+ Meer informatie

Sjamirs onderhandelingspositie stevig

Liljioed moet nog harde noten kraken met religieuze partijen

4 minuten leestijd

JBtUZALEM - „Ik zal de nieuwe prerier zijn", verklaarde premier Jitscha( Sjamir in de nacht van dinsdag op woeisdag. Niet dat zijn partij groeide bij de tvaalfde parlementsverkiezingen in Israël geschiedenis (zijn partij ging van 41 naa 39 zetels), maar Sjamirs perspectievenom een coalitie te vormen met de religieze partijen zijn aanzienlijk beter dan dievan de Arbeiderspartij, die met een zetldaling van 44 naar 38 een bittere pil te likken kreeg.

>e besprekingen tussen de Likoed en de religi

vigen.
(Wat voor de meeste mensen als een verrassing Ifam, is de spectaculaire winst voor de religieuze ijrtijen. Bij de verkiezingen in 1984 wonnen ze 10 iftels, nu zijn ze goed voor 18 afgevaardigden in ê Knesset. De Nationale Religieuze Partij (NRP) jom van 4 naar 5 zetels, de Sjas-partij (een partij &n Sefardische ultra-orthodoxen) ging van 4 naar en de ultra-orthodoxe Agoedat Israël zelfs van 2 laar 5 zetels. Bovendien zal een nieuwe partij in Ie Knesset vertegenwoordigd zijn, de Degel HaJiora, met 2 zetels.

De oorzaak van de groei van de religieuze partijen is gelegen in het toenemende religieus bewustzijn onder de Israëlische joden, in een goede campagnevoering -waarbij men inspeelde op sentiment en nostalgie- en vooral in het feit dat de religieuze gezinnen meer kinderen tellen dan de niet-religieuze gezinnen. Het percentage orthodoxe Israëliërs is in de laatste jaren flink toegenomen.

In principe is het mogelijk dat de religieuze partijen een coalitie vormen met zowel de Likoed als de Arbeiderspartij. Toch maakt de Likoed betere kansen. De Likoed is de grootste partij en bovendien neigen de religieuzen in hun ideologie iets meer naar de Likoed met haar havikachtige opstelling in het Palestijns-Israëlisch conflict dan naar de Arbeiderspartij.

Maar de precieze bepaling van Israels grenzen is -met uitzondering van de NRP— niet van erg groot gewicht voor de religieuze partijen.

Wat 2e in de komende dagen vooral zullen eisen is dit de religieuze wetgeving zoveel mogelijk zal worüen doorgevoerd. Daarbij zijn twee zaken van gro«t belang: strengere wetgeving aangaande de sabbitrust en een verandering in de wet op de terugke(jr.

Al jaenlang proberen religieuze partijen de bepaling vm "wie een jood is" te wijzigen. Ze eisen dat bekferiingen tot het joodse geloof alleen als immigrant in Israël opgenomen kunnen worden als de bekering volgens de orthodox-joodse wetgeving heeft plaatsgevonden. Dat wil zeggen dat de bekering niet mag zijn geschied onder leiding van een liberale of conservatieve rabbijn. De niet-religieuze partijen hebben zich altijd fel verzet tegen zo'n wetswijziging.

Verder zullen de religieuze partijen voldoende regeringssteun eisen voor de Jesjivot (Talmoedleerscholen). Een Jesjiva-student heeft vrijstelling van militaire dienst.

Een deskundige wees er op de Israëlische radio op dat de religieuze partijen „niet erg zionistisch" zijn. De geestelijke vader van de Agoedat Israël bij voorbeeld, de in Amerika vertoevende Lubavitcher Rebbe, weigert een voet in de zionistische staat te zetten. Sommige ultra-orthodoxen zijn tegen het oprichten van een joodse staat voor de komst van de Messias, maar omdat die staat er nu eenmaal is, proberen ze er het beste van te maken. Daarom vinden ze dat de joods-religieuze wetgeving zoveel mogelijk moet worden doorgevoerd. Likoed, zei dat het de kleine partijen niet toegestaan zal worden hun eisen te dicteren.

Gisteren hield de Likoed ook al besprekingen met de rechtse Techija-partij (die tegen alle verwachtingen in slonk van 5 naar 3 zetels).

Vandaag zal de Likoed spreken met de rechtse Tsometpartij (2 zetels) en de omstreden Moledet (vaderland)-partij van de vroegere generaal Rehavam Ze'evi (ook 2 zetels). Het is waarschijnlijk dat een aantal mensen dat aanvankelijk zijn stem wilde uitbrengen op de Kachpartij (die werd verboden omdat ze racistisch is) nu voor de Moledetpartij heeft gekozen.

Deze ultra-rechtse partij pleit niet voor openlijke deportatie van Arabieren, zoals de Kachpartij deed, maar voor „vrijwillige overplaatsing". Ze'evi, die graag naar de bijnaam Gandhi luistert, wil voor de Palestijnen een zodanige situatie creëren, dat ze maar al te graag de koffers pakken. Hij denkt aan een verbod van studie of het ontnemen van bestaansmogelijkheden. Enkele Likoedleiders hebben al meegedeeld dat ze weinig ingenomen zijn met de ideeën van "Ghandi".

Positiebepaling

De besprekingen tussen de partijen over een mogelijke coalitievorm hebben zich tot nu toe beperkt tot positiebepalingen. Er zullen in de komende d^en harde noten gekraakt worden. De Likoed heeft al laten weten niet bereid te zijn tot het doen van al te grote concessies. Jitschak Modal, na Sjamir en David Levy de derde man in de

Als het de Likoed niet lukt in de komende dagen of weken tot een akkoord te komen met de religieuzen, blijven er twee alternatieven over, die weinig kans op verwerkelijking maken. Het ene is dat de Arbeiderspartij een coalitie vormt met de religieuze partijen en linkse partijen en het andere is dat er opnieuw een regering van nationale eenheid wordt gevormd. TEL AVIV ingegaan op de residtaten van de verkiezingen van afgelopen dinsdag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.