+ Meer informatie

Gorbatsjov wil radicale aanpassing economie

Premier Ryzjkov dreigt met aftreden

3 minuten leestijd

MOSKOU - President Michail Gorbatsjov heeft zich gisteren voor de Opperste Sowjet in duidelijke termen gedistantieerd van het gematigde hervormingsplan dat door premier Nil(olai Ryzjkov bij het parlement is ingediend. De Sowjetleider gaf aan dat voorzichtige stappen geen soelaas bieden en dat hij alleen nog een oplossing verwacht van radicale hervormingen en verregaande decentralisatie van de economie, zoals die worden bepleit door de Russische president, Boris Jeltsin.

Sowjetpremier Nikolai Ryzjkov heeft gisteren verklaard dat hij zal kunnen aftreden als het parlement een economisch hervormingsprogramma aanneemt dat niet strookt met zijn ideeën. Dit gebeurde nadat Ryzjkov zich opnieuw had uitgesproken voor zijn door vice-premier Leonid Abalkin ontworpen „radicaal-gematigde" programma voor een „gereguleerde markteconomie".

Het probleem is dat er nog een alternatief rogramma is opgesteld, door adviseur Stanislav Sjatalin van Gorbatsjov, dat voorziet in een versnelde overgang naar een markteconomie, binnen 500 dagen. Het voornaamste verschilpunt is dat Abalkin eerst prijzen wil verhogen, terwijl Sjatalin eerst wil demonopoliseren en privatiseren alvorens later in fasen de prijzen te verhogen. Dit om te grote sociale spanningen te voorkomen.

Frontale botsing

Het was voor het eerst dat Gorbatsjov zich openlijk aan de zijde van de radicale hervormers schaarde. Luttele uren voordat Gorbatsjov zich in de federale Opperste Sowjet achter Jeltsin schaarde, keurde de Opperste Sowjet van de Russische Federatie aan de andere kant van Moskou een radicaal hervormingsplan bijna unaniem goed. Het plan, dat is opgesteld door Stanislav Sjatalin, een naaste adviseur van Gorbatsjov, werd met 213 stemmen voor en slechts een tegen aangenomen. Het parlement van de grootste Sowjetrepubliek riep het federale parlement op nu niet langer een ingrijpende hervorming van de economie uit de weg te gaan.

Jeltsin stuurt al enige tijd aan op een frontale botsing met het nationale parlement over het economische beleid. De Russische president verklaarde onder meer dat in zijn republiek radicaal zal worden hervormd, of het centrale regeringsapparaat daar nu zijn goedkeuring aan hecht of niet. De harde rede van Gorbatsjov in de Opperste Sowjet was erop gericht zo'n botsing te vermijden en hij ontraadde dan ook het parlement het plan-Ryzjkov te aanvaarden.

„Wij moeten proberen een enkel plan uit te werken en dat lukt ons bijna", zei Gorbatsjov. Hij zei de voorkeur te geven aan het plan van Sjatalin omdat daarin de ideeën van de republieken zijn opgenomen. „Als er een reëel plan is om de financiën, de geldcirculatie, de roebel en de markt te stabiliseren, dan moeten wij het idee van Sjatalin overnemen. Om eerlijk te zijn, spreekt het plan-Sjatalin me meer aan", zei hij.

Het overdragen van economische bevoegdheden van de centrale regering in Moskou aan de vijftien Sowjetrepublieken vormt de kern van het plan-Sjatalin. De republieken krijgen dan veel meer ruimte om de gewenste economische hervormingen, zoals invoering van een markteconomie en privatisering van het grondbezit, naar eigen inzicht gestalte te geven. Het ontwerp-Sjatalin gaat zelfs zo ver, dat ervoor wordt gepleit dat wetgeving van de deelrepublieken van een hogere orde wordt dan federale wetgeving.

In zijn hemd

Het is onduidelijk waarom Gorbatsjov de weg heeft bewandeld om Ryzjkov publiekelijk in zijn hemd te zetten. Presidentieel woordvoerder Ignatenko zei desgevraagd dat hij niet de indruk had gekregen dat Gorbatsjov de premier wel erg hard was afgevallen.

De verbouwereerde Ryzjkov verklaarde later tegenover verslaggevers dat hij het optreden van Gorbatsjov absoluut niet had verwacht. De premier gaf aan dat hij wenst vast te houden aan zijn eigen plan, omdat de opzet van Sjatalin volgens hem leidt tot een veel te grote aantasting van de centrale regeringsmacht en het centrale regeringsapparaat de belangrijkste instrumenten om belasting te heffen, maximale werkgelegenheid te scheppen en de prijzen te controleren uit handen slaat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.