+ Meer informatie

Finse Lutherse nederzetting in de heuvels van Judea

Yad Shemona minder bekend dan Nes Ammim

6 minuten leestijd

TEL AVIV — Westelijk Galilea is een landelijke streek met kleine dorpen, temidden van weelderig groen en licht golvende heuvels. Daar bevinden zich kibboetsim die gebouwd zijn rond een gemeenschappelijke eetzaal, moshavim bestaande uit afzonderlijke eengezinswoningen en Arabische dorpen gebouwd rondom een kerk of een moskee.

En er is Nes Ammim, dat tot geen van deze categorieën behoort. Hoewel het geen kibboets is, heeft het wel een centrale eetzaal. Het is een moshav, maar de enige die geen Joodse leden heeft. Het is een Christelijk dorp, maar het heeft geen kerk.

Ditzelfde verhaal geldt voor de heuvels van Judea even buiten Jeruzalem. Het landschap hier is imposanter, afwisselend kale of begroeide bergen en het uitzicht reikend tot de Middellandse Zee. De dorpen en nederzettingen zijn ongeveer gelijk, ofschoon er ook hier één is, die anders is: Yad Hashemona: een Finse christelijke (overwegend Lutherse) vestiging

Het zijn twee christelijke dorpen die hun lot hebben verbonden aan dat van hun joodse buren. Christenen, die naar Israël zijn gekomen om hier te wonen, sommigen voor altijd, sommigen voor een bepaalde tijd. Zij bewerken de grond, produceren en exporteren en nemen deel aan het ontwikkelen van de streek waar zij wonen, net als de naburige kibboets of de tegenover gelegen moshav.

Beide nederzettingen zijn een direct gevolg van twee belangrijke achter ons liggende gebeurtenissen. Gebeurtenissen, die de jonge kolonisten niet hebben meegemaakt of niet bewust hebben ervaren, maar die toch hun stempel op hen heeft gedrukt: de uitroeiing van 6 miljoen Joden door de nazi's en de oprichting van de staat Israël. Toch is de manier waarop iedere nederzetting tot stand kwam geheel verschillend.

Solidariteit
Nes Ammim is in grote trekken het geesteskind van dr. Johan Pilon, een Hollandse arts die jarenlang in het Schotse zendelingenhospitaal in Tiberias heeft gewerkt, waar ook de Gereformeerde Kerken aan deelnamen. Wonend en werkend in de jonge joodse staat zag hij de traditionele afwijzende houding van de kerk tegenover het Joodse volk, een houding die hij, in het licht van de hedendaagse realiteit, als onaanvaardbaar beschouwde. Hij vond dat het Christendom zijn .solidariteit met Israël moest tonen en de be.ste manier om dit te doen was om zich hier te vestigen en mee te helpen aan de ontwikkeling van de jonge staat.

Dr. Pilon stond hierin niet alleen en in het begin van de zestiger jaren werden in Nederland, Zwitserland, WestDuitsland en Amerika Nes Ammimgroeperingen opgezet. De toekomstige kolonisten kochten ruim 100 ha. land van een Druzen-sjeik in West Galilea en in 1964 werd Nes Ammim een feit op de Israëlische landkaart.

Finse christenen

Terwijl Nes Ammim sterk Nederlands getint is, is Yad Hashemona een bijna uitsluitend Fins project. In 1961 verwisselde een groep Finse toeristen hun hotel in Jeruzalem voor een kibboets-hotel in Kiryat Anavim, even buiten de stad. Dit beviel zowel de gastheren als gasten zo goed, dat dit het begin werd van een gestadige stroom vrijwilligers uit Finland, die een jaar of langer in de kibboets kwamen werken en op deze wijze hun solidariteit met Israël en zijn bevolking T T 1 -r ^ T I'-. : jx . IT . De Hebreeuwse tekst van Jesaja 11 vers 10: de onderstreepte woorden zijn te lezen als „Nes Ammim": banier, of in het modern Hebreeuws ook wonder, van de volkeren. tot uitdrukking brachten. Deze gedachtengang werd door het Carmel Verbond in Finland ondersteund; hun leden wilden een direkt kontakt met Israël.

Zoals Anja Suomela, één van de eerste kolonisten van Yad Hashemona, in vloeiend Hebreeuws zegt: ,,We lezen de Bijbel zonder interpretatie. We zien Israël niet als een museum, maar als een verwezenlijking van de profetieën uit de Bijbel".

Anja maakte deel uit van de groep, die per toeval in het kibboets-hotel terecht kwam. ,,Toen we afscheid namen om terug te gaan naar Finland, zei de manager van het gastenverblijf, kom weer eens terug en op een goede dag zal je je eigen kibboets stichten. Op dat moment realiseerde ik mij het belang van deze woorden niet", herinnert Anja zich, ,,maar ze waren mij in het hart gegrift en niet alleen bij mij". Het gevolg was dat in 1974 een handjevol Finse gezinnen en vrijgezellen hun eigen moshav oprichtten op de heuvel tegenover Kiryat Anavim. Ze kozen de naam Yad Hashemona, dat in het Hebreeuws ,,Herdenking der Acht" betekent, ter herinnering aan de 8 Joodse vluchtelingen door de nazi's gedeporteerd voor de Finse regering hun plannen kon verhinderen.

Moshav-vorm

De naam Nes Ammim ,,Banier der Volken" is ontleend aan Jesaja 11:10. Beide nederzettingen hebben als vorm die van een „moshav shitufi" gekozen, afwijkend van de gewone kibboets, omdat hier ieder gezin zijn eigen huis heeft, velden en andere ondernemingen die de nederzetting exploiteren zijn echter gemeenschappelijk bezit en worden gezamenlijk gedreven.

Beide dorpen hebben, evenals de andere nederzettingen in deze streek hun regionale vertegenwoordiging en hun kinderen gaan naar de regionale school. De economische basis van Yad Hashemona is 't gastenverblijf veelal door Scandinavische toeristen bezocht) en een timmermansplaats, waar vurehouten meubels gemaakt worden volgens Fins model.

De economische basis van Nes Ammim is het kweken van rozen en andere bloemen en gezien hun Hollandse achtergrond is dit niet verwonderlijk. Op dit gebied doen de kolonisten pionierswerk.

Deze bloemkwekerijen in kassen, die ruim 20.000 m2 beslaan, zijn de grootsten in Israël en zij exporteren dagelijks tussen de 20 a 40 duizend bloemen. De rozen worden door elektronische machines gesorteerd en slechts één dag nadat ze zijn geplukt worden ze op de Aalsmeerse veiling uitgeladen en naar verschillende plaatsen in Europa verzonden.

Het dorp exporteert ook avocado's en heeft zojuist zijn boomgaarden uitgebreid van 10 tot 24 ha. Zowel de rozen als de avocado's worden door de semi-officiële firma Agrexco onder hun Carmel merk-naam op de markt gebracht.

Vrijwilligers
Zoals te verwachten was, zijn de twee nederzettingen niet tevreden gebleken met het alleen maar voorzien in eigen behoeften, maar ze gingen verder, hetgeen evenzeer een bijdrage levert tot de economische onafhankelijkheid van Israël. Zij dienen als een beginpunt, van waaruit bezoekers beter met het land bekend kunnen worden. Deze bezoekers kunnen enige uren, enige dagen of enige jaren in één van de dorpen doorbrengen.

Beide zijn vooral gesteld op vrijwilligers die komen werken, zolang zij tenminste bereid zijn hard te werken. Vanwege de taalbarrière zijn bezoekers en vrijwilligers van Yad Hashemona bijna altijd Finnen.

In Nes Ammim, waar meer talen voorkomen, komen de bezoekers allereerst uit die landen waar een organi.satie bestaat, zoals Nederland, WestDuitsland, Zwitserland en Amerika, doch evengoed ook uit andere landen. De nederzetting kan (en heeft dit ook al herhaaldelijk gedaan) lezingen en seminars organiseren door Israëli's en buitenlanders. Men heeft plannen voor het bouwen van een jeugdherberg en een gastenverblijf.

Voorlopig worden deelnemers aan seminars in de omgeving ondergebracht, waar goede logeermogelijkheden bestaan. In Israël wordt door Nes Ammim interkerkelijk kontakt bevorderd, dat kan variëren van ontmoetingen met Arabische dorpsbewoners, zowel christelijke als mohammedaanse, bezoeken aan naburige kibboetsim tot discussies met vooraanstaande Israëlische personen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.