+ Meer informatie

Aanzien ANC aanzienlijk verslechterd

Organisatie toont ander gezicht bij proces tegen Winnie Mandela

5 minuten leestijd

JOHANNESBURG - Het ^aanzien van het ANC is de laatste weken behoorlijk verslechterd. Door uitlatingen van het leiderschap, officiële verklaringen van het partijbestuur en het gesol met getuigen in het proces tegen Winnie Mandela heeft het ANC een ander gezicht laten zien dan deze organisatie door de jaren heen de wereld heeft voorgehouden.

Het ANC heeft zich altijd voorgedaan als een democratische beweging, uiteraard gekant tegen alle vormen van racisme en discriminatie, en voorstander van een rechtvaardige samenleving. Maar van dat imago heeft het ANC zich de laatste weken grotendeels ontdaan. De leiders van het ANC laden de verdenking op zich dat ze uit zijn op macht, goedschiks of kwaadschiks.

Met de vrijlating van Nelson Mandela in februari 1990 zette Zuid-Afrika de eerste stap op weg naar een rechtvaardige, democratische toekomst. Zo werd alom geredeneerd. Er heerste optimisme dat het land zich na jaren van apartheid en onderdrukking weer bij de rest van de democratische wereld zou kunnen aansluiten, op voorwaarde natuurlijk dat de 'meerderheid' aan de macht zou komen. Die meerderheid werd door het ANC gesymboHseerd.

Maar nu, na een jaar waarin de euforie is weggeëbd, blijkt dat de democratie aan een zijden draad hangt. Het is voornamelijk aan president Frederik de Klerk te danken dat zwart Zuid-Afrika vrijer kan ademhalen, niet aan het ANC, en het is zeer de vraag of die nieuwe vrijheid lang zal blijven bestaan als het ANC eenmaal aan de macht is gekomen.

Proces

Het gedoe rond het proces tegen Winnie Mandela roept de mafia-processen in de Verenigde Staten in de herinnering. Ook daar worden getuigen de mond gesnoerd, hetzij door verdwijning hetzij door intimidatie, [n het Mandela-proces moesten in totaal acht mensen terechtstaan, onder wie Winnie Mandela, op verdenking van de ontvoering en mishandeling van vier zwarte activisten.

Een van deze jongens, de veertienjarige Stompie Moeketsi, werd later vermoord door de 'coach' van de lijfwcht van mevrouw Mandela, Jerry Richardson. In het proces werd getuigd dat Winnie naar bewering persoonlijk aan het stompen en slaan had meegedaan. Daaruit vloeide het proces tegen mevrouw Mandela en de zeven anderen voort. Vier van de beschuldigden kwamen niet opdagen. De rechter heeft hun opsporing en arrestatie bevolen.

Dat was de eerste onregelmatigheid in het proces. Vlak voor de dag waarop de rechtszaak moest beginnen verdween een van de jongens, Gabriel Mekgwe, die tijdens het Richardson-proces had beweerd dat mevrouw Mandela medeplichtig was aan de ontvoering en mishandeling. De twee andere slachtoffers besloten daarop niet te getuigen omdat zij voor hun leven vreesden. De intimidatie had dus gewerkt. De rechter heeft de politie nu tot 6 maart de tijd gegeven de verdwenen getuige op te sporen en te dwingen te getuigen.

Getuigen

De wereld wacht nu nog op een verklaring van het ANC waarin de organisatie het verloop van het proces betreurt. Immers, in het verleden heeft het ANC steeds gezegd dat het gelooft in de rechtsgang. Nelson Mandela houdt bij hoog en bij laag vol dat zijn vrouw het slachtoffer is van vervolging door de blanke regering. „Ze willen mijn vrouw op deze manier het zwijgen opleggen", zei hij vlak voor het proces.

Zijn tegenstanders wijzen er op dat mevrouw Mandela tijdens het proces de kans had haar onschuld te bewijzen. Door het gesjoemel met getuigen laadt zij de verdenking op zich dat ze iets te verbergen heeft en die verdenking wordt nog versterkt door het uitblijven van een verklaring van het ANC.

Dit alles doet het imago van het ANC natuurlijk geen goed, vooral niet in het buitenland. Ook de opmerking van Nelson Mandela van een paar weken geleden waarin hij zei dat hij de economie van Zuid-Afrika totaal zal ontwrichten als de EG de sancties tegen Zuid-Afrika opheft, heeft het ANC veel kwaad bloed gezet. Een eerdere verklaring van het partijbestuur, dat de VS de schuldigen in de Golfoorlog zijn, heeft eveneens van veel vrienden vijanden gemaakt.

Het optreden van de ANC-officials bij het proces in Johannesburg tegen Winnie Mandela verschaft blank Zuid-Afrika weinig hoop op een toekomst onder het ANC. De officials waren gekleed in fantasie-iiniformen en droegen houten geweertjes bij zich die zij voornamelijk op de vele honderden journalisten richtten waarbij zij tegen de persmensen zeiden dat zij, de journalisten, allemaal vijanden van het volk en van Winnie Mandela waren.

De Zuidafrikaanse politie moest tussenbeide komen, anders waren de journalisten door de ANC-officials afgetuigd. Nelson Mandela liet voor het proces zien hoe hij over de persvrijheid denkt door een journalist uit te schelden die het had gewaagd om te vragen: „Vindt u niet dat uw vrouw uit haar verschillende ANC-functies moet treden voor de duur van het proces?"

Men zou het optreden van het ANC en zijn leiders arrogant kunnen noemen. Diegenen die het gedrag van het ANC vergoelijken zeggen dat de organisatie nog maar net een jaar vrij is in zijn doen en laten en nog niet over de ervaring beschikt om als een volwaardige democratische politieke organisatie te handelen.

Maar in het verleden is al gebleken dat het ANC slechts lippendienst aan de democratie bewijst. Nelson Mandela en al die anderen zijn nooit gekozen. Ze hebben zichzelf benoemd. De meeste leden van het partijbestuur zijn overtuigde communisten, die tot voor kort de Sowjet-Unie als hun heilstaat zagen en Stalin als hun lichtend voorbeeld. In de zwarte woongebieden heeft het ANC zogeheten volksgerichten opgericht, schertsrechtbanken dus die doen denken aan de processsen in nazi-Duitsland. Meermalen is het voorgekomen dat het ANC zijn dissidente leden liet opsluiten en martelen. Daarover zijn honderden getuigenverklaringen.

Misschien blijkt het niets ontziende streven naar macht en de totale onverschilligheid jegens de medemens wel het best uit de houding van mevrouw Mandela zelf: zij heeft nooit de moeite genomen om de moeder van de vermoorde Stompie op te zoeken of zelfs maar te schrijven. Zoals een lokale krant in een hoofdredactioneel commentaar schreef: „Hoe kan men in vredesnaam de ontvoering en mishandeling van een stel jonge jongens zien als deel van de vrijheidsstrijd?"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.