+ Meer informatie

Lenins dagen lijken geteld in Letland

„Als je de partij verbiedt, moet je ook afrekenen met haar uitvinder"

4 minuten leestijd

VOORSCHOTEN - „We zijn weer een stapje verder op de goede weg". De nuchtere reactie van mevrouw I. AhlersBrutan, Letse van geboorte en aan het eind van de Tweede Wereldoorlog naar het Westen gevlucht voor de tweede Sowjet-bezetting van haar vaderland, op het verbod van de communistische partij in de republiek Letland en de arrestatie van haar gehate leider, de ultra-conservatief Alfred Rubiks.

Hoe ziet u de invloed van de mislukte staatsgreep van deze week op het Letse streven naar onafhankelijkheid? „Ik beschouw deze ontwikkeling als zeer positief. Na het bloedvergieten begin dit jaar in Litouwen en Letland was de Russische president Jeltsin één van de eersten die dit gewelddadige optreden veroordeelde. Ik had dezer dagen ook heel sterk het gevoel over me dat in geval van een mislukking van de coup we een heel eind verder zouden komen. Ik was ook vrij optimistisch omdat de mensen in Letland die ik telefonisch wist te bereiken niet geloofden dat de putschisten zouden slagen in hun opzet". Op grond waarvan eigenlijk? „Ik weet het niet. Iemand in Letland reageerde op dezelfde vraag met „We hebben al zoveel meegemaakt. We zullen ook dit doorstaan. Het zal ze niet lukken".

Riga omsingeld

Is het nog erg spannend geweest in Letland? „Vorige week was er niet veel van te merken. Er waren wel troepenverplaatsingen, maar die komen vaker voor. In Letland is een gigantische strijdmacht gelegerd. De mensen dachten dat het gewone manoeuvres waren. Maar het waren toch waarschijnlijk voorbereidingen". En deze week? ..Toen werd Riga helemaal omsingeld. Maandag kon ik nog bellen, maar dinsdag en woensdag lukte dat me totaal niet. Pas donderdagmorgen kreeg ik weer contact met Letland. Heel Riga was omsingeld, mensen van buiten konden de stad niet in". Gaf dat een enorme angstsfeer? „Tot mijn verbazing waren de mensen niet bang. Ze wachtten de loop van de gebeurtenissen rustig af".

Heerlijk tafereel

U hebt waarschijnlijk ook vernomen dat Rubiks is gearresteerd... „Eindelijk is die gehate figuur weg. Ik moest al zo lachen toen Gorbatsjov hem tijdens zijn persconferentie in één adem met Saddam Hoessein en Gaddafi noemde. Het grootste deel van de Letse burgers zal blij zijn dat het van Rubiks af is. Hij heeft altijd geprobeerd de communistische machtspositie te verdedigen. En ja, nu is het communisme niet meer legitiem in Letland". Dat moet u waarschijnlijk wel erg aangrijpen. U bent immers voor hel bolsjewisme gevlucht. ..Oh ja. zeer zeker. Ik vond het weghalen van het naambord op het gebouw van de communistische partij een heerlijk tafereel. Alleen doet het natuurlijk pijn dat er zoveel mensen niet meer zijn die dit moment ook zo graag hadden willen beleven. Generaties van Letten hebben gehoopt dat hun kinderen weer in vrijheid zouden mogen opgroeien.

Men is er zich overigens heel goed van bewust dat de economische toestand thuis heel slecht is. Als u nagaat dat Letse parlementariërs die naar Nederland komen hier hun geld niet kunnen omwisselen. Dat is toch onvoorstelbaar! Dat je als parlementariër op bezoek in een ander land in feite niets bij je hebt, dat je afhankelijk bent van je gastheer. Een bar vervelende situatie. Daarom hoop ik ook dat deze vernederende toestand gauw zal veranderen, dat er een hardere of eventueel eigen Letse valuta komt".

Zwarte baretten

Ondertussen maakt Den Haag geen haast met de erkenning van de onafhankelijkheid van de Baltische republieken. „Nee, de Nederlandse regering laveert zeer voorzichtig. Alsof wij net als de Finnen de buren van de Sowjet-Unie zijn! Wat dat betreft kan Nederland zich spiegelen aan Denemarken en Duitsland, die na de mislukking van de staatsgreep een veel positievere houding tegenover de Baltische staten hebben aangenomen". Doet deze afwachtende houding u „Nee, dat kan ik niet zeggen. Maar je kunt wel te voorzichtig zijn". Staat Lenin nog op zijn plaats in Riga? „Voorzover ik weet wel. Dat zal echter niet lang meer duren. In Estland hebben ze zijn standbeeld zojuist ook al omgehaald. Logisch, als je de communistische partij verbiedt, moet je ook afrekenen met haar uitvinder!" Bent u niet bevreesd voor een soort bijltjesdag in Letland, een soort volkswraak op de communisten? „Ik denk van niet. Rubiks, een van de meest gehate communisten, was een vrij geïsoleerd figuur". Intussen zitten het beruchte korps van de 'zwarte baretten' nog steeds in Riga. „Ze vormen daar naar ik weet niet zo"n grote groep. Je weet ook niet hoe zij zich in de veranderde situatie gaan opstellen. Tenslotte kon ik van de week nauwelijks mijn oren geloven toen ik hoorde dat de zwarte baretten in Leningrad de zijde van Jeltsin hadden gekozen. Je weet dus maar nooit. Er zijn ontzettend veel militairen gelegerd in de Baltische landen. Hun terugtrekking zal nog grote problemen met zich meebrengen". Verwacht u in de nabije toekomst nog grote spanningen tussen de grote Russische minderheid in Letland en de inheemse bevolking? „Nee. De meerderheid van de Russen in Letland heeft zich ook voor een onafhankelijke republiek uitgesproken. Bovendien leefden de verschillende nationaliteiten vreedzaam naast elkaar in de jaren tussen de twee wereldoorlogen, toen Letland een soevereine staat was. Ik groeide op met Russische, Poolse en joodse vrienden. Waarom zou deze situatie, nu Letland weer echt vrij wordt, niet kunnen terugkeren?!"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.