+ Meer informatie

Frankrijk houdt adem in bij de spannende slag om Parijs

Listige Chirac wil president Giscard vlieg af vangen

8 minuten leestijd

CHIRAC ...wal heb ik verkeerd gedaan?

In maart moet er in Parijs een burgemeester gekozen worden. Wie zal het worden, de onafhankelijke republikein Michel d'Ornano of Jacques Chirac, de voorzitter van de R.P.R. (Rassemblement pour la République)? Beide kandidaten behoren tot regeringspartijen.

Op het ambt van burgemeester in Parijs wordt zo sterk de nadruk gelegd, dat men zou vergeten dat in heel Frankrijk gemeenteraadsverkiezingen worden gehouden. In de regel gaat de strijd tussen links en rechts. In de Franse gemeenten kiest de raad na de verkiezingen een burgemeester. Men zou dus kunnen spreken van indirecte verkiezingen. De lijsttrekker, zoals nu in Parijs Chirac en d'Ornano, wordt dikwijls burgemeester.

Maar waarom gaat heel Frankrijk schuil achter die ene zetel in Parijs? Dat komt omdat er in meer dan een eeuw geen Parijse burgemeester geweest is. In een boekje over maatschappijleer dat tot voor kort in Frankrijk gebruikt werd, staat het volgende te lezen: ,,In tegenstelling tot de andere steden van Frankrijk heeft Parijs geen burgemeester. De regering, die haar zetel heeft in deze stad, is beducht voor de macht van een gekozen overheidspersoon, die een bevolking van zeer grote omvang (2.800.000 inw.) zou vertegenwoordigen. Deze stad heeft in de loop der geschiedenis getoond dat zij heel moeilijk te bedwingen was. Parijs heeft wel een gemeenteraad, evenals andere steden. De door de regering benoemde prefect heeft echter dezelfde bevoegdheden als een burgemeester."

Stad van uitersten

Zoals, hier staat is-Parijs in de loop van de geschiedenis een moeilijk te besturen stad geweest, een stad van uitersten. Vandaar de typerende zin: ,,De regering is beducht voor een gekozen overheidspersoon". Daar is wel reden voor. Omstreeks 1590 was Parijs fanatiek rooms, zodat Hendrik IV zijn geloof af moest zweren om als koning over zijn land te kunnen regeren. Later zwaaide het over naar uiterst links in de tijd van de Revolutie en van de Commune van 1871 na de Frans-Duitse oorlog.

De tijd van dat uiterst linkse gedoe is voorbij. Parijs is een stad met heel dure huizen. In vier jaar zijn de huren met G3% gestegen. De lonen en prijzen zijn het hoogste van het hele land. Ook het peil van ontwikkeling ligt relatief hoog. Geen arbeidersstad dus, maar wel een staatje in de staat, economisch zeer belangrijk door zijn centrale ligging. Voor deze stad waarmee geen enkele gemeente in Frankrijk zich vergelijken kan, vond de regering het nodig een speciale bestuursvorm in het leven te roepen. Parijs is niet enig in zijn soort, ook Londen en Washington hebben een speciaal statuut.

Verkiezingsbelofte

Hoe komt het dat Parijs nu wel een burgemeester krijgt? Dat zit hem in Giscard. Vóór hij president werd, heeft hij al beloofd dat Parijs een gekozen burgemeester zou krijgen. Misschien heeft dat er wel mede voor gezorgd dat hij in 1974 daar zoveel stemmen kreeg. Een percentage van 56,89 tegen een nationaal gemiddelde van maar 50,66.

Een andere vraag: Hoe komt het dat Chirac uitgerekend in Parijs dingt naar het ambt van burgemeester? Dat komt doordat de regering niet de vrije keus gelaten heeft aan de Parijse afdelingen van de politieke partijen. Op 12 november verzocht Raymond Barre aan Michel d'Ornano de lijsten van de rechtse combinaties in Parijs aan te voeren, natuurlijk met de bedoeling dat hij burgemeester zou worden. ,,Terecht of ten onrechte", schreef een Parijse krant, ,,krijgt men de indruk dat d'Ornano dit verzoek ontvangen heeft omdat hij behoort tot dezelfde partij als Giscard d'Estaing".

Protest

Een poosje bleef de zaak smeulen. De Parijse Gaullisten protesteerden in lange besprekingen tegen de officiële kandidatuur van d'Ornano. Ze vonden dat de regering zich hier buiten moest houden, juist omdat Parijs nu zelf een burgemeester mocht kiezen. Volgens hen kregen ze nu toch weer van regeringswege een burgemeester opgelegd, terwijl de president hun vrijheid had beloofd. Dan moesten de partijen kiezen en niet de regering. Raymond Barre hield echter voet bij stuk en handhaafde de kandidatuur-d'Ornano. Hij wilde dat die door alle regeringspartijen gesteund werd om zo een rechts front te kunnen vormen tegen de gemeenschappelijke lijsten van de linkerzijde. Toen greep Chirac in en wierp zich op 19 januari in de strijd. Dat was het enige middel om de hoofdstad een RPR-burgemeester te bezorgen.

Maar Giscard legde zich hier niet bij neer. Omdat hij begreep dat Chirac niet naar hem luisteren zou, gaf hij Raymond Barre de opdracht Jacques Chirac en Michel d'Ornano, allebei rechtse kandidaten, met elkaar te verzoenen. Er moest een compromis komen. Een heel ondankbare taak voor de minister-president, want in november heeft hij d'Ornano aangezocht als kandidaat voor de meerderheid. Hij verzocht Chirac en d'Ornano zich allebei terug te trekken ten gunste van èen ander, b.v. Simone Veil, Minister van Volksgezondheid, die in Frankrijk de abortus heeft gelegaliseerd.

Dit is wel heel typerend. Simone Veil behoort, dank zij deze abortuswet, tot de populairste politici in Frankrijk. Juist aan haar heeft de rechterzijde — wat men dan rechts noemt — behoefte, zogenaamd om Parijs te behoeden voor een socialistisch-communistische overheersing. Dit is het beeld van het liberaal-democratische Frankrijk onder Giscard d'Estaing. Op donderdag 27 januari schreef Chirac een brief van 4 kantjes aan de eerste minister, waarin stond dat hij, onvoorziene omstandigheden voorbehouden, zijn kandidatuur zou handhaven. Dat was enkele uren voor hij via de radio het hele Franse volk hiervan kennis gaf.

Opz'n tenen

De hele kwestie is dat Chirac een te groot politicus is om alleen maar parlementslid te zijn. De samenwerking tussen Giscard en Chirac als president en eerste minister is lang goed geweest. Toen Giscard teveel tegen de Gaullistische ideeën inging, kwam de breuk. Nu moet de Franse president voortdurend op zijn tenen gaan staan om boven Chirac uit te blijven steken, want deze is onuitputtelijk in het verzinnen van nieuwe stunts. Nu Chirac bij de stichting van de RPR is ingehuldigd tot voorzitter van deze groepering die een beroep doet op alle Fransen, gedraagt hij zich al min of meer als president. Een mooi voorbeeld heeft hij laten zien in december. Giscard d'Estaing ging toen eens naar de Elzas. Straatsburg en omstreken hebben tegenwoordig veel last van werkloosheid. Nu is Straatsburg de belangrijkste stad van het departement waar Giscard in 1974 ongeveer 67% van de stemmen haalde, het hoogste percentage van heel Frankrijk. Een stad dus om zuinig op te zijn! De ontvangst in Straatsburg was heel koeltjes. Vooral de lokale pers stelde een aantal heel pittige vragen, waaruit bleek dat men over het beleid van de president maar matig te spreken was. Wat gebeurde er een paar weken later? Jacques Chirac ging ook naar Straatsburg en besprak daar hetzelfde onderwerp. Hij deed het eens dunnetjes over, want hij kon het misschien nog wel beter dan Gisoard!

Niet onwettig

Een nog grotere uitdaging is zijn kandidatuur voor Parijs. Hij doet niets onwettigs, want iedere Fransman mag zich kandidaat stellen. Intussen steekt hij toch Giscard naar de kroon, want — zoals Franse kranten schrijven — hij .is nu eenmaal geen kandidaat die men met de anderen gelijk kan stellen. Bij hem valt ieder in het niet. Als hij burgemeester van Parijs wordt — het heeft er alle schijn van dat dit gebeuren zal — dan is hij gewoon hoofd van een staat die in economisch en politiek opzicht boven veel Europese landen uitsteekt.

Voor Frankrijk zijn er veel belangrijke problemen aan de orde. Niet alleen de inflatie, maar ook de olieprijs. Giscard heeft altijd een pro-arabische politiek gevoerd en wil nu graag als beloning zo weinig mogelijk dure .olie betrekken van Iran en zo veel mogelijk goedkope van Saoedi-Arabië. Als een goed zakenman bracht hij dus een bezoek van drie dagen aan dit bevriende land. Juist toen kwam de rel over Parijs. Giscard probeerde door verklaringen uit Arabië vandaan de hele zaak als een bagatel voor te stellen, wat Chirac alleen maar irriteerde. Toen Giscard terugkwam, moest hij erkennen dat het land door tweedracht verscheurd werd. Die onenigheid heeft hij deels zelf veroorzaakt. In politiek opzicht werkt alles in het voordeel van Chirac. Want de tussentijdse verkiezingen in november hebben getoond dat de Gaullisten een sterke partij vormen. Ook in Parijs is hun positie vrijwel onaantastbaar. De onafhankelijke republikeinen daarentegen vliegen achteruit. Als de regeringspartijen de hoofdstad beslist willen verliezen, kunnen zij zich het beste scharen onder de vaan van d'Ornano.

Lachende derde

De linkerzijde ziet dit alles met genoegen aan. Het is dan ook geen wonder dat een rechts Parijs'dagblad de verzuchting slaakte: ,.Waarom heeft men de hoofdstad maar niet haar oude statuut gelaten?". Bovendien kan men zich afvragen: Is het burgemeesterschap van Parijs niet een geschikte springplank om de RPR een fors succes te bezorgen bij de parlementsverkiezingen van 1978? In 1981 treedt Giscard af. Wil Chirac dan president worden?

Opmerking. Op 27 januari werd door de Franse radio een interview met Chirac uitgezonden. Op een gegeven ogenblik riep hij verontwaardigd uit: ,,Als ik er verkeerd aan doe mij kandidaat te stellen, waarin dan toch? Ik wou dat men het mij zei".

Als Chirac werkelijk nieuwsgierig was naar de argumenten van zijn meest serieuze tegenstanders, dan had hij op de morgen van diezelfde dag geen lange brief naar Raymond Barre moeten schrijven, maar dan had hij hem moeten bezoeken om van gedachten te kunnen wisselen. De minister-president had hem uitgenodigd en de heer Chirac mocht komen op de tijd die hem het meest schikte!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.