+ Meer informatie

's-HEERENBERG

4 minuten leestijd

's-HEERENBERG - Binnen de vestingwallen van het eeuwenoude stadje 's-Heerenberg, op een steenworp afstand van de Duitse grens, ligt het monumentale kasteel Bergh. Het ligt er fors en gesloten en nog geheel intact met voorhoven en grachten.

Bij het horen van de naam denk je aan een kasteel op een berg. Huis Bergh is van oorsprong een mottekasteel. Zoals vele andere kastelen in ons land is het op een kunstmatig opgeworpen heuvel (motte) gebouwd.

In 1105 werden de heren Van den Bergh al genoemd. Ze woonden toen waarschijnlijk op de burcht die op de heuveltop van het nabijgelegen Montferland gelegen was. Dit kasteel is allang verdwenen. Op dezelfde plaats staat nu een hotel omgeven door fraai oud geboomte en om de hoge heuvel ligt nog een droge gracht.

Waarschijnlijk hebben ze zich later op de tegenwoordige plaats gevestigd omdat een kasteel met een brede en diepe gracht vol water beter te verdedigen is dan een kasteel met een droge gracht. Zij behielden echter de naam van het slot op de berg. Vanouds waren de Van den Berghs ridders in dienst van de bisschop van Utrecht. Zij hadden tot taak de kerken en kerkelijke bezittingen in deze streek te beschermen.

Door grondaankoop of door huwelijken met rijke erfdochters wisten ze hun gebied aanmerkelijk uit te breiden. In deze tijd behoorde het gebied tot het aartsbisdom Keulen. Omstreeks 1341 verleende de aartsbisschop aan Frederik II van den Bergh het muntrecht. De munten uit die tijd zijn nu zeldzaam en kostbaar.

Mengeling

Het kasteel van de Van den Berghs op de huidige plaats was aanvankelijk niet meer dan een ronde tufstenen woontoren (donjon) op een kunstmatig opgeworpen heuvel, die door palissaden en een slotgracht omgeven was. Dit bouwwerk werd in de Middeleeuwen echter grondig vernield. Daarna kwam er al gauw de sterke vierkante toren die er nu nog staat. Eromheen ontwikkelde zich het tegenwoordige kasteel in een mengeling van bouwstijlen, die niettemin toch met elkaar harmoniƫren.

De meeste muren van het slot zijn een tot anderhalve meter dik. Toen in 1416 het eerste geslacht Van den Bergh was uitgestorven, kwam het goed door huwelijk aan Otto van der Lek. Zijn nazaten namen echter de naam Van den Bergh aan en stichtten zo het tweede geslacht met die naam.

In 1486 verleende de keizer aan de heren Van den Bergh de graventitel. Hun macht en aanzien namen daarna aanmerkelijk toe. In januari 1506 traden Willem van den Bergh en Anna van Egmond in het huwelijk. Een maand later stierf de vader van Willem, zodat de pasgetrouwde edelman graaf werd.

Twee jaar later werd hun zoontje Oswald geboren. Blij dat zijn jonge vrouwe hem een stamhouder had geschonken, vereerde Willem haar met een halsketting, een kostbaar familiejuweel. Het prille gezinsgeluk was echter niet van lange duur. Toen de kleine Oswald drie jaar oud was, sneuvelde zijn vader in Zaltbommel.

Kind afgenomen
Het was een roerige tijd. Ook de graven Van den Bergh raakten in de strijd verwikkeld. Oswalds moeder, de jonge weduwe, hertrouwde na een jaar met graaf Philips van Virnenburg. Toen zij met haar kind Huis Bergh wilde verlaten, nam men haar de kleine Oswald af. Hij was immers een Van den Bergh en als toekomstige graaf moest hij op het Huis blijven.

Wel slaagde de teleurgestelde moeder erin om het familiejuweel dat ze gekregen had, mee te nemen. Haar tweede man was blijkbaar niet rijk. Al gauw was de vroegere gravin Van den Bergh genoodzaakt het juweel in Keulen te verpanden. Zij wilde het later weer inwisselen en aan haar zoon geven, maar dat heeft ze nooit meer kunnen doen. Waar de kostbare ketting gebleven is, is ook onbekend. En zo verdween de familieschat van Huis Bergh.

Schenking

In 1712 is door het overlijden van ^ graaf Oswald III het geslacht Van den Bergh uitgestorven. Het kasteel en alle andere bezittingen kwamen in J handen van de Duitse familieleden, 1 de Hohenzollerns. In 1912 verkochten zij het goed aan dr. J. H. van Heek, textielfabrikant in Enschede. Deze liet het zwaar verwaarloosde kasteel tweemaal restaureren. Na de eerste restauratie werd in 1939 een groot deel van het slot weer door brand verroest.

Van Heek deed meer. In 1946 schonk hij het kasteel met bezittingen en rechten aan de Stichting tot instandhouding der goederen en rechten van het Huis Bergh. Dit vorstelijke cultuur- en natuurmonument kon op deze wijze voor ons land en volk gespaard blijven. Het kasteel is nu voor het publiek te bezichtigen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.