+ Meer informatie

„Mijn patiënten hoeven niet in een roktoeP'

Prof. Dequeker pleit voor behandeling van reumapatiënt door team van dokters en niet- dokters

6 minuten leestijd

Reuma is een heel nare ziekte. Er wordt vaak over reuma gesproken als men het heeft over allerlei vage pijnen en klachten. In feite gaat het dan om artrose: slijtage van het gewrichtskraakbeen, waar naar schatting drie miljoen Nederlanders aan lijden. Reuma is een verzamelnaam voor een aantal chronische aandoeningen van het bewegingsapparaat. Ontstekingen in de gewrichten leidden in elk geval vroeger tot misvorming van handen en voeten en in ernstige gevallen tot invaliditeit. Hoewel reuma veel voorkomt en er ongeveer 300.000 reumapatiënten in Nederland zijn, bestaat er in verhouding tot andere ziektebeelden weinig belangstelling in de media voor. Reuma is een weinig spectaculaire ziekte. De patiënt overlijdt niet aan de gevolgen ervan, maar zijn leven wordt wel grondig door de ziekte verstoord. De wetenschap heeft nog geen goed antwoord op reuma, genezing is vooralsnog niet mogelijk.

De behandeling heeft vooral tot doel de patiënt zo lang mogelijk actief te houden. Daartoe staan verschillende methoden ter beschikking, zoals behandeling met medicijnen en fysiotherapie, maar de laatste jaren worden vooral belangrijke resultaten geboekt op het gebied van de chirurgie en revalidatie.

De reumapatiënt krijgt daardoor niet meer zoals vroeger met één specialist te maken. Naast de reumatoloog staat een heel team van andere speciafisten op verschillende terreinen, die de patiënt behandelen en kunnen steunen: gespecialiseerde verpleegkundigen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, psychologen en sociaal werkers. Zij hebben hun eigen deskundigheid en een eigen inbreng in de behandeling.

Voortrekker

De "multidisciplinaire zorg" rond de reumapatiënt was het thema van een internationaal symposium dat deze

Oefeningen in een vlinderbad horen tot het werkterrein van de fysiotherapeut. maand werd gehouden in het Academisch Ziekenhuis van Leuven. Een unieke bijeenkomst, waar 120 gezondheidswerkers uit zestien landen —waaronder Amerika, Zweden, Polen, Italië en IJsland— ervaringen presenteerden en hun visies ter discussie stelden.

De eer van de voortrekkersrol bij deze multidisciplinaire aanpak komt toe aan de Belgische reumatoloog prof. dr. J. Dequeker uit Leuven. Twee jaar geleden organiseerde hij een soortgelijk symposium rond het twintigjarig bestaan van zijn afdeling in het Academisch Ziekenhuis. Dit bleek zo'n succes, dat de bijeenkomst na twee jaar werd herhaald. De ideeën van prof. Dequeker vinden inmiddels ingang in een aantal ziekenhuizen. „Het is een aanstekelijke ziekte, die zich langzaam uitbreidt", aldus Dequeker. „De Europese Liga tegen Reuma heeft nu officieel belangstelling getoond, ik heb blijkbaar wat op gang gebracht".

Teamwork

Teamwork bij de behandeling van reumapatiënten is voor prof. Dequeker geen nieuwe behandeling. Hij nam het idee van een gecombineerde aanpak tijdens zijn opleiding mee uit Finland. Van meet af aan heeft hij in zijn afdeling in Leuven het accent gelegd op het gezamenlijk bestuderen van de problemen waarmee een reumapatiënt wordt geconfronteerd. „Het is in de reumatologie nog vaak zo dat dokters de diagnose stellen. Op een gegeven moment sturen ze de patiënt door naar een fysiotherapeut, maar dat is een ongezonde situatie. Er wordt te lang gewacht. Eerst laat men de patiënt misvormingen krijgen en vervolgens gaat men daaraan werken. Dat kan beter vanaf het begin van het ziekteproces gebeuren. Als de fysiotherapeut meteen bij de behandeling wordt betrokken, kan er preventief worden gewerkt".

„Daarnaast zien we dat de patiënt een grote behoefte aan voorlichting heeft. Voor artsen is dat vaak een moeizame en tijdrovende zaak. Maar het behandelteam wil ook meer informatie hebben over de patiënt, om diens conditie beter te kunnen beoordelen. Goede communicatie is dus noodzakelijk in het belang van de patiënt".

Strikte scheiding

In de visie van Dequeker is het nodig dat specialisten en para-medici als team en op basis van een gelijkwaardige inbreng bij de behandeling met elkaar samenwerken. Maar in dit streven stuit hij nog vaak op weerstand.

Dequeker heeft vastgesteld dat binnen de Europese Liga tegen Reuma bij de gevestigde specialisten een antipathie bestaat tegen de inbreng van para-medici. „Men vindt dat dokters niets van verpleegkundigen of van fysiotherapeuten Kunnen leren. In de socialistische landen, waar men geen 'prestatie-geneeskunde' kent en waar de verrichtingen van specialisten niet extra worden gehonoreerd, ligt dat gemakkelijker. De'Scandinavische landen geven op dit gebied nog steeds de toon aan, in de Oostbloklanden loopt Polen voorop. In de meeste Nederlandse centra is de multidisciplinaire aanpak ook al aardig op gang, maar bij voorbeeld in Engeland bestaat nog een strikt autoritair gescheiden behandeling van de reumapatiënt door dokters en niet-dokters".

Positief
„Er is een nieuwe structuur nodig 9Prof. dr.J. Dequeker: „Teamwork biedt de reumapatiënt een optimale behandeling". om het teamwork in praktijk te brengen, maar ik vind niet dat we daarop moeten wachten. Hier in Leuven was ook geen structuur, ik heb het zelf moeten maken".

Professor Dequeker huldigt het standpunt dat de patiënt bij deze opstelling een betere opvang krijgt. „Vanaf het moment dat de patiënt op mijn afdeling komt is hij er 'beter' aan toe. Hij wordt namelijk opgevangen door een team dat hem positief benadert. Reumapatiënten worden in ziekenhuizen vaalc beschouwd als lastige mensen, die altijd klagen en pijn hebben. Ze zijn traag, ze moeten overal naartoe worden gebracht, er is weinig eer aan hen te behalen. Maar als een team de patiënt positief tegemoet treedt met een houding van "daar is nog veel aan te doen", werkt dat aanstekelijk op de patiënt, die daardoor beten zijn best zal doen en meer kan presteren".

Actief meedoen

Professor Dequeker ziet de geïnte greerde behandeling als de grootste voor-' uitgang van de laatste tijd. Daarnaast is er een verschuiving te zien van een passieve houding van de patiënt naar een actief meedoen. „Vroeger werden reumapatiënten in baden gestopt, ze kregen warmte of ijs opgelegcl en kregen massage. De patiënt onderging dat allemaal. Het was wel aangenaam en pijnstillend, maar toch onvoldoende. De gewrichten worden niet soepeler en de spieren niet sterker. Tegenwoordig ruimen we meer tijd in voor actieve therapieën. We leren onze patiënten in het ziekenhuis oefeningen, die ze ook thuis kunnen doen. Het moet heel eenvoudig blijven, zonder moeilijke instrumenten. Zelfs in kuuroorden is het accent op beweging komen te liggen, naast warmwater- en modderbaden. Heilgymnastiek is een modeverschijnsel geworden".

Technologie

Door de ontwikkeling van de technologie is een scala aan nieuwe aanpassingsmogelijkheden ontstaan. Met behulp van scans kunnen individuele prothesen worden gemaakt. Maar ook in de chirurgie is veel vooruitgang geboekt. Dequeker: „We kunnen al twintig jaar nieuwe heupen plaatsen. Maar sinds een jaar of vijf kunnen we ook het kniegewricht heel goed vervangen".

„Een nieuwe heup gaat bij een artritis-patiënt doorgaans levenslang mee. Artrose-patiënten verslijten een prothese eerder, omdat ze meestal zwaarder zijn gebouwd en een grotere bewegingsvrijheid hebben. Maar een kunstgewricht kan na tien of vijftien jaar weer vervangen worden. Op deze manier proberen we de meeste patiënten zo lang mogelijk in een normale situatie te houden en actief te laten zijn".

„Patiënten hoeven op mijn afdeling niet meer in een rolstoel. Ze hoeven zelfs bijna geen krukken meer te gebruiken. Dat is een enorm verschil met vroeger, toen een reumapatiënt zwaar invalide werd. Van mij mogen ze de wetenschappers die deze ontwikkeling op gang nebben gebracht, de Nobelprijs geven".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.