+ Meer informatie

Wie was er bang voor Beeren?

3 minuten leestijd

Een Amsterdamse museumdirecteur die zou moeten aftreden. Een schilderijen-restaurateur die een scliandalige oplichter lijkt en voor acht ton zijn verfroller hanteerde? Het gemeentebestuur van de hoofdstad, dat 'zijn' directeur (nog) niet wil laten vallen. Kunsthistorici en restauratoren die in alle staten van verbazing en woede zijn. Wat is er aan de hand met een enorme lap linnen, in rode, gele en blauwe banen beschilderd door een Amerikaan en in 1969 voor 5 miljoen aangekocht door het Stedelijk Museum?

Toegegeven, toen ik jaren geleden in dit museum dat immense schilderij zag, dat met een verwijzing naar "Wie is er bang voor Virginia Woolf", "Who's Afraid of Red, Yellow and Blue III" heet, deed het me weinig. De kunstenaar, de Amerikaan Barnett Newman, zei me niets en ik had de indruk dat zo'n intense kleurenvlakte tegen de muur nu niet direct een 20e-eeuwse "Nachtwacht" was. Kortom, ik zag er toen minder de waarde van in dan thans het geval is.

Emotie en commotie

Dat het doek wèl heftige emoties opriep, en soms zeer tegengestelde, bleek in maart 1986: een 31-jarige Amsterdammer ging het met een scherp mes te lijf en vernielde het voor een flink deel. Dat had van mij niet gehoeven... Maar het heeft tot dit jaar geduurd voor het doek gerestaureerd was en in plaats van de verzuchting dat nu het vernielzuchtig leed geleden is, ontstond er een commotie die haars gelijke niet kent in de kunst- en museumwereld. Er zijn de laatste jaren in ons land grote schilderijen-restauraties geweest: Frans Hals, diverse Rembrandts, een aantal doeken uit Roemenië die hier hersteld werden. Bij geen daarvan is zo veel onrust ontstaan als nu rond dit werk van Newman.

Hoe zit dat en wie of wat is die kunstenaar? Barrett Newman (geboren in 1905 te New York en daar in 1970 overleden) was een der belangrijkste schilders van de stroming die "colourfield painting" heette. Deze kunstenaars waren uit op grote kleurvlakken —geen wiskundige vlakverdelingen als bij Piet Mondriaan— die de emotionele waarde van de kleuren moesten uitdragen. Het ging hen ook niet zozeer om de activiteit van het schilderen op zichzelf.

De omstreden directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam, dr. W. A. L. Beeren, heeft Goldreyer als restaurateur binnengehaald en diens herstelwerk tot op heden niet openlijk als bedrog willen afkeuren. Foto ANP maakte enorme doeken in één kleur of bestaand uit één groot kleurveld, met ernaast enkele smallere banen in andere kleuren. Niet de vorm, maar de kleur was voor hem de hoogste individuele expressie.

Stipjes lijnolieverf

Newman heeft die kleuren uiterst minutieus met miljoenen stipjes op het canvas aangebracht, niet met een brede kwast of een verfroller. Zijn techniek was veel tijdrovender en technisch knapper dan een oppervlakkige bezoeker van het museum kan zien. Hij gebruikte ook 'natuurlijke' lijnolieverven, geen synthetische lakken van de huisschilder. door de weduwe Newman aan Beeren kleuren zijn te herleiden tot de drie ele

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.