+ Meer informatie

Saddam is net zo'n socialist als onze eigen communisten"

Golfcrisis verdeelt de omvangrijke Sowjet- moslimgemeenschap

4 minuten leestijd

Sowjetimperium tegenover Bagdads Ba'athregime staan.

Geen gemakkelijk te beantwoorden vraag'. Dank zij het onmisbare 'veldwerk' van specialist Amir Taheri kunnen we (voorlopig) alleen iets zeggen over de stemming onder de Sowjetmoslims pal voor het uitbreken van de strijd rondom de Perzische Golf.

Diepe neerslachtigheid

In honderden opnieuw geopende moskeeën kwamen Sowjetmoslims medio januari in speciale gebedsdiensten voor vrede in het Midden-Oosten bijeen. Deze eensgezindheid betekende echter geenszins eenstemmigheid over de schuldvraag in het brisante Golfconflict. Hoogstens kon gesteld worden dat 60 miljoen islamieten kritisch stonden tegenover „Moskou's onvoorwaardelijke steun aan Washington" in dezen.

Sins het begin van de tweede Golfcrisis begin augustus vorig jaar hebben Sowjetmoslims een hele reeks van demonstraties georganiseerd, voor of tegen Iraks invasie en bezetting van buurland Koeweit. Op de tot dusver grootste protestbijeenkomst van september in Oefa, de hoofdstad van de autonome socialistische Sowjetrepubliek Basjkirië, scandeerden 2000 demonstranten leuzen tegen zowel de Verenigde Staten als Gorbatsjov.

Talat Tajoeddin, de religieuze leider van de moslims in Basjkirië, vertolkte voor het uitbreken van de oorlog in de Golf het algemene gevoelen van diepe neerslachtigheid onder de Sowjetmoslims: „De moslimwereld heeft al genoeg geleden".

Geen plaats voor Israël

Saddams politieke carrière boezemde diverse Sowjetmoslims, zo blijkt uit Taheri's enquête, bepaald geen groot vertrouwen in. „Hij is net zo'n socialist als onze eigen communisten", hoonde bij voorbeeld zakenman Jali Khodawerdjiev uit Bakoe, de hoofdstad van de Azerbeidzjaanse Sowjetrepubliek. „Saddam heeft zich nu plotseling tot de islam bekeerd om zo brede steun te krijgen. Hij is niet te vertrouwen".

Ismail Khoja-Mansoer, directeur van een reisbureau in de Sowjetrepubliek Toerkmenistan, zag dat totaal anders. „Saddams verleden is niet van belang. Wat telt, is dat hij de aandacht van de wereld heeft gevestigd op het grote onrecht dat Palestina momenteel wordt aangedaan. Voor Israël is er in het Midden-Oosten -toch een volledig islamitisch territorium qua historie en bevolkinggeen plaats!" Voor hem en gelijkgezinden onder de Sowjetmoslims fungeert Saddam Hoessein werkelijk als de verdediger van de islam tegen een Amerikaans-Israëlische opperheerschappij in het Midden-Oosten.

Saoedische geldstroom

Ondertussen lijkt de invloed van SaoediArahië in bepaalde moslimrepublieken van de Sowjet-Unie voorshands sterk genoeg om de vorming van een eenheidsfront ter ondersteuning van Iraks "heilige oorlog" tegen de geallieerden te voorkomen. In elk geval voerden speciale afgezanten van Saddam Hoessein tijdens de louter diplomatieke fase van de Koeweit-crisis vergeefse propagandamissies uit in de meeste moslimstreken van de USSR. Duizenden moslimpredikers en korangeleerden in Dagestan, Oezbekistan, Kazachstan, Basjkirië en Toerkmenistan worden immers op dit ogenblik financieel ruimhartig bedeeld uit speciale Saoedische fondsen die de verbreiding van de islam beogen.

Deze geldstroom is bovendien nog gemakkelijker gaan vloeien na het herstel van de diplomatieke betrekkingen tussen Moskou en Riaad in september 1990. „Naar verwachting zullen in jimi meer dan 20.000 moslims uit de gehele Sowjet-Unie de pelgrimage naar Mekka en Medina maken", schrijft Amir Taheri.

"Heilige oorlog"

Een stapje verder nog gingen moslimspredikers in de Sowjetrepubliek Tadzjikistan. Zij riepen de „gelovigen" zelfs op zich alvast gereed te maken voor een "heilige oorlog" contra Saddam Hoessein! Zij herinneren zich de Iraakse despoot vooral als dè uitlokker van de eerste Golfoorlog in 1980, als de lafhartige aanvaller van de zojuist opgerichte islamitische republiek Iran. Saddam had trouwens ook consequent geweigerd de Afghaanse verzetsstrijders -geloofsgenoten in deze moslimoptiek, die eveneens een "heilige oorlog" uitvochten- te hulp te komen tegen de Sowjetinvallers.

Qua positiekeuze in internationale conflicten is de nieuwsvoorziening die de Sowjetmoslims dagelijks ter beschikking staat, van evident gewicht. Welnu, vele Sowjetmoslims luisteren naar Turkse, Iraanse en Saoedische radiozenders die al maandenlang een forse campagne voeren tegen Iraks aanspraken op Koeweit.

Vijand van de islam

Dit alles betekent niet dat Gorbatsjov bij zijn 'vloeiende' opstelling in de tweede Golfoorlog zich van vijandige moslimsentimenten binnenshuis weinig behoeft aan te trekken. Nee, juist deze moslimfactor maakt Moskou's beleid er zo op het oog niet voorspelbaarder, stabieler op.

„Moskous traditionele politiek van steun aan de Arabieren in het Palestijnse vraagstuk was het uitgangspunt van alle Sowjetpogingen om de eigen islamieten ervan te overtuigen dat de USSR niet handelde tegen de vitale belangen van de islam, op zijn minst in elk geval in de internationale arena. Dit imago is nu gewijzigd. Moskous meedogenloze militaire optreden in Afghanistan heeft de oude voorstelling van Rusland als vijand van de islam doen herleven. Deze beeldvorming heeft een nieuwe impuls gekregen door Gorbatsjovs besluit de Sowjetjoden massaal naar Israël te laten emigreren".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.