+ Meer informatie

De nieuwe koers van Mitterrand

5 minuten leestijd

Dat Mitterrand een heel andere politieke en economische koers dan zijn voorganger zal varen is duidelijk. Daarover heeft hij nooit misverstand laten bestaan. Slechts de benoeming van de nieuwe premier maakt duidelijk dat Mitterrand zich er wel van bewust is, dat die koers slechts langzaam en op een gematigde manier verlegd zal kunnen worden.

Welk beleid hij in de nabije toekomst ook zal voeren, is toch niet het belangrijkste. Natuurlijk, de consequenties zullen voor verschillende landen, ja zelfs voor geheel Europa uiterst belangrijk zijn. Reeds nu is duidelijk, dat hij bijvoorbeeld tegenover Afrika, de Derde wereld en Zuid-Afrika een geheel andere plaats inneemt dan de verslagen Vaiery Giscard d'Estaing. We moeten er op rekenen, dat de verlangens van de Derde wereld in de toekomst nadrukkelijker in Europa ter discussie zullen komen dan tot nu toe het geval was.

Verharding mogelijk

Daarvoor behoeft niet veel bijzonders te gebeuren. Per slot van rekening zijn de banden die Frankrijk met de Derde wereld heeft nog steeds hecht en diep geworteld. Dat is echter niet het belangrijkste. Veel belangrijker voor Europa zal zijn om te zien hoe Mitterrand er in zal slagen in de toekomst de relatie tussen socialisten en communisten uit te bouwen. Zal het leiden tot een coöperatieve samenwerking of tot een verharding tussen beide ismen?

Het experiment waartoe Mitterrand gedwongen wordt wordt met de grootste belangstelling in landen zoals Italië, Griekenland en Spanje gevolgd, maar ook... in Engeland, waar Labour door de afsplitsing naar rechts in ultra-marxistische handen dreigt te geraken. In het verleden aan het einde van de vorige eeuw richtte Marx, de Eerste Internationale op. Nadat anarchisten uit de socialistische beweging verwijderd waren, ontstonden in Europa twee socialistische stromingen. De Eerste Internationale zou door de tweede worden gevolgd, die het tot de Tweede wereldoorlog zou uithouden.

Na de bolsjewistische revolutie in 1917 zou de socialistische wereld definitief in twee kampen verdeeld worden en blijven: hen die loyaal bleven ten aanzien van de Sovjets en degenen, die de leiding van Moskou niet langer wensten te aanvaarden.

Volksfront

De liefde-haat verhouding zou in de loop der jaren tot allerlei verbintenissen leiden. De bekendste is wel geweest het z.g. Volksfront dat in de jaren '35 tot '39 zijn handen gretig naar de macht uitstak. Een vorm van een dergelijk Volksfront vinden we weer terug in Chili van 1970 tot 1973 onder het bewind van Allende, wiens weduwe de gast van Mitterrand was, toen hij donderdag het presidentschap van Frankrijk aanvaardde. De extreme koers die de socialisten destijds in dat land voerden en de daarentegen terughoudende houding van de communisten was een van de oorzaken waarom destijds dat land bijna in een bloedbad onderging. De coup van de militairen in 1973 kwam precies op tijd. Veel socialisten vluchtten het land uit en vonden in Europa onderdak.

Al meer dan zestig jaar is het socialisme verdeeld over de houding tegenover Moskou. Het z.g. „Eurocommunisme" is als het ware het meest recente voorbeeld daarvan. Mitterrand staat nu voor de vraag hoe een socialistische partij, die de democratie voorstaat tot in haar uiterste vorm, samen kan werken met een communistische partij, die in wezen die democratische vorm afwijst. Die afwijzing ligt toch ook immers ten grondslag aan het Russische verzet tegen de ontwikkelingen in Polen?

Straf georganiseerd
Daarbij komt dat de communisten veel straffer dan de socialisten georganiseerd zijn. Het gevaar voor Mitterrand is daarom levensgroot, dat hij door de communisten tot een vorm van samenwerking gedwongen wordt, waarin voor hem geen enkele speelruimte meer overblijft.

Het antwoord op de vraag of Mitterrand er in zal slagen de verhouding tot een „gelukkig huwelijk" te maken, eigenlijk een onmogelijke term in dit verband, is naar mijn mening essentieel voor het voortbestaan van de vrije democratie in Europa. Immers hoewel de socialisten in zeven landen in Europa buiten de regering staan, in vijf landen dragen ze mede regeringsverantwoordelijkheid, is hun invloed groot. Zo kijkt bijvoorbeeld de Italiaanse socialistenleider Craxi met meer dan gewone belangstelling naar de wijze waarop Mitterrand nu de verhouding met de communisten gestalte zal gaan geven. Een verhouding, die ook voor hem uiterst belangrijk is. Het is in feite in Spanje en Portugal niet anders. Betekenisvol was het commentaar van de Portugese socialistenleider Mario Soares, die erop wees, dat de Franse verkiezingen bewezen hebben, „dat de socialisten de middengroepen in de bevolking kunnen mobiliseren, zonder daarbij concessies te moeten doen aan de communisten".

Verzet tegen Giscard

Zal de Franse kiezer zich dit alles bij het uitbrengen van zijn stem bewust geweest zijn? Ik kan het me niet voorstellen. Zijn keus was veel meer een verzet tegen Giscard d'Estaing, die er niet in geslaagd is vanuit de ivoren toren van het Elysee los te komen en een relatie met de kiezer op te bouwen, die duurzaam bleek. Maar daarvoor had de beroemde generaal De GauUe reeds gewaarschuwd. „Het enige probleem, dat hij niet weet op te lossen", zo zei hij eens over Giscard, ,,is dat hij niet met het volk weet om te gaan". Maar dat houdt dan tevens in dat de jaren die Giscard d'Estaing in het Elysee heeft doorgebracht voor Europa noodlottige jaren geweest zijn. Want over de afloop van het experiment waar Mitterrand voor staat, ben ik niet gerust. Integendeel, het zal het licht dat de Reformatie in Europa heeft gebracht, geheel ten onder doen gaan. Tenminste zo God dat niet verhoedt. En of we die verwachting en hoop mogen koesteren, daar ben ik nog niet zo zeker van, wanneer ik zie hoe nu christenen in ons land bezig zijn met elkaar om te gaan. En hoe zou er dan eenheid in de wereld kunnen zijn tegen het opdringende atheïsme? Dat is toch onmogelijk?

J. BLEES

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.