+ Meer informatie

Oppassen voor imago 'veiligheidsparasiet'

5 minuten leestijd

Het gebeurde ergens in 1991. Bijna terloops ging Europa over op een non-vaccinatiebeleid ten aanzien van mond- en klauwzeer. Belangrijk argument: het jaarlijkse inenten kostte veel te veel geld. Zelfs als er een keer een grote mkz-epidemie uitbrak, zouden de kosten daarvan niet opwegen tegen die van jarenlang enten, dacht men.

In het Nederlandse parlement werd aan de zaak nauwelijks een woord verspild. Stilzwijgend gingen politiek en agrarische sector akkoord met het voorstel voortaan niet meer te vaccineren.

Begin 2001 was de beer los. Het mkz-virus woei van Engeland over naar het continent. Grenzen gingen dicht, honderdduizenden gezonde dieren moesten worden gedood, honderden boerengezinnen zaten in zak en as. "Het is oorlog", verdedigde minister Brinkhorst van Landbouw de drastische maatregelen -vervoersverboden, gesloten gebieden, controleren van kofferbakken van personenauto's- die hij toen moest nemen. Het kan verkeren.

Enigszins vergelijkbaar met het mkz-besluit van ruim tien jaar geleden, lijkt het vorige week genomen besluit van het kabinet-Balkenende om drastisch te bezuinigen op Defensie. Ook hier een voornamelijk door financiële argumenten ingegeven besluit, dat echter in wezen een zeer principiële beslissing betreft. Deskundigen houden het erop dat Nederland hiermee een kerntaak van het leger, het adequaat verdedigen van eigen grondgebied en burgers, domweg opgeeft. Ook hier een zekere terloopsheid: in politiek Den Haag blijft het na dit ingrijpende besluit relatief stil; kamerleden en defensietop lijken zich vooral druk te maken over de vraag hoeveel gedwongen ontslagen er zullen vallen.

Bizar is dat de grootste bezuiniging die ooit op Defensie heeft plaatsgevonden -we spreken over het inleveren van 850 miljoen euro- tot stand wordt gebracht door nota bene een centrumrechts kabinet. VVD en CDA, partijen die tegenover PvdA en extreem links altijd als leeuwen vochten voor een sterk leger, lijken nu zonder slag of stoot te capituleren voor de economische recessie.

Minstens even vreemd is dat het hier gaat om een kabinet dat als een centraal punt in zijn beleid het thema "veiligheid" heeft gekozen. Met de bezuinigingen op Defensie bevestigen Balkenende en de zijnen het bij sommigen bestaande beeld van een wat kleinburgerlijke, provinciale en introvert georiënteerde coalitie. Blijkbaar is veiligheid voor dit kabinet vooral het 's avonds rustig door de binnenstad kunnen wandelen en op het station niet door zakkenrollers van je portemonnee worden beroofd.

Nu gaat het er niet om gemakkelijk of goedkoop te doen over problemen waar een regering in dit tijdsgewricht mee te kampen heeft. Ook valt het wel in te zien dat -als er eenmaal bezuinigd moet worden- de vaak gehanteerde kaasschaafmethode niet tot in het oneindige toegepast kan worden. Wie drastisch moet bezuinigen, komt een keer op het punt dat het verstandiger is enkele krijgsmachtonderdelen in hun geheel te schrappen dan op elk onderdeel zo veel te beknibbelen dat niets meer echt voldoende functioneert.

Maar de wijze waarop nu gesneden wordt in het defensie-budget lijkt toch in veel opzichten onverantwoord. Achttien gloednieuwe pantserhouwitsers probeert minister Korthals te verpatsen aan Noorwegen. De marine raakt twee fregatten en twee mijnenjagers kwijt. De luchtmacht wordt opgezadeld met de taak een achttiental F-16-gevechtsvliegtuigen te verkopen. Maar het belangrijkste is misschien wel dat de mobilisabele eenheden, het grote leger aan reservisten dat tot nog toe in tijden van nood kon worden opgeroepen, wordt geschrapt.

Minstens twee redenen zijn er waarom het kabinet over deze ingrijpende beslissingen nog eens goed zou moeten nadenken. De eerste is de bijdrage van Europa in het algemeen en van Nederland in het bijzonder aan de NAVO. Niet voor niets heeft NAVO-topman Robertson het kabinet aangesproken op de aangekondigde bezuinigingen. Waar de VS hun best doen hun defensie-inspanningen te verhogen en sinds 11 september 2001 met name met Europa een partnerschap proberen te vormen in de strijd tegen het internationale terrorisme, doen sommige Europese lidstaten -Frankrijk is een gunstige uitzondering- hun best om hun strijdkrachten tot de kleinst werkbare proporties terug te dringen. Besteden de VS 3,3 procent van het bruto binnenlands product aan defensie, het gemiddelde in Europa ligt op 1,8 procent.

Hier gaapt een kloof die steeds meer tot problemen gaat leiden, ook op de eerstdaags te houden NAVO-top in Praag. Nederland moet ervoor oppassen niet af te glijden naar het rijtje 'veiligheidsparasieten', aangevoerd door Duitsland, dat vooral profiteert van de defensie-inspanningen van anderen.

De tweede reden is het principiële belang van de landsverdediging voor elke overheid. Daarbij lijkt het niet verstandig de redenering te volgen "dat er op korte termijn toch geen aanval valt te verwachten op het NAVO-grondgebied", zoals demissionair minister Korthals het vorige week uitdrukte. Zijn het niet juist de wankelende Twin Towers geweest die ons leerden dat de scheidsmuur tussen interne en externe veiligheid van een land nauwelijks nog bestaat en dat in deze wereld niets meer veilig is voor internationale extremistische acties?

Maar zelfs dat is niet het ultieme argument. Dat ligt eerder in een christelijke visie op de overheid, die de zwaardmacht niet alleen binnenslands "niet te vergeefs" draagt, maar deze ook extern aan moet kunnen wenden om burgers en eigendommen te beschermen tegen aanvallen van buitenaf.

In een bepaald tijdperk kunnen bezuinigingen onvermijdelijk lijken, toch gaat het hier altijd om politieke keuzes. Politieke keuzes over de wijze waarop binnen Defensie bezuinigd wordt. Politieke keuzes met betrekking tot het disproportioneel snijden in de defensiebegroting in vergelijking met andere departementen. Bezuinigen op de landsverdediging kan dan gemakkelijk lijken in westerse democratieën, waar haast geen kiezer het een politicus kwalijk neemt als hij juist dit budget aanpakt; verstandig is het daarmee nog allerminst.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.