+ Meer informatie

Ned.-Zuidafrikaanse Vereniging herdenkt honderdjarig bestaan

Tot bloei na Boerenoorlogen tegen „Rooineks"

5 minuten leestijd

Wij zien het nu niet meer gebeuren, dat onze minister van buitenlandse zaken een tentoonstelling opent, die gewijd is aan ons „broedervolk" Zuid-Afrika, waarmee Uiteraard blank Zuid-Afrika wordt bedoeld. Van der Klaauw is jhr. mr. H. A. van Karnebeek niet, die in 1921 in het Amsterdamse Paleis voor Volksvlijt zo'n expositie-opening verrichtte. De organisatie daarvan berustte bij de Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Vereeniging, die op 12 mei 1881 werd opgericht en die derhalve dezer dagen haar eerste eeuwfeest herdenkt.

Landen-vriendschapsverenigingen zijn in ons land genoeg bekend, maar ik denk dat deze NZAV een der oudste pajpieren heeft; in elk geval heel wat ouder dan haar ideologisch volstrekte tegenhanger: de Vereniging Nederland-USSR.

,,Rooineks" en Boeren

De oprichting van de NZAV in die jyorige eeuw van nationalisme en ontwakende liefde voor een broederschap tussen alle leden van Nederiandse stam (Vlaanderen incluis) kwam op een historisch moment. Het was een direkt jevolg van de opstand der Transvaalse Boeren tegen de gehate Engelse bezetters van hun land van vrijheid en recht. Wat werd er in Nederland niet meegeleefd met deze Boeren, die na hun Grote Trek meenden, eindelijk rust en vrede te vinden onder hun wijnstok en vijgeboom, maar die door de ,,Rooineks" op huffnek werden gezeten in de Boerenoorlogen, die tot de Vrede van Vereeniging in 1902 diverse malen oplaaiden.

We kennen de verhalen van Steijn en Kruger, van Cronjé en Joubert, van Pretorius en al die anderen, die als helden uit de boeken van L. Penning tevoorschijn kwamen. Welnu, in dié tijd kon deze NZAV ontstaan en opbloeien. Haar doel was duidelijk: de contacten, vooral de culturele, tussen Nederland en Zuid-Afrika bevorderen en informatie en voorlichting geven.

Er zal wel een soort schuldbesef achter gezeten hebben, want in de eerste eeuwen na Van Riebeecks volksplanting aan de Kaap de Goede Hoop hadden ,,wij" ons weinig gelegen laten liggen aan enige stamverwanten aan de samenvloeiing van Atlantische en Indische Oceaan.

Eeuwfeest kroniek

De NZAV heet nog altijd „een nietpolitieke", onafhankelijke Nederlands vereniging die open staat voor ieder van welk ras, geloof of overtuiging ook, die de betrekkingen tussen Nederland en Zuid-Afrika in stand wil houden, ongeacht zijn motieven daarvoor en ongeacht zijn oordeel over een Zuidafrikaans regeringsbeleid, omdat hij met de Vereniging van mening is, dat de betrokken volkeren en hun culturen bij zulke contacten slechts baat kunnen hebben".

Zo schrijft de secretaris van de NZAV, mevr. drs. J. C. de WaardBijlsma, in een brief bij de presentatie van de jubileumuitgave der NZAV. Dat is het honderdste Jaarverslag (over 1980), waarin de vice-voorzitter, de Vrijgemaakte Gereformeerde historicus, dr. G. J. Schutte, een ,,Kroniek van honderd jaar NZAV" verzorgt.

Nu denk ik, dat bovenstaand citaat in onze tijd niet meer houdbaar is: de volkerensmeltkroes Zuid-Afrika, waarin heel wat nazaten van ,,Rooineks" bloedbanden aangingen met hen, die van huis uit Nederlanders en ook Franse Hugenoten waren, is niet ons "broedervolk" in engere zin meer uit de tijd van Krugers smadelijke nederlaag; Kruger, die trouwens van Duitsen bloede was, niet van Dietse oorsprong.

Geen politiek?

Kortom, dat ,,stam verwante land" is in elk geval nu nog maar een zeer betrekkelijke grootheid. Bovendien: ik hou erg van de Slavische cultuur en van het oude Rusland van vóór de Bolsjewieken. Maar kan ik in ernst en onafhankelijk volwaardig deelnemen in een Vereniging Nederland - USSR zonder toch in zaken van politiek, geloof en regeringsbeleid verwikkeld te raken? Natuuriijk niet.

Zo kan ik anno 1981 met grote waardering voor de Afrikaanse taal, cultuur en letteren natuurlijk niet on-politiek betrokken zijn bij het Zuid-Afrika van Pieter Botha en zijn beleid. Het is een droomdenkbeeld, te menen dat men nu nog in een vereniging „boven geloofsverdeeldheid" culturele relaties met blank Zuid-Afrika kan hebben zonder meteen te belanden in de politiek der gescheiden ontwikkeling en zijn gevolgen, of men nu vóór of tegen de koers der Nationale Partij is.

Wie bijv. de (blanke), Afrikaanse letteren bewondert zal gedwongen zijn, zijn keuze te tonen. Als men vóór Dirk Oppenheim en Totius en Van Wyk Louw is, kan men geen raad weten met Breyten Breytenbach en André Brink, die haaks staan op wat in het blanke Afrikanerdom geloofd en aanvaard wordt. Waardenvrij cultureel contact nouoen bestaat niet.

Trouwens, hoe kan zo'n NZAV wel open staan voor ieder, welk ras (nota bene!!), geloof en overtuiging ook, terwijl het voorwerp van hun liefde wel degelijk selecteert op ras, overtuiging en geloof. Met andere woorden: dat ,,nietpolitiek en onafhankelijk" betekent alleen, dat zowel Nederlandse GPV-ers als liberalen en CDA-ers, roomsen, calvinisten en ongelovigen er lid van kunnen worden.

Maar die moeten dan wel één zijn in hun liefde en bewondering voor onze stamverwanten en hun Duitse en Franse Afrikaanssprekende volksgenoten. En laat men niet struisvogelachtig doen, alsof het mogelijk is, culturele en andere relaties met Zuid-Afrika te onderhouden ,,ongeacht zijn oordeel over een Zuidafrikaans regeringsbeleid".

Nu echter de keerzijde: ik ben hard vóór die culturele betrekkingen en voel niets voor een botte boycot van deze aard, ook al omdat we dan ook China, de Sovjet-Unie, Chili en veel Arabische staten zouden moeten boycotten. We mogert de deur naar blank Zuid-Afrika niet dichtsmijten; zeker niet als we zien hoé Nederland zelf met zijn veelvolkigheid omspringt. Maar in die ontmoeting zullen soms scherpe woorden (moeten) vallen en harde vragen gesteld worden, als wederzijdse vrienden die elkaars feilen tonen en dat van elkaar kunnen verdragen.

In dat licht bezien kan men de NZAV méér jaren dan deze ene eeuw toewen

vervolg op pag. 4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.