+ Meer informatie

Prediking handelt over uitleg èn toepassing

Thema-avond CGO over Schriftuitleg en prediking

4 minuten leestijd

GOUDA — De ware schriftuurlijke prediking is bevindelijk. Het gaat daarin immers niet alleen om de uitleg van het Schriftwoord, maar ook om de toepassing daarvan. De prediker moet het Woord bij het hart van de hoorders brengen, in de wetenschap dat alleen de Heere het in het hart kan brengen. Dit stelde ds. P. van Ruitenburg uit Meliskerke gisteravond in Gouda op een thema-avond over "Schriftuitleg en prediking", die georganiseerd was door de Cursus Godsdienstonderwijs (CGO) van de Gereformeerde Gemeenten.

In de prediking komen ook de gestalten van het geestelijk leven aan de orde. De prediker moet laten zien, aldus ds. Van Ruitenburg, dat hij die gestalten kent. Hij moet er bhjk van geven dat de boodschap van de tekst ook hem heeft aangesproken. De prediker moet zichzelf kennen, hij moet de gemeente kennen, maar ook de krant lezen. Zijn prediking moet in het volle leven staan.

Separerend

Een preek is geen evangelisatietoespraak. Zij wordt gehouden in de verbondsgemeente. Die gemeente wordt aangesproken als geliefden Gods en geroepen heiligen. Zij vormen de kern van de gemeente. De prediking moet separerend zijn. Het Woord kan niet gelijkelijk op alle hoorders worden toegepast. Christus sprak ook separerend, met name in de gelijkenissen.

De volle raad Gods moet worden gepredikt. De prediker moet er daarom op letten dat hij door een eenzijdige tekstkeuze, het Woord niet beperkt doorgeeft. Wel kan de situatie in de gemeente een predikant er toe nopen om bepaalde accenten te leggen.

Kiezen of vluchten

In de prediking moet Gods genade worden aangeboden en met aansporing verkondigd worden. Wij moeten echter beducht zijn voor oproepen om ter plekke voor Jezus te kiezen. Dat leidt tot een oppervlakkige keuze onder indruk van de dwingende persoonlijkheid van de prediker. Zondaren moeten niet kiezen voor Jezus, maar vluchten tot Hem. De wedergeboorte begint niet met het kiezen voor Jezus, maar met de kennis der ellende, zo beklemtoonde ds. Van Ruitenburg.

De andere spreker van de avond, de Goudse ds. A. Moerkerken, behandelde in historisch perspectief de regels voor de exegese. Voor onze jaartelling hielden joodse schriftgeleerden zich al bezig met de vraag hoe de Godsopenbaring moest worden uitgelegd. Een van hen, Hillel, stelde regels op die ook nu nog wel hun waarde hebben. Bij voorbeeld dat wanneer in een bijbelgedeelte een woord in verschillende verzen voorkomt, het steeds dezelfde betekenis heeft.

Allegorese

In de christelijke kerk domineerde eeuwenlang de methode van de allegorese. Volgens Origines had elke bijbeltekst wel drie betekenissen. Ook Augustinus gaf vaak een merkwaardige allegoristische exegese. In de Middeleeuwen sprak men zelfs van een viervoudige Schriftzin. Die probeerde men uit elke Bijbeltekst te destilleren.

Calvijn noemde de allegorese een uitvinding van de Satan. Hij was wat dat betreft strenger dan Luther. Die betrok bij voorbeeld het "Ik lag en sliep gerust", van Psalm 3, op Christus. Calvijn zou dat nooit doen. De exegese van de laatste tweehonderd jaar staat sterk onder invloed van de Verlichting. De moderne kritische exegese is zozeer bezig met de ontstaansgeschiedenis van de tekst, zo beklemtoonde ds. Moerkerken, dat zij aan het eigenlijke exegetiseren niet toekomt.

Hooglied

De druk bezochte avond werd afgesloten met een forumbespreking. Daarin ging ds. Moerkerken nader in op de vragen rond de allegorese. Die allegorese kent aan de Schrift een diepere geestelijke betekenis toe dan zij heeft. Maar het Hooglied is een allegorie. Dat is heel wat anders. In dat Bijbelboek gaat het om de geestelijke liefde tussen Christus en Zijn bruidsgemeente. Dat is vanouds de opvatting geweest van de joodse en de christelijke kerk. Daarentegen is de primaire betekenis van het boek Ruth van heilshistorische aard. Tegelijkertijd bevat het analogieën met het geestelijk leven.

Naar aanleiding van vragen waarom over bepaalde bijbelgedeelten zo weinig gepreekt wordt, stelde ds. Moerkerken dat het preken over onbekende bijbelboeken veel studie vereist. Dergelijke preken roepen soms ook weerstanden op in de gemeente. Daar moet een predikant zich echter niet door laten leiden.

Ds. C. J. Meeuse uit Rotterdam, die ook deel uitmaakte van het forum, wees er op dat de situatie in de ene gemeente tot een andere tekstkeuze kan leiden dan die in een andere gemeente. Bij een man als de 19e-eeuwse baptistenpredikant Philpot (voor wie hij overigens veel waardering had) vinden we inderdaad een eenzijdige tekstkeuze, waardoor bepaalde bijbelse lijnen veronachtzaamd worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.