+ Meer informatie

Een landman in de Achterhoek

Staring betreurde Gelres toetreden tot Republiek Holland...

4 minuten leestijd

Afgelopen zomer was het anderhalve eeuw geleden dat op De Wildenborch in Vorden de dichter, schrijver, landbouwkundige en nog zo veel meer Antoni C. W. Staring overleed. In de Achterhoek (en in deze krant) is dat toen uitvoerig herdacht, van Vorden en Almen —waar 't kerkje staat en waar hotel "De Hoofdige Boer" de herinnering aan een stijfkop uit Starings verzen levend houdt— tot Zutphen en Doetinchem. In die plaats is het Staring Instituut gevestigd, dat meer doet dan zijn dicht- en landbouwwerken bestuderen.

Het houdt zich bezig met dialecten, historie en folklore van de Achterhoek. Dit instituut nam mede het initiatief tot de uitgave van een fors, gebonden en met zwart-wit foto's verlucht boek over deze Staring, "dichter en landman, regionalist en nationalist".

Achterhoeks

Men bleef in stijl: uitgever is De Walburg Pers in Zutphen, die veel ijvert voor de Gelderse historie. En (mede-)redacteur van het boek was prof. dr. J. C. Boogman. Die was in Utrecht als hoogleraar Nieuwe Geschiedenis de opvolger van P. C. A. Geyl en de voorganger van de inmiddels ook al geëmeriteerde H. W. von der Dunk. Boogman heeft zich metterwoon teruggetrokken in de Achterhoek.

Daar leeft, althans woonde enige tijd geleden, in Voorst bij Zutphen ook een hoogbejaarde Utrechtse collega van Boogman, prof. W. Jappe Alberts. Die bekleedde de unieke leerstoel van de Interregionale geschiedenis van Oost-Nederland en het Westen van Duitsland en Alberts zou eigenlijk de aangewezen man zijn voor zo'n studie over Staring. Maar al enkele jaren geleden was hij lichamelijk nauwelijks meer tot enige mobiliteit en arbeid in staat.

Het boek over Staring ontstond uit samenwerking tussen het Staring Instituut en stichting De Gelderse Bloem, die vooral (cultuur-)historische uitgaven over Gelderland uitgeeft. In de redactie van het boek zaten, naast Boogman, ook de (scheidende) directeur van het Staring Instituut, drs. G. H. Krosenbrink, dialectkundige dr. A. H. G. Schaars en J. Harenberg. Het boek werd op De Wildenborch gepresenteerd aan de huidige bewoner en nazaat van de dichter, ir. Damiaan M. W. Staring. Prof. Boogman hield daarbij de herdenkingsrede.

Landbouw- en taalkundige

In deze bundel wordt getracht, de veelzijdigheid van Antoni Staring weer te geven. Hij verdient het niet om alleen nog maar voort te leven als dichter van "Jaromir", "De hoofdige boer" en andere, nog altijd goed te genieten geestige verzen. Hij had in Duitsland ook biologie en bosbouw gestudeerd en probeerde De Wildenborch als een voor zijn tijd modern landbezitter te beheren. Staring deed ook diverse praktische uitvindingen die de landbouw en afwatering bevorderden en hij importeerde uitheemse bomen en struiken, waarvan men nog altijd de door hem geplante Libanon-ceder aanwijst. Maar Staring was ook bestuurder, weliswaar in de regio, maar deze Gelderse regionalist was toch ook een nationalist.

Boogman schetst in dit boek eerst leven en werk van "A. C. W." en daarna Staring als mens en als 'burger'. Prof. H. Entjes belicht hem als "dichter uit Gelders bloed" en Schaars onderzoekt zijn betekenis als taalkundige. Krosenbrink beschrijft Staring als volkskundige met interesse in zaken als klootschieten en de Noorse mythologie. De sociaal-geograaf dr. H. B. Demoed laat de landbouwkundige activiteiten en kwaliteiten van "de dichter van De Wildenborch" zien en Harenberg weet alles van De Bringenborg te Gendringen, waar Staring werd geboren en De Wildenborch, waar hij woonde. De neerlandicus G. T. Hartong maakt het boek compleet met de bibliografie van en over Staring.

„Bekrompen nationalist"

In zijn "Woord vooraf" geeft Boogman aan dat er toch wel wat nieuw licht op de veelzijdige figuur Staring is gevallen. Zo was hij een overtuigd regionalist en provincialist, die het in 1796 zelfs betreurde dat Gelre in de 16e eeuw was toegetreden tot de federale Hollandse republiek! Maar na 1813 aanvaardde hij de Nederlandse eenheidsstaat. Zijn nationaal besef van toen sloeg na de breuk met België om in een „even fervent als bekrompen en platvloers nationalisme". Het Staring-boek wil kritisch-wetenschappelijk zijn, niet doen aan regionale heldenverering. Gangbare visies zijn hier en daar bijgesteld.

Zo gold Staring als man van wijze gematigdheid, verdraagzaamheid en rationele 'planning'. Maar hij blijkt ook buitengewoon emotioneel, temperamentvol en mentaal kwetsbaar. Doordraven, overdreven reageren, extreme standpunten vasthouden: dat alles hoort net zo goed bij de mens Staring als evenwicht en gezond verstand. Al deze facetten van een boeiende laat-18e-eeuwse landman in een Hollands 'buitengewest' komen in dit boek afdoende aan de orde.


Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.