+ Meer informatie

750 kunstenaars bezochten in vorige eeuw zeedorp Katwijk

Expositie geeft beeld van leven en werk van Jan Zoetelief Tromp

5 minuten leestijd

KATWIJK - Het dorp aan de zee blijkt een magische aantrekkingskracht te hebben op kunstenaars. Schilders bevolkten vooral in de achttiende eeuw de stranden en duinen om inspiratie op te doen voor hun schilderijen. Tussen 1885 en 1925 werden er in Katwijk en omgeving zo'n 750 kunstenaars geteld. Jan Zoetelief Tromp nam onder hen een bijzondere plaats in...

De periode van 1885 tot 1925 wordt wat de schilderkunst betreft opgedeeld in een drietal tijdperken, met hoogtepunten rond 1890, 1898 en 1905. Jan Toorop bij voorbeeld was actief in de beide eerste perioden.

Dat Jan Zoetelief Tromp (18721947) een aparte plaats heeft ingenomen onder de Katwijkse kunstenaars kwam in de eerste plaats door zijn doofheid, waardoor hij weinig contact had met coUega-schilders, maar ook omdat hij een geheel eigen werkwijze had. De eerste kennismaking van Tromp met Katwijk dateert van de zomer van 1905, toen het gezin Tromp zijn intrek nam in de villa Clementine aan de Noord-Boulevard. In 1905 was de kunstenaarskolonie juist op haar derde hoogtepunt. De relatie met Katwijk heeft bijna 25 jaar geduurd. In 1928 vertrok het gezin naar Frankrijk.

„Jan Zoetelief Tromp, een in 1872 geboren Fries, leerling der Amsterdamsche- en Haagsche Academie, een voornaam aquarellist, die in de uitbeelding van figuur en stilleven, in de deftige interieurs de moderne waterverf met het Oud-HoUandsch karakter zoekt te verenigen". Met deze woorden kenschetste men in 1903 met hoge verwachtingen deze schilder. In 1920 was die hoop echter vervlogen. Men schreef toen: „Het is jammer dat deze schilder niet voet bij stuk heeft gehouden en in gemakkelijk verkoopwerk is vervallen".

Menselijk figuur

Tussen de eerste opmerking in 1903 en de laatste in 1920 moet er iets 'mis' zijn gegaan. En juist in deze periode was Tromp vaak in Katwijk te vinden: van 1905 tot 1919 elke zomer, en van 1919 tot 1928 permanent.

Jan Zoetelief Tromp was vanaf 1887 tot 1893 leerhng van de Haagse Academie en sloot zijn opleiding af bij August AUebé aan de Amsterdamse Rijksacademie. Daarna vertrok hij opnieuw naar Den Haag, waar hij tot 1899 zou wonen. Na zijn huwelijk met Marie Blommers, de dochter van B. J. Blommers -een van de succesvolle schilders van de Haagse School— ging het echtpaar Zoetelief Tromp in Blaricum wonen. Toen al bleek dat de grootste interesse van Tromp lag bij het menselijk figuur. Daaruit bleken tevens zijn banden met de Haagse School, die naar gelang de jaren verliepen, ook steeds nauwer werden. Na 1906, het begin van de Katwijkse periode, veranderde zowel de stijl van Tromp als de onderwerpskeuze. De stijl werd vlotter, en in plaats van liefelijke taferelen yan moeders met kinderen in en nabij het Larense boerenhuis, kwamen nu scènes van kinderen met of zonder ouders, die terugkeren uit de velden of de duinen.

Uit de jaren na 1915 dateren de eerste strandtaferelen, waarbij kinderen -meestal zijn eigen kroost- zich vermaken met zand of bootjes. Zoetelief ging zich toen ook interesseren voor het vissersleven. Uit die periode stammen de schilderijen van de schelpenvissers en het vissersgezin.

Katwijkse periode

Wellicht heeft schoonvader Blommers -die vanaf 1898 jaarlijks Katwijk bezocht— ertoe bijgedragen dat ook Zoetelief Tromp naar Katwijk kwam om er te werken. Dat de kennismaking met Katwijk goed beviel, blijkt wel uit het feit dat Tromp direct op zoek ging naar een woning aan zee in plaaats van de gehuurde villa Clementine.. Die vond de niet onbemiddelde Tromp aan de ZuidBoulevard, waar in 1906 aannemer Piet van Duijvenbode een huis had gebouwd. Deze verhuurde villa Saskia aan het gezin. In 1920 werd de villa eigendom van de schildersfamilie.

Van Duijvenbode leverde overigens ook de kratten voor de verzending van de schilderijen. Zijn kleinzoon vertelde dat de kunstenaar er bij het inpakken wel eens schilderstukken tussenuit haalde, omdat Tromp ze niet mooi genoeg vond voor Engeland of Amerika. Als Piet dan vroeg of hij er een paar kon kopen, was het antwoord altijd „nee". Integendeel, in de tuin moest er direct een brandstapel van worden gemaakt.

Malaise

Tijdens en vlak na de Eerste Wereldoorlog stortte de kunsthandel in. Dat ging ook Tromp niet voorbij. Hij kwam in financiële moeilijkheden en moest zijn huis in Blaricum verkopen. Op 25 oktober 1919 werd het gehele gezin Zoetelief Tromp ingeschreven in Katwijk en vestigden zij zich permanent in villa Saskia.

Eenmaal in Katwijk, ging de schilder met nieuwe energie aan het werk. Het mocht echter niet baten. De malaise deed zich meer en meer voelen en in 1928 besloot het echtpaar Tromp zich in Frankrijk te vestigen, waar hun oudste zoon in Normandië een kippenboerderij was begonnen. Daar vond Tromp een vervallen boerderij, die hij opknapte en de naam Le Tournesol (De Zonnebloem) gaf. In Frankrijk schilderde hij hoofdzakelijk Nederlandse onderwerpen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog moesten beide gezinnen vluchten voor de oprukkende Duitsers, maar na de oorlog vonden ze hun huizen onbeschadigd terug. Daar ging Tromp weer aan het werk, totdat hij op 26 september 1947 stierf. Zijn vrouw was hem reeds een jaar eerder ontvallen. Beiden werden begraven bij een naburig kerkje. Pas op 18 november 1947 schreef de Nieuwe LeidFoto RC sche Courant een in memoriam, mei als kop: "Een zonnig leven ten einde".

Momenteel is in het Katwijks Museum een expositie te bezichtigen van Jan Zoetelief Tromp. Deze tentoonstelling duurt tot en met 28 september. Het museum is geopend van dinsdag t/m zaterdag, 's morgens van 10.00 tot 12.00 uur en 's middags var 14.00 tot 17.00 uur.

Om het jaar wordt in het Katwijks Museum aan de Voorstraat gedureni de de zomermaanden een grote overzichtstentoonstelling gehouden van schilders die rond 1900 in Katwijk hebben gewerkt. Het Katwijks Museum heeft met deze tentoonstellin-; gen reeds aandacht besteed aan Jai* Toorop, Hans von Bartels en in 198^ aan G. Morgenstjerne Munthe.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.