. Nederland exporteert tenslotte aardgas en de prijs daarvan is, met enige vertraging, gekoppeld aan de prijs van olie. Volgens de becijferingen van het Planbureau zal bij een olieprijs in 1991 van 30 dollar per vat, het financieringstekort zelfs 0,3 procentpunten lager uitvallen. Geen vuiltje aan de lucht voor de overheidsfinanciën, zo lijkt het. We nemen dan echter aan, dat de overheid de extra aardgasopbrengsten aanmerkt als normale ontvangsten en ze gewoon gebruikt om links en rechts gaten te stoppen.

Vorige kabinetten hebben in het verleden inderdaad zo gehandeld. De gasbaten verdwenen in consumptieve uitgaven en we zagen er niets meer van terug. Potverteren heette dat. In een advies uit 1988 stelt de SER een andere, en betere, benadering voor. De Raad beveelt aan om bij de bepaling van de voor het beleid beschikbare financiële ruimte in de sfeer van de aardgasinkomsten, uit te gaan van een „vaste voet" of minimumraming en de „bovenminimale", zeg maar de extra, middelen buiten de normale begroting te houden.

Een dergelijke aanpak vermijdt sterke schommelingen. Stijging van de olieprijzen betekent hogere opbrengsten voor de schatkist en dus meer armslag, maar in de tegenovergestelde situatie worden we uiteraard geconfronteerd met de noodzaak om juist te bezuinigingen op de uitgaven. Zo stond de regering bij het opstellen van de begroting voor 1987 voor de opgave compensatie te zoeken voor een teriigval van de aardgasgelden van 21,1 naar 8,6 miljard gulden.

Maar er zit een nog belangrijker' aspect aan deze kwestie. Onze aardgasreserves vormen een stuk nationaal vermogen en zijn eindig. Dat pleit ervoor de opbrengsten ervan niet te 'verjubelen', maar aan te wenden voor versterking van de economie; om ze niet te consumeren, maar te investeren, zodat ze in volgende jaren een zeker rendement opleveren. Concreet geeft de SER in overweging het bovenminimale deel in te zetten voor versnelde terugdringing van het financieringstekort en dus voor verkleining van de staatsschuld. Zo behoeven we in de toekomst minder rente te betalen en beschikken we dan over meer geld ten behoeve van allerlei nuttige zaken. In die zin hebben we er later profijt van.

Overheidsschuld

Ten aanzien van die overheidsschuld vermeldt de Miljoenennota dat zij als percentage van het nationaal inkomen verder oploopt, en wel van 82 in 1990 naar 84 in 1991. De enorme schuld maakt de begroting uiteraard erg kwetsbaar voor het renteverloop. Een tabel laat zien dat we binnen de EG een van de landen zijn met de hoogste schuldquote en dat alleen Griekenland en Italië ook nog altijd tot de stijgers behoren. We verkeren wat dit betreft in de achterhoede. Reden te meer om op verstandige wijze met de aardgasinkomsten om te springen.

Al met al blijkt uit de jongste Miljoenennota dat de overheidsfinanciën nog lang niet op orde zijn. De jaren tachtig werden gekenmerkt door omvangrijke ombuigingsoperaties. We moeten er rekening mee houden dat ook het huidige kabinet in dit opzicht nog heel wat te verwerken krijgt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.