+ Meer informatie

„Hortus De Wolf wordt beslist geen pretpark"

Botanische tuin in Haren na drastische vernieuwingen trekpleister van (inter)nationale allure

7 minuten leestijd

HAREN — Themaparken in het Noorden zijn dun bezaaid, maar als de plannen doorgaan, zal eind volgend jaar Hortus De Wolf in Haren een trekpleister van nationale en zelfs internationale allure worden. De botanische tuin zal na een drastische vernieuwing moeten uitgroeien tot een toonaangevende attractie voor 200.000 bezoekers per jaar. Hortus De Wolf wordt beslist geen pretpark, benadrukt burgemeester K. Weide van Haren. „De tuin moet iedereen, dus ook plantendeskundigen, blijven aanspreken. Het wordt een educatief park met als thema natuur en plant in de ruimste zin van het woord". De financiering van het geheel is echter nog de grootste bottle-neck.

De Hortus Botanicus, een twintig iiectare groot tuincomplex, aan de Kerklaan in Haren was eeuwenlang eigendom van de Rijksuniversiteit Groningen. Door bezuinigingsmaatregelen (het opheffen van de vakgroep plantensystematiek) moest deze instelling de tuin afstoten. Toen de hortus gesloten dreigde te worden, dacht burgemeester Weide „als enthousiast burger van Haren: dat mag niet". Hoewel hij van planten geen verstand heeft, vindt Weide het belangrijk dat het park behouden blijft. „Met het opheffen van De Wolf zou een unieke tuin uit Europa verdwijnen".

Weide besprak de zaak in het college van B en W. Hij kreeg het mandaat om zich in te zetten voor het behoud van de hortus. Op persoonlijke titel voerde hij gesprekken met het universiteitsbestuur, de provincie en de gemeente Groningen. Uit de besprekingen bleek dat de tuin nog steeds een wetenschappelijke waarde heeft. De genoemde instanties moedigden de burgemeester aan om door te gaan met zijn reddingsplan. Grontmij stelde een onderzoek Een groep in naar de levensvatbaarheid van de botanische tuin. Deze instantie gaf in het bedrijfsplan "Hortus-nieuwe stijl" aan welke veranderingen in de hortus noodzakelijk waren om de botanische tuin commercieel te kunnen exploiteren. De tuin en de kassen zouden ondergebracht moeten worden in een holding en voor de noodzakelijke vernieuwingen zou elf miljoen gulden op tafel moeten komen. De botanische tuin trekt nu elk jaar 100.000 bezoekers, maar dat getal zou moeten verdubbelen. Bovendien zou de huidige toegangsprijs (2,50 gulden; was vorig jaar een gulden) verhoogd moeten worden tot negen gulden. Daarmee zouden nieuwe investeringen gedaan kunnen worden.

Breedpubliek

Volgens burgemeester Weide zal de hortus niet voorkomen in de reeks grote themaparken, zoals de Efteling of het Noorder Dierenpark. „Hortus De Wolf wordt een middelgroot park. In het Noorden zijn goede themaparken dun bezaaid, dus ons streven naar 200.000 bezoekers moet haalbaar zijn". Het park moet aan een breed publiek onder alle weersomstandigheden ontspanning bieden voor een dag. Bij een bezoekersaantal van 140.000 tot 150.000 per jaar zal de exploitatie „kritiek" worden.

Reuzenrad en bobsleeën horen in Hortus De Wolf niet thuis, aldus Weide. De burgemeester van "de groene parel van het Noorden" heeft niets tegen pretparken, maar vindt ze niet passen bij het imago van het chique villadorp. „Het object en de omgeving lenen zich daar niet voor. Het moet een leerzame en rustgevende ontspanningsvorm worden".

Fasen

Na de oprichting van de stichting "Hortus-nieuwe stijl" (waarvan de Harense burgemeester voorzitter werd) kwam Grontmij met een globaal ontwerp voor de botanische tuin. Het "masterplan" gaat uit van een gefaseerde aanpak. In de eerste fase, die volgend jaar klaar moet zijn, zal een nieuw entreegebouw met een centrale ontvangsthal worden gebouwd. De ingang komt hoog te liggen en zal vanaf het parkeerterrein te bereiken zijn via een tunneltje onder de Kerklaan en een hellingbaan die gedeeltelijk over het park loopt. Direct bij de entree komt een schotel (met een middellijn van 50 meter) met daarop een daktuin uit de Renaissance.

De rotstuinen op de huidige 'berg' zullen uitgebreid worden. In de rotsen komen grotten met aquaria. De weg door de grottenpartij leidt -langs een zes meter hoge waterval- naar de kassen. In de waterpartij voor de bestaande tropische kas komt een kleine kas voor de Victoria-regia, een tropische waterplant met ronde bladeren van twee meter.

Er zullen landen-, thema- en demonstratietuinen worden aangelegd. Zo denkt men aan een Japanse tuin (Weide: „Die kan bij voorbeeld gesponsord worden door een bedrijf uit Japan") en een moerascypressenbos. Bij de kwekerij kan men bijzondere planten kopen, die in een normale kwekerij niet te koop zijn.

In de tweede fase is de bouw van een museum, een middeleeuwse boerderij (met oude landbouwgewassen), een subtropische kas en een kweekkas gepland. De huidige tropische kas zal uitgebreid worden. In de kas komt een 'doorsnede' van het tropisch oerwoud.

Aanloopverliezen

De stichting "Hortus-nieuwe stijl" heeft inmiddels de beheersen exploitatiemaatschappij De Wolf bv opgericht. Tussen nu en volgend jaar oktober moet er acht miljoen gulden geïnvesteerd worden voor de eerste fase. Weide: „Dat was eerst elf miljoen gulden, maar we hebben met de universiteit en het Rijk onderhandeld over de grond en de opstallen. De Wolf bv neemt ze over op erfpachtbasis. Dat scheelt drie miljoen gulden". Inmiddels is er ruim 5,2 miljoen gulden binnen. De provincie Groningen en de gemeenten Groningen en Haren schonken elk een half miljoen gulden. Ruim 1,1 miljoen gulden is afkomstig van fondsen en de Rijksuniversiteit Groningen. Zolang de wetenschappelijke waarde van de hortus behouden blijft, zal de RUG bovendien elk jaar voor een half miljoen gulden deelnemen in de exploitatie. Het ministerie van economische zaken gaf in augustus twee miljoen gulden in het kader van de Investerings Premie Regeling.

Weide doet verwoede pogingen om het resterende bedrag bij elkaar te krijgen. „Misschien starten we met aanloopverliezen, maar de opzet is om zo min mogelijk leningen aan te gaan". Hij hoopt nog op twee miljoen gulden uit de ISP-pot (geld voor de infrastructuur).

Directeur

De stichting Hortus is tevens op zoek naar een nieuwe directeur voor de botanische tuin. Voorzitter Weide: „Dat moet een schaap met vijf poten zijn. Hij behoeft geen verstand te hebben van planten, maar zal moeten inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Door middel een

al jarenlang verFraneker kunstschilvan exposities, symposia en dergelijke zal hij het bezoek aan de botanische tuin zo aantrekkelijk mogelijk moeten maken. Ik denk daarbij bij voorbeeld aan het organiseren van excursies voor scholen en bejaarden. Met name de laatste categorie wordt steeds groter".

De huidige Hortus-directeur, drs. A. Geut, zal binnenkort terugkeren naar de universiteit. Onder zijn leiding als interim-manager werden de exploitatielasten van de hortus teruggebracht (van 2,5 naar 1,7 miljoen gulden) en steeg het aantal bezoekers van 30.000 naar 100.000.

De invoering van de biologische bestrijding van ongedierten werpt volgens Geut letterlijk vruchten af: veel planten dragen vruchten of zaad. In Hortus De Wolf groeien 8000 plantesoorten. Daaronder zijn zeer bijzondere soorten vleesetende planten, orchideeën en begonia's (een collectie met vrijwel uitgestorven soorten).

Henricus Munting

Ook particulieren werken mee aan het voortbestaan van Hortus De Wolf. Men kan lid worden van de vereniging tot behoud van de Hortus "Henricus Munting". De in 1985 opgerichte vereniging heeft bijna 4000 leden (wie lid is, heeft ook gratis toegang tot andere universitaire botanische tuinen). Hortus De Wolf heeft volgens voorzitter C. Wiersum-van Thienen een grote cultuur-historische waarde. De vereniging schonk onlangs 250.000 gulden voor de vernieuwing van de tuin in Haren. „Van het geld kan mogelijk iets gerealiseerd worden waar de naam Henricus Munting aan verbonden kan worden", zegt de biologe.

Henricus Munting (1583-1658) was de man die in 1626 begon met de aanleg van een kruidentuin op een terrein aan de Rozenstraat in Groningen. De apotheker droeg de tuin in 1642 -aanzienlijk uitgebreid- over aan de academie. Munting werd er "provinciaal botanicus". In 1656 werd de eerste kas gebouwd. In de volgende eeuwen kwam er een tiental kasjes bij en breidde het terrein zich uit tot één hectare. Ruimtegebrek noopte de universiteit in 1917 tot de aankoop van het twintig hectare grote landgoed "De Wolf" in Haren, waar eerst de Wilde Plantentuin werd aangelegd.

De tropische kas -de grootste van het Europese vasteland— werd in 1967 in gebruik genomen. De kas is onderverdeeld in aparte afdelingen waarin verschillende klimaten worden nagebootst. Hier vindt men onder meer de kaneelboom, de theestruik, de kurkeik en een enorme verzameling cactussen en vetplanten, maar ook mandarijnen, sinaasappels, dadels en granaatappels.

In Hortus De Wolf zijn verschillende wandelroutes uitgezet. Een daarvan is een wandeling langs planten uit de Bijbel, zoals mirt, wijnstok, myrrhe, aloë en balsem. Mevrouw Wiersum-van Thienen: „Het Oude en Nieuwe Testament leren ons veel over de natuur. Men moet de Bijbel echter niet gaan zien als flora of een biologisch naslagwerk. De planten werden nog niet ingedeeld in geslachten en soorten".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.