+ Meer informatie

Ter overweging

6 minuten leestijd

J. H. Velema: Blijven belijden. Uitgave: Buyten en Schipperheyn, Amsterdam. Prijs f 10,—.

„Blijven belijden” komt min of meer in de plaats van het uitverkochte „Hoe langer hoe meer” en is in de eerste plaats bedoeld als belijdenisgeschenk. Blijkens het voorwoord van de schrijver is bij de samenstelling echter ook gedacht aan oudere leden, die de dag van het belijdenis-doen al een poos achter de rug hebben. Na lezing komt mij een derde bestemming minstens zo bruikbaar voor: Het is zeer wel geschikt voor de belijdenis-catechisatie en de vervolg-catechisaties voor jonge lidmaten, die men hier en daar heeft opgezet. „Blijven belijden” moet niet worden gegeven in een situatie, waarin het grote kans maakt met dankbare herinneringen op een boekenplank te worden gezet. Bovendien is het een werkje, waar je meer mee moet doen dan het enkel in stille afzondering lezen. Het prikkelt namelijk tot discussie. Bijna elke bladzijde bevat wel een of meer opmerkingen, waar je over zult willen praten. Bij voorkeur met ds. Velema zelf, die met de van hem bekende stelligheid zijn meningen en typeringen poneert, maar bij diens ontstentenis dan toch zeker graag eens met een paar anderen. Alzo: bij uitstek stof om een catechisatie-uur of een samenkomst van een gespreks- of bijbelkring tot een boeiende belevenis te maken.

Voor wie er onverhoopt iets anders uit zou willen lezen: de opmerking hierboven is als een compliment bedoeld. Voor een schrijver, die rond en rechtuit zegt wat hij van zijn wereld en van zijn mede-christenen denkt. Die bij ons christen-zijn notities maakt, die we „in de zak kunnen steken”. Die met verve aangeeft van welk een enorme betekenis werkelijke belijders en een waarlijk levende kerk voor de wereld zouden kunnen — en ook zouden moeten zijn. Met betrekking tot het blijven-belijden hebben we hier een onthullend leer-boek, dat duidelijke lijnen trekt, niet alleen dwars door allerlei dor kerkelijk traditionalisme heen, maar ook naar diverse levenssectoren, die helaas in menige preek en Dij de voorbereiding van menige kandidaat-belijder in het vage worden gelaten. Ds. Velema geeft, althans in zijn hoofdlijnen, een consistent betoog, waarin de belijder wordt getekend, enerzijds als een volledig afhankelijke mens, die alles moet hebben van een persoonlijke en wezenlijke relatie tot de Drieenige God, anderzijds als een volledigverantwoordelijke mens, staande in dèze wereld en dèze tijd.

Buiten die hoofdlijnen zijn er uiteraard zijwegen, waarop je de schrijver zo nu en dan zou willen matigen in de vaart en de heftigheid, waarmee hij de „boze wereld” af-schrijft. Soms in een vernietigende tussenzin als „ … de christelijke school — was die school vandaag maar echt christelijk” (pag. 10). Voor een vluchtige lezer gaat met zo’n passage de hele christelijke school, met allen die daarin en daaromheen werkend en biddend bezig zijn, op de vuilnishoop. Op vergelijkbare wijze wordt ook nogal eens naar „moderne christenen” of — bijna synoniem — „horizontalisten” geslagen. Of naar degenen, die een meer frequente Avondmaalsviering zouden wensen (pag. 87); zij bedoelen daarmee zeker niet allen „Christus opnieuw te offeren”. Op plaatsen als deze komen de lezer zinnen van elders in herinnering, waaruit toch ook weer een fiks stuk kritiek op het eigen kerkelijke leven is gebleken. Bij deze zelf-kennis zou, dacht ik, iets meer schroom in de beoordeling van anderen passen. Maar ja, dat is nu juist de wijze van benaderen en beoordelen, waarover je zo graag eens een gesprek — met de schrijver, maar evenzeer in de kring van „onze mensen” — op gang zou willen zien komen.

H. W. v. d. BRINK

J. J. Poort, Prijst Hem in uw psalmen. Uitgeverij De Banier, Utrecht, 1973, 222 blz. Prijs f 15,—.

De bekende legerpredikant ds. J. J. Poort schreef 52 meditaties voor de zondagavond. Leidende gedachte is een bepaalde regel uit de (oude) berijming van de Psalmen. De ondertitel luidt: huisboek voor de zondagavond.

Met veel genoegen hebben we dit boek gelezen. Het is in de ware zin van het woord stichtend, dat is opbouwend. De diepte van de Psalmen gaat voor ons open. De overdenking beslaat telkens het hele vers waaruit de ene regel genomen werd.

Er zit aan deze methode een bezwaar. Aan de oorspronkelijke dichter wordt toegeschreven wat in de berijming er door de berijmer werd bijgevoegd. Ik wil niet zeggen dat deze toevoegingen in strijd zijn met de boodschap van de Bijbel. Wel heeft dit niet hetzelfde gezag als de oorspronkelijke tekst. Om een voorbeeld te noemen. In Ps. 27 : 5 lezen we: „zoek door gebeên met ernst mijn aangezicht”. De vetgedrukte woorden staan niet in de tekst. De toepassing aan deze woorden verbonden rust dus niet op de tekst van Ps. 27. Dat feit had de schrijver in zijn overwegingen wel mogen laten uitkomen.

De inleiding lezend trof het me dat de schrijver (zonder de vindplaats te noemen) 1 Sam. 16 : 23 verkeerd heeft gelezen. De geest die over Saul kwam was een boze geest, zoals we in vers 41 kunnen lezen. Davids citerspel gaf Saul verlichting van de macht van die boze geest.

Niettemin een boek waar de mediterende lezer goede uren mee kan beleven.

W. H. VELEMA.

J. H. Hebly, Protestanten in Rusland-De honderdjarige weg van strijd en lijden. In de serie Gemeentetoerusting nr. 9. Uitgeverij Kok, Kampen, 1973, 228 blz. Prijs 17,50.

Dit boek beschrijft een stuk kerkgeschiedenis dat voor de meesten van ons volkomen onbekend terrein is. Het gaat over het protestantisme in Rusland. De ondertitel doelt vooral op de geschiedenis van de russische groepen en gemeenten van de laatste 100 jaar. Het boek begint met een interessant overzicht van de niet-russische protestanten, die zich in Rusland gevestigd hebben.

Daartoe behoren ook Nederlanders.

Er is een tweevoudige beweging geweest van baptisten en evangelische christenen, die een reformatorisch karakter draagt. De beide groepen konden in de vorige eeuw elkaar niet vinden. Het tweede gedeelte gaat over de geschiedenis van de protestantse christenen na de communistische revolutie. Eerst kwam er ontspanning. Daarna vervolging door allerlei „technische maatregelen”. Er ontstond een splitsing in de Unie van christenen, omdat de bezwaarden, die zich later afgescheiden hebben, vonden dat de leiding van de Unie te gemakkelijk toegaf aan de eisen van het communistische bewind.

In de bijlagen treffen we officiële stukken aan waaruit blijkt hoe deze christenen zich vrijmoedig verzetten tegen de onderdrukking van de overheid. Zij vragen om vrijheid van godsdienst en van opvoeding van hun kinderen.

Een bijzonder interessant boek voor wie iets wil weten over de protestanten in Rusland.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.