+ Meer informatie

Stormvogel kostte twee kilo zilver en veel tijd

Groningse juwelier maakte uniek zeiljacht

4 minuten leestijd

GRONINGEN — In een achterkamertje in de stad Groningen staat een uniek stuk zilversmeedkunst te pronken: een fraai belijnd zeejaclit, de zeilen gebold door de wind. Van de rank gebogen romp tot aan het kleine vlaggetje in de top van de mast is het helemaal vervaardigd van massief zilver. In totaal zit er zo'n twee kilo zuiver zilver verwerkt in het schip, dat de naam Stormvogel .draagt.

Het hele zilveren zeiljacht is met de hand gemaakt en dat is uniek, aldus de maker ervan, de Groninger juwelier A. P. J. van der Burg (35). Volgens hem is het al sinds begin deze eeuw niet mgerin Nederland voorgekomen dat zo'n groot stuk zilverwerk met de hand is gesmeed. „Nederland kende in de vorige eeuwen een grote traditie op het gebied van groot, met de hand gesmeed zilverwerk. Dat is nu afgezakt. Ik wil die traditie, en ook de oude technieken, laten herleven. Het is tegenwoordig allemaal fabriekswerk, met gieten en persen stampen ze er zo weer een paar honderd stuks uit", zo zegt hij. In 1974 begon Van der Burg aan de Stormvogel, en sindsdien heeft hij er in zijn vrije tijd zo'n 1500 uren noeste arbeid aan besteed. Kortgeleden legde hij er de laatste hand aan, en nu staat het in een grote glazen vitrine in zijn (goed beveiligde) werkkamer te blinken.

„Oude liefde*'

,,Geen enkel onderdeel is gegoten. Al-"' les is gesmeed, gepolijst, gevijld en gehamerd. Dat geldt zowel voor de uit een stuk gesmede zeilen als voor de kleine dekluikjes", vertelt Van der Burg. „Zilver smeden is een oude liefde. Ik zou eerst automonteur worden, maar dat vond ik zulk smerig werk. Maar als ik nu een poos zilver sta te polijsten ben ik ook van onder tot boven vuil. Ik heb de opleiding tot edelsmid gevolgd, en ben daarna verdergegaan in het goud- en zilversmeedwerk. Ik kreeg lesjsen van J. Heerens in Schoonhoven, telg uit een van de meest befaamde zilversmidfamilies in Europa."

Tien jaar'geleden opende hij zijn juwelierszaak. Maar daarnaast wilde hij ook zijn oude liefde en handvaardigheid bijhouden. „Ik houd van grote vloeiende vormen. Vooral in zilver kan het mij niet groot genoeg zijn. Het maken van zo'n groot stuk zilverwerk moetje zuiver zien als eenaardigheid. Want er is geen droog brood in te verdienen."

Bestaand

Liefde voor zeilschepen en hun mooie vormen bewoog hem ertoe een jacht uit te kiezen als model voor zijn werkstuk. De Stormvogel is een bestaand schip, het eerste Nederlandse zeezeiljacht dat internationale successen behaalde. Het is een voorloper van de Prodent, waarmee de Nederlander Dirk Nauta bij zeilraces eer inlegde. Dirk Nauta heeft hem ook van advies gediend. Zo gaf hij bijvoorbeeld aan hoe de boiling in de zeilen op een natuurlijke manier moest verlopen.

„Bij het smeden van zilver begin je met vlakke platen zilver, waaraan je met hameren vorm gaat geven. De hele romp van het scheepsmodel is uit één plaat zilver gemaakt. Ook de bolling in de zeilen is op die manier aangebracht: met hamers sla je er stukje voor stukje de vorm in. Het is heel precies werk."

Problemen

Van der Burg ondervond dikwijls problemen met het vinden van geschikt gereedschap. Sonjs moest hij zijn werk aan het schip onderbreken en een stuk gereedschap speciaal laten maken. „Ik kijk altijd uit naar oude zilversmeden die stoppen. Dan kan ik weer gereedschap op de kop tikken. Er wordt in deze branche weinig nieuw gereedschap op de markt gebracht. Ik maak ook dankbaar gebruik van die kleine tandartshaakjes". Toen alle grote en kleine onderdelen klaar waren, werden ze driemaal gegloeid in een open vlam en in een bad met vitriool (zwavelzuur) schoongekookt. Daarna volgde het kretsen en polijsten om een mooie matte glans op het zilver te krijgen. „DpóT het gloeien treden spariningsverschillen op, en de romp kronkelde toen als een levende paling in de pan. Het dek moest met zilveren schroefjes in de paaltjes van de railing aan de romp worden vastgeklonken, en ik had er pijn in de buik van dat het niet meer zou passen. Maar oo een morgen ben ik stilletjes om zes uur opgestaan, en binnen tien minuten zat de hele zaak piekfijn in elkaar. Het optuigen van het schip nam daarna nog drie dagen in beslag", zo vertelde hij. Het hele jacht werd tenslotte gelakt om zwart worden tegen te gaan. ,

Op de stoep

Zilversmid Van der Burg heeft overal gezocht naar geschikt materiaal voor het voetstuk van het scheepsmodel. Hij ging zelfs, onderweg geteisterd door barre sneeuwstormen, naar Zuid-Duitsland, waar hij urenlang ronddoolde door de zalen van een grote edelstenenhandelaar. Uiteindelijk vond hij de oplossing letterlijk thuis op de stoep: een stuk gekleurd natuursteen uit het paadje naar de voordeur liet hij op maat maken voor het voetstuk.

Hij weet nog niet wat hij met het pronkstuk gaat doen. „Ik heb het niet gemaakt voor reclamedoeleinden. En ook heb ik eigenlijk nooit aan verkopen gedacht, al wordt er wat dat betreft wel van verschillende kanten hard aan mij getrokken. Voorlopig houd ik het een poos, om ervan te genieten. Af en toe glip ik mijn werkkamertje binnen, en dan sta ik een tijdje naar mijn schip te kijken."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.