+ Meer informatie

Elke kerk zijn schip in Denemarken

Kopenhagen doet er alles aan om erfenis in stand te houden

4 minuten leestijd

HELSINGÝR - Een eilandenrijk mag je Denemarken gezien zijn vaste verbinding met het continent niet noemen, maar een waterland bij uitstek is het wel. De kust is nooit ver weg en vele steden en dorpen houden er een grotere of kleinere haven op na, tegenwoordig niet in de laatste plaats voor de pleziervaart. Kortom, Denemarken heeft een duidelijke band met de zee. Scheepvaart en visserij waren en zijn belangrijke factoren in de nationale economie.

Die band blijkt ook uit het feit dat in de meeste kerken in dit land een scheepsmodel hangt. Deze verfraaiing van het interieur beperkt zich niet alleen tot de kerken in de havensteden, maar wordt ook toegepast in het binnenland. Een kerkschip hoort er in de meeste gevallen gewoon bij.

In andere landen kent men eveneens kerken met een scheepje aan het plafond. In Nederland wordt bijvoorbeeld met name op Urk een kerkgebouw zonder zo'n versiering niet als compleet ervaren.

In stand houden

In het boekje "Scheepsmodellen in Nederland", een uitgave uit 1987 van de Vereniging van Vrienden van het Zuiderzeemuseum, wordt er door schrijver dr. J. M. G. van der Poel ruime aandacht aan besteed. Nergens is het verschijnsel "kerkschepen" echter zo algemeen als in Denemarken.

Het handels- en zeevaartmuseum in het renaissanceslot Kronborg in HelsingÝr doet er alles aan om deze traditie en erfenis in stand te houden. Ook kerkschepen zijn uiteraard onderhevig aan de tand des tijds en nauwkeurige restauratie is geboden.

Daarin voorziet een speciale werkplaats met vakkundig personeel. Helaas voor de Denemarkengangers onder de toeristen, is de expositie die dit jaar over het kerkschipfenomeen is gehouden, inmiddels alweer voorbij.

Voor een nadere blik op de vaak zeer mooie historische zeilschepen is derhalve een bezoek aan de afzonderlijke kerken noodzakelijk. Het genoemde museum is overigens de kerkbeheerders ook behulpzaam bij plannen om een nieuw model op te hangen.

Dit om te voorkomen dat er modelbouwers aan het werk worden gezet die geen of onvoldoende verstand hebben van de scheepvaarthistorie. Bij de keuze van een nieuw kerkschip gaat de voorkeur onveranderd uit naar een herinnering aan de tijd van de zeilschepen.

Tanker

,,Er is blijkbaar geen animo om bijvoorbeeld een chemicaliëntanker anno 1995 op te hangen, hoewel ook van de moderne handelsvaartuigen in de meeste gevallen een schaalmodel wordt gemaakt", vertelt restaurateur Anders Favrholt van het museum in HelsingÝr.

,,Die moderne schaalmodellen zijn allemaal van plastic, maar de oude zijn natuurlijk van hout en kunnen sterk worden aangetast door ongedierte. Dat wordt onschadelijk gemaakt met een warmtebehandeling of ook wel door middel van bevriezing. Gifgas komt er bij ons niet aan te pas", zegt hij, terwijl hij letterlijk de sluier oplicht die ter bescherming over het zojuist geheel opgeknapte fregat Jylland is gehangen.

,,Dit fregatmodel hoort thuis in de kerk van Tárnby op het eiland Amager, pal ten zuiden van hoofdstad Kopenhagen, maar er zijn meer kerken die van de Jylland een model hebben. Het was het laatste zeilfregat van de Deense marine in de vorige eeuw en het origineel is van binnen en buiten als toeristische attractie te zien in Ebeltoft".

Hierbij mag niet onvermeld blijven, dat ook de echte Jylland recent een ingrijpende restauratie c.q. reconstructie heeft ondergaan en aan sierlijkheid voor het model van Tárnby niet (meer) onderdoet. Voor de restauratie was nagenoeg alleen de romp van het oorlogsschip nog enigszins intact.

Geloofssymbool

Over de oorsprong van de kerkschiptraditie valt een heleboel te zeggen. Aangestipt zij hier, dat ze kunnen zijn geschonken door zeelieden uit dankbaarheid voor hun redding van een schipbreuk of herinneren aan een belangrijke historische datum, bijvoorbeeld aan een gewonnen zeeslag. Ook kan het schip worden gezien als geloofssymbool, dat gedachten opwekt aan onder meer het optreden van Christus op het scheepje van de discipelen of aan de ark van Noach.

In bredere zin is ook de gemeente als het ware een schip, omstuwd door de golven der wereld. Hoe dan ook, aan een tastbare aanleiding tot geestelijke scheepvaartoverwegingen ontbreekt het de predikanten en kerkgangers in Denemarken maar zelden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.