+ Meer informatie

Nieuwe gevaren

4 minuten leestijd

Het mislukken van de coup in de Sowjet-Unie en de aftakeling van de communistische partij heeft ons de afgelopen dagen ongetwijfeld met vreugde vervuld. Hier werd het afbraakproces voortgezet dat twee jaar geleden in de DDR en Tsjechoslowakije begon. Maar nu gaat het om het hart van het communistische wereldrijk zelf.

Het wrede communistische systeem, dat jarenlang miljoenen mensen in zijn greep had en pretendeerde hun ware belangen te dienen, kwam nu zelf ten val. Godsdiensthaters als Lenin en Marx vielen (ook letterlijk) van hun voetstuk. Wie had dat vijfjaar geleden kunnen denken?

Maar hoewel er alle reden is tot dankbaarheid over deze ondergang van het communisme (dankbaarheid jegens God, Die de geschiedenis leidt) toch moeten we onze ogen er niet voor sluiten dat de snelle ineenstorting van het communistische Sowjetrijk ook allerlei nieuwe problemen en gevaren doet ontstaan.

Door het wegvallen van de communistische ideologie is daar een geestelijk vacuüm ontstaan. Generaties van Sowjetburgers zijn opgegroeid met een atheïstische ideologie, die uiteindelijk geen andere ethische waarden erkende dan het belang van het communisme. Daarvoor moest alles wijken. Ook de liefde voor ouders, vrouw en kinderen. Wat waar en recht was, hing af van het (door de leiders gedefinieerde) belang van de communistische wereldbeweging. Die diende immers het heil van de mensheid en had bovendien het historisch gelijk aan haar zijde. Het was dan ook dwaas om daar tegenin te gaan.

Nu dit alles als volksbedrog ontmaskerd is, blijft in de harten van de mensen een grote leegte achter. Dat verklaart de hernieuwde belangstelling voor de (christelijke) godsdienst, maar ook de sterk gestegen criminaliteit. Ook het beklemtonen van de nationale identiteit is een poging om een nieuw houvast te vinden.

Deze heropleving van het nationalisme geeft zeker reden tot zorg. Te meer daar de schaduwzijden van het nationalisme zich hier ook heel duidelijk manifesteren in de vorm van onverdraagzaamheid ten opzichte van minderheidsgroepen. Dat geldt de joodse minderheid, die in toenemende mate de kans aangrijpt om naar Israël te emigreren. Het geldt ook voor allerlei andere minderheden.

Vrijwel elke Unierepubliek.heeft te maken met een of meer etnische minderheden. Soms gaat het om op zichzelf staande volksgroepen, soms om mensen uit een andere Sowjetrepubliek. Zo wonen er miljoenen Russen buiten het gebied van de Russische federatie. De wijze waarop zij behandeld worden, kan een man als Jeltsin niet onberoerd laten.

In Letland vormen de Letten nauwelijks nog de meerderheid van de bevolking. Tijdens de halve eeuw Sowjetbewind is de vestiging van Russen in dit gebied aangemoedigd om de integratie in de Sowjet-Unie te bevorderen. In andere gevallen betreft de minderhedenproblematiek niet de emigranten, maar bevolkingsgroepen die daar vanouds gewoond hebben. De grenzen tussen de verschillende republieken volgen lang niet altijd de etnische grenzen. Dat had ook te maken met een door de leiders in het Kremlin gehanteerde verdeel-en-heers-politiek.

in Joegoslavië zien we hoe een dergelijke minderhedenproblematiek kan leiden tot bloedige gevechten, die met name ook onder de burgerbevolking vele slachtoffers maken en het maatschappelijk leven lange tijd diepgaand ontwrichten. Trouwens, in de Kaukasus zagen we de laatste jaren hetzelfde gebeuren. Het centrale gezag in het Kremlin was toen al nauwelijks meer in staat om dat geweld te bedwingen.

Het feit dat zich in de Sowjet-Unie een omvangrijk arsenaal van kernwapens bevindt, maakt het ongecoördineerd uiteenvallen van dit grote rijk des te gevaarlijker. Wie krijgt daar straks de beschikking over al die vernietigingswapens? De Russische vice-president, Roetskoj, liet al weten dat alleen Rusland in staat was dit potentieel te beheren. Maar gaan grote Unierepublieken als de Oekraïne en Kazachstan daarmee akkoord?

Een Sowjet-Unie die een kernmogendheid is van de eerste orde, maar naar binnen toe niets meer voorstelt, zoals ook de Joegoslavische regering alleen nog maar een façade is, betekent onmiskenbaar een gevaarlijke situatie. Hoezeer we daarom ook de jongste ontwikkelingen in de Sowjet-Unie kunnen toejuichen, voor die schaduwzijden moeten we onze ogen niet sluiten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.