+ Meer informatie

Voor straf registers maken

3 minuten leestijd

Ooit nam ik het op me om een register voor een bepaald boek samen te stellen. Dat viel helaas nog niet zo mee. Alle namen moesten worden opgezocht en weergegeven, samen met de pagina's waarop ze voorkwamen. Met een voldaan gevoel stuurde ik uiteindelijk het resultaat op en teleurgesteld nam ik kennis van het resultaat toen het werk gedrukt was. Het bleek dat de uitgever op het laatste moment een extra bladzij achter de inleiding had geplaatst, met als gevolg dat de paginanummers niet meer klopten. Dat zijn geen leuke dingen voor een samensteller en ook niet voor de lezers.

Het registerpad kent meer hindernissen. Soms worden die door familieleden opgeworpen. Zo wordt van de beroemdste samensteller van een Bijbelregister, namelijk Abraham Trommius, verteld dat zijn vrouw het eindeloos lijkende werk aan zijn "Concordantie" een keer zo beu was dat ze alle papieren in het haardvuur gooide en hij opnieuw beginnen moest.

Persoonlijk geloof ik niets van het verhaal, aangezien Trommius' geschrift in afleveringen verscheen en hij dus nooit zijn hele werk kwijtgeraakt kan zijn. Dat er toch belang aan het verhaal wordt gehecht, maakt natuurlijk wel duidelijk dat er mensen zijn die zich dus heel goed kunnen inleven in een dergelijke reactie.

Misschien heeft Trommius er zelf trouwens ook wel begrip voor kunnen opbrengen, want meer dan eens heeft hij het gevoel gehad dat hij bezig was met een klus die nooit af zou komen. In totaal werkte hij er meer dan een halve eeuw aan en soms moest hij het wel onderbreken omdat het anders niet vol te houden was. Natuurlijk had hij zijn preken en zijn pastoraat in de gemeente van Groningen waar hij dominee was, maar toch... en daarom vervaardigde hij ook een psalmberijming.

Nu, de mannenbroeders van de kerkelijke vergaderingen vonden het allemaal heel mooi toen hij het boekje liet zien en ze bedankten hem uiteraard hartelijk voor zijn inspanningen, maar ze zagen toch liever dat hij haast maakte met zijn "Concordantie", want dat vonden ze belangrijker. Dat was natuurlijk ook zo, maar het gevoel dat hij er nooit mee gereed zou komen zal hem toch wel meermalen bij de keel gegrepen hebben.

Hij volhardde met noeste vlijt en voltooide. Toen hij 83 jaar oud was, kon hij een punt achter het werk zetten. Iedereen blij, hijzelf niet het minst. Eerbewijzen vielen hem ten deel: hij kreeg in 1717 zelfs een eredoctoraat in de theologie. Twee jaar later overleed hij op pinkstermaandag 29 mei.

Hoe heeft Trommius zich zelf uitgelaten over de moeite van het samenstellen van een register? Een kort gedichtje dat hij vervaardigde toen hij eredoctor werd, maakt dat duidelijk. Hij rijmde:

"Is 't dat ooit rechter wil een schamper oordeel vellen,

Waardoor hij allermeest een misdadiger wil kwellen;

Die laat hem nimmermeer in 't nare rasphuis gaan,

Noch ook van dag tot dag aan 't zware bergwerk staan,

Maar leg hem op, dat hij moet woordregisters maken,

Dus zal hij alle soort van straffen tevens smaken."

Trommius kon het weten!

Reageren aan scribent?kwartet@refdag.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.