+ Meer informatie

Garissen treedt af na zware nederlaag

Christen-democraten voor 't eerst in parlement

3 minuten leestijd

STOCKHOLM (AP) - De Sociaal-Democraten die de Zweedse verzorgingsstaat een halve eeuw lang gestalte gaven, hebben bij de gisteren gehouden verkiezingen de verwachte zware nederlaag geleden. Premier Ingvar Carlsson heeft vandaag het ontslag van zijn regering ingediend.

De Sociaal-Democratische Partij raakte 19 van haar 137 parlementszetels kwijt. De niet-socialistische partijen verwierven 171 zetels, maar ook dat is onvoldoende voor de vorming van een meerderheidsregering.

Het blok van vier centrum-rechtse partijen kreeg met 46,5 procent van de stemmen 171 van de 349 zetels in de Riksdag in handen, een winst van 19 zetels, maar vijf te weinig voor een meerderheid. De Sociaal-Democratische en de Linkse Partij (samen 42,1 procent) komen met een verlies van 24 zetels uit op 153. De Groenen bleven met 3,4 procent onder de kiesdrempel van 4 procent en verdwijnen uit het parlement. De populistische, rechtse partij Nieuwe Democratie krijgt met 6,7 procent 25 zetels, maar is voor het niet-socialistische blok niet aanvaardbaar als coalitiepartner.

Dieptepunt

De Centrum- en Liberale partijen beschuldigen de Nieuwe Democratie van racisme en volksmennerij. Hoe sterk de antipathie is, bleek toen de Liberale voorman Bengt Westerberg een verkiezingsprogramma van de televisie verliet toen ND-leider lan Wachtmeister voor de camera's verscheen. Carlsson schreef de nederlaag toe aan de economische problemen en negatieve reacties op zijn belastinghervormingen. Hij zei dat het volgen van een confrontatiekoers en het appeleren aan de economische ontevredenheid „vrucht heeft afgeworpen en het nemen van verantwoordelijkheid niet, en dat verontrust mij".

„Het is duidelijk dat we een groot verlies hebben geleden,, maar we zijn niettemin blij dat we 10 procent hebben teruggewonnen sinds het afgelopen voorjaar, toen we op een dieptepunt kwamen in de opiniepeilingen", verklaarde secretaris Bo Toresson van de Sociaal-Democratische Partij.

De christen-democraten doen met 7 procent van de stemmen en 26 zetels voor het eerst hun intree in het parlement. Dat betekent dat de nieuwe Riksdag zeven partijen zal tellen, wat het formatieproces er niet gemakkelijker op zal maken.

Moeizaam karwei

Het centrum-rechtse blok heeft de kiezers lagere belastingen, groeiprikkels voor bedrijven, minder bureaucratie en privatisering beloofd. De 42-jarige conservatief Carl Bildt hoopte het premierschap van de socialist Ingvar Carlsson over te kunnen nemen als leider van een coalitie bestaande uit de Gematigde Partij, het Centrum, de Liberalen en de Christen-Democraten.

De laatsten hebben hun afwijzende houding tegenover abortus en hun pleidooi voor lagere belastingen en meer keus in kinderopvang de afgelopen dagen verzacht en zouden in een niet-socialistische coalitie welkom zijn. Maar de christen-democratische leider Alf Svensson en de liberaal Bengt Westerberg hebben allebei laten weten dat zij niets voelen voor een coalitie die van de Nieuwe Democratie afhankelijk is.

De Nieuwe Democratie werd in februari opgericht met het voornemen belastingen en prijzen te verlagen en „Zweden plezieriger" te maken. Uitlatingen van sommige kandidaten over korting op de ontwikkelingshulp aan Afrika en het uitwijzen van vluchtelingen die de- wet overtreden hebben de partij echter in een kwade reuk geplaatst.

De Sociaal-Democratische Partij van Carlsson heeft Zweden gedurende 53 van de afgelopen 59 jaar geregeerd. Sinds 1982 regeren zij als minderheidsregering met gedoogsteun van de Linkse Partij. De nederlaag van gisteren was nog groter dan die gedurende de jaren 1976-82, toen Zweden bestuurd werd door drie niet-socialistische coalities.

Vrijwel alle politieke leiders zijn ervan doordrongen dat de stembusuitslag een situatie heeft geschapen die de vorming van een nieuwe regering tot een moeizaam karwei maakt. De opkomst bedroeg 85 procent, een procent minder dan bij de verkiezingen in 1988.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.