+ Meer informatie

Bezuinigen op collectieve uitgaven devies van VVD

Liberalen accepteren geen CDA-loyalisten meer

8 minuten leestijd

DEN HAAG — Als het aan de VVD ligt zal er na de verkiezingen niet veel veranderen in de Nederlandse politiek. De partij streeft namelijk naar voortzetting van de huidige regeringscombinatie en voortzetting van het bestekbeleid. „Ik heb goede hoop dat deze coalitie het vertrouwen zal krijgen van een meerderheid van de bevolking", zegt J. G. Rietkerk, fractie-leider in de Tweede Kamer.

De liberale Volkspartij voor Vrijheid en Democratie heeft momenteel 28 vertegenwoordigers in de Tweede kamer. De afgelopen vier jaar, waarin de VVD regeringsverantwoordelijkeid droeg, was. mr. J. (Koos) G. Rietkerk voorzitter van deze fractie. Bij de komende verkiezingen staat hij als derde op lijst 3. Voor hem staan vice-premier Wiegel, die niet beschikbaar was voor een interview, en staatssecretaris mevr. Smit-Kroes. Onze parlementsredacteur drs. A. A. C. de Rooi, ontmoette in Den Haag fractieleider Rietkerk.


Als we naar de opiniepeilingen kijken lijkt de VVD over het dieptepunt heen. Lange tijd stond men op fors verlies, maar de omvang van de kiezersaanhang beweegt zich nu weer in opgaande lijn. Rietkerk rekent erop dat, evenals in 1977, veel mensen op zijn partij zullen stemmen om er zeker van te zijn dat Den Uyl niet in het Catshuis komt. „De beste garantie daarvoor is te kiezen voor de VVD. Het CDA zegt immers van tevoren nooit met wie men wil samenwerken. Dat geeft een stuk onduidelijkheid en onzekerheid", aldus Rietkerk.

De liberalen willen graag met het CDA verder regeren. Volgens de fractievoorzitter van de VVD is er de afgelopen jaren zowel in het kabinet als in de Kamer een goede samenwerking geweest tussen beide partijen. „Alleen de loyalisten hebben ons wel eens het bloed onder de nagels weggehaald", voegt hij eraan toe. Bij een volgend kabinet zal de VVD dan ook geen loyalisten of dissidenten accepteren. Rietkerk; „Het kan niet zo blijven dat een kleine groep binnen het CDA de zaak elke dag in een andere richting kan sturen. Die narigheid moeten we in. de toekomst voorkomen. Indien we als coalitiegenoten afspraken maken moet dat een gemeenschappelijk beleid zijn waar de voltallige fracties achter staan."

Niet zelden hoort men dat de VVDin deze kabinetsperiode omwille van het regeren wel erg veel van het eigen programma heeft ingeleverd. Rietkerk is het daar beslist niet mee eens en voert Den Uyl als getuige ten tonele. „Den Uyl beweert het tegendeel en zegt dat de VVD veel heeft kunnen waarmaken van haar plannen. Hij heeft de afgelopen drie jaar ook niets anders gedaan dan zich op alle fronten verzetten tegen de ingeslagen koers. Ik kan eigenlijk geen objectiever beoordelaar hebben dan de oppositieleider", merkt het liberale kamerlid op. De invloed van de VVD is naar zijn mening vooral zichtbaar in het bestekbeleid, maar is ook terug te vinden in zaken als het onderwijs (Wet basisonderwijs en Wet twee-fasenstructuur wetenschappelijk onderwijs), de democratisering (Wet op de ondernemingsraden en de kaderwet specifiek welzijn) en in het milieubeleid, dat door minister Ginjaar beter is gestroomlijnd.

Indien de kiezers niet voldoende steun geven aan deze regeringscombinatie houdt de VVD de mogelijkheid open om D'66 erbij te betrekken. Tegen beter weten in, want de partij van Terlouw. heeft onomwonden uitgesproken dat men daar onder geen enkele omstandigheid iets voor voelt. Rietkerk erkent dat de kansen op zo'n kabinet inderdaad gering zijn, maar benadrukt dat er ondanks de programmatische verschillen en ds onduidelijke koers van D'66 zeker een basis voor samenwerking is, „Dè laatste tijd probeert men zich een beetje te distantiëren van de PvdA, maar men blijft toch vasthouden aan een kabinet met de socialisten. Zolang ze dat doen zit een coahtie van CDA, VVD en D'66 er niet in", aldus Rietkerk.

Meteen daarop aansluitend zegt hij: „Mijn grootste zorg is dat we na de verkiezingen wel eens in een patsituatie terecht kunnen komen. Ik zie D'66 niet zomaar in zee gaan met de PSP en de CPN om een links meerderheidskabinet te vormen en tussen PvdA en CDA ligt ook een aantal zeer fundamentele verschillen." Derhalve sluit Rietkerk een lange formatie niet uit. „Maar", voegt hij eraan toe, „Daar staat tegenover dat we van dat half jaar formeren in 1977 allemaal de buik vol hebben. Daarom zal, denk ik, iedereen proberen er deze keer zo snel mogelijk doorheen te komen."

Nationaal kabinet?
VVD-Lijsttrekker Wiegel heeft steeds gepleit voor een nationaal kabinet en in het verkiezingsprogramma „Samen aan 't werk!' wordt gesproken over een nationale aanpak. Met het oog op de grote economische problemen acht men een gezamenlijk beleid op basis van een brede samenwerking wenselijk. Rietkerk daarover: „Een nationaal kabinet zit er naar mijn stellige overtuiging op dit ogenblik niet in. De PvdA heeft ai op voorhand nee gezegd. De verschillen met de partij op sociaal-economisch gebied, maar vooral ook op het terrein van' de Defensie, zijn daarvoor trouwens ook te groot."

We praten met de fractieleider verder over het programma van de liberalen voor de komende vier jaar. Zoals bij elke partij wordt veel aandacht besteed aan de kernwapenproblematiek. Rietkerk laat er geen twijfel over bestaan dat wat de VVD betreft in december besloten zal moeten worden tot de plaatsing van kruisraketten op Nederlands grondgebied, tenzij in de onderhandelingen tussen Oost en West inmiddels resultaten zijn geboekt. De VVD'er: „Als de besprekingen iets opleveren zijn wij de eerste die zullen pleiten voor het achterwege laten van de plaatsing. Zo niet, dan moeten we het Oostblok duidelijk maken dat wij een verdere opvoering van de bewapening daar niet ongestraft kunnen toestaan. Een positieve beslissing in december, die pas over enkele jaren geëffectueerd kan worden omdat die raketten dan pas gereed zijn, kan de tegenpartij onder druk zetten om meer te doen op het punt van de wapenbeheersing. Nederland moet een loyale NAVO-partner zijn en mag niet bij voorbaat het hoofd in de schoot leggen. Daar is men in de interan|ionale politiek niet zo gevoelig voor." De VVD ziet dus niets in uitstel van de beslissing? Rietkerk; „Dat zal bij de formatie bekeken moeten worden."

Collectieve lasten
Belangrijkste punt in het verkiezinsprogramma is herstel van de economie en de werkgelegenheid door continuering en zo mogelijk versterking van het bestekbeleid. Dat betekent in de eerste plaats beperking van de collectieve sector. „Daarmee onderscheiden we ons van de overige partijen", merkt Rietkerk op. „De PvdA wil de collectieve uitgaven jaarlijks met één procent laten groeien. Andere politieke groeperingen pleiten voor, stabilisatie van de lastendruk. Wij streven echter naar een daling met één procent per jaar." Dat komt neer op een bezuiniging van 18 miljard in vier jaar tijd. Naast de begrotingsuitgaven denkt men daarbij aan de sociale zekerheid. Zo wil de VVD de ruimte tussen lonen en uitkeringen geleidelijk vergroten, een koppeling op afstand dus. Ook de komende periode moet naar het oordeel van de VVD het recept luiden: verminder de collectieve lastendruk zodat de rendementen van het bedrijfsleven kunnen stijgen, de investeringsbereidheid toeneemt en daarmee meer werkgelegenheid tot stand komt. „Naast matiging in de loonsfeer met het mes in de overheidsuitgaven. Geen geringe opgave, maar als we het niet doen zal de werkloosheid verder oplopen", zegt Rietkerk met overtuiging en hij weet zich daarbij gesteund door de visie van de OESO en van jr. J. Zijlstra, president van de Nederlandsche Bank.

Is toch niet een meer gericht stimulerend beleid noodzakelijk, zo vragen we. De VVD-woordvoerder antwoordt daarop: „We hebben het bedrijfsleven jarenlang globaal, over de hele linie, uitgehold. Dat moet ook weer globaal hersteld worden. Als extra injectie moet de overheid ondernemingen stimuleren die op eigen kracht niet van de grond kunnen komen en toch perspectief hebben. Op een gericht beleid zijn we dus niet tegen, maar we willen net zoals de PvdA met een totaalplan alles reguleren. Dat verstikt de vrije markteconomie met alle gevolgen van dien."

Rijk gerekend
Het kabinet-Van Agt is naar zijn mening met de ombuigingen van in totaal zo'n 17 miljard en de loonmatiging de goede koers ingeslagen, hoewel het achteraf bezien onvoldoende is geweest. De doelstellingen, waaronder het stabiliseren van de collectieve lastendruk, konden niet gerealiseerd wprden door tegenvallers in de internationale economie. Bij de tbtstandkomini van het kabinet werd uitgegaan van eer jaarlijkse economische groei van drjt probent. Die werd bij lange na niet gehaald. „In feite hebben we ons in 1977 rijk gerekend en een stuk inkomen verdeeld, terwijl later bleek dat er niets te verdienen viel", legt Rietkerk uit. Eenzelfde fout wil de VV dit keer vermijden en daarom gaat men in het programm uit van een nulgroei. Tegelijk proberen we een zo groot niogelijke groei te realiseren, om achteraf toch nog wat te kunnen verdelen. Het verwijt van de PvdA dat wij van de afgelopen tien jaar doorbreken en van tevoren geen groei van de collectieve sector incalculeren.

Welk perspectief biedt nu het voorgestane beleid? Opnieuw Rietkerk: „We zeggen niet dat we binnen vier jaar het werkloosheidsprobleem onder de knie kunnen krijgen. Daarvoor zijn de evenwichten binnen onze economie te zeer verstoord. Maar als je dit beleid nu niet inzet kom je over enkele jaren in de allergrootste economische en sociale problemen."

"Alle bevolkingsgroepen"
Aan het slot van ons gesprek vragen we of de VVD naar de mening van Rietkerk nog steeds het image heeft van een partij voor ondernemers en mensen met hoge inkomens. „Daartegen zullen we moeten blijven strijden", zegt hij. „Het is overigens een volstrekt verkeerd beeld. Als we zeggen dat we volkspartij zijn onderscheiden we ons wel van andere partijen dat we ook de belangen van andere groeperingen dan alleen van de laagstbetaalden, voorzover het althans gerechtvaardigde belangen zijn, in ons politieke beleid willen verdedigen. Onze fractie bestaat uit mensen met allerlei mogelijke maatschappelijke achtergronden en wij bepleiten veel zaken, denk aan de democratisering en het milieubeleid, die de ondernemingen vaak minder leuk vinden. We zijn dan ook beslist geen ondernemerspartij. Ik ben er trots op te zeggen dat wij in ons beleid proberen alle gerechtvaardigde belangen van alle bevolkingsgroepen tot uitdrukking te laten komen."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.