+ Meer informatie

Russen drijven Gorbatsjov in 't nauw

Voor eerste burger Sowjet-Unie is socialisme een religieuze overtioiging

3 minuten leestijd

MOSKOU (DPA/AFP) - Als een aangeklaagde moet liij zicli reclitvaardigen. Ironiscli, indringend en ongelovig ondervragen de ruim 100 Russische parlementsafgevaardigden Sowjetpresident Gorbatsjov — als waren ze officieren van justitie.

Elke keer opnieuw zijn de parlementsleden het niet eens met de uitleg van Gorbatsjov, met zijn denkbeelden over de Communistische Partij, met zijn ideeën over de eigendomsverhoudingen in de economie en over zijn toekomstige politiek. Verontwaardigde interrupties onderbreken meerdere malen zijn rede.

Het optreden van Gorbatsjov onder de reusachtige wit-blauw-rode Russische tricolore in de parlementszaal van het "Witte Huis" aan de Moskwa geeft blijk van moed in deze situatie. Voor de ingang van het gebouw eisen honderden demonstranten zijn aftreden. "Weg met de CP", schreeuwen ze.

In de parlementszaal moet de Russische president Boris Jeltsin de parlementariërs tot de orde roepen en Gorbatsjov soms verdedigen. „Kalmte, kalmte", roept hij en vervolgens probeert hij Gorbatsjov opnieuw het woord te geven.

Woorden wisseling

Gorbatsjov gebruikt al de energie die hij heeft voor zijn optreden in het Witte Huis, dat zich meer en meer ontwikkelt tot een gesprek met en ten slotte tot een woordenwisseling tussen Gorbatsjov en de afgevaardigden. Tot in zijn vingertoppen is de Sowjetpresident gespannen. Steeds opnieuw maakt hij gebaren met zijn rechterhand. Hij balt zijn vuist, wijst op de vragenstellers, spreekt hen direct aan. Soms slaat zijn stem over. Op de publieke tribune staan de journalisten rijen dicht aaneen. Als Gorbatsjov zegt: „Ik denk". ment. Foto AFP wordt hij door luid geschreeuw van de afgevaardigden onderbroken: „De waarheid, de waarheid".

De pariementariërs en uiteindelijk ook Jeltsin dringen Gorbatsjov steeds verder in de verdediging. Ze vallen hem in de rede, ja, ze dwingen hem zelfs het protocol van de geheime zitting van de ministerraad op de eerste coupdag, afgelopen maandag, voor te lezen. De inhoud daarvan kent de Sowjetpresident nog niet eens. Als Gorbatsjov bij het voorlezen van het voor hem onplezierige verslag fouten maakt, verontschuldigt hij zich: „Ik zie dit pas voor de eerste keer". Op Nikolaj Voronzov na. minister van milieu, distantieerde niemand zich van de putschisten, is de boodschap van de tekst. Gorbatsjov concludeert snel: „Het gehele kabinet treedt af". Applaus. Ten slotte gaat de Sowjetpresident er toe over open vragen uit het publiek te beantwoorden. „U heeft tot nu toe veel over uw kleindochter en over uw verblijf op de Krim gesproken, maar nauwelijks over de toekomstige politiek", merkt een Russische pariementariër sarcastisch op. Gorbatsjovs antwoorden worden steeds emotioneler. Hij verdedigt zijn politieke overtuiging: Voor het socialisme, voor een grondige hervorming van de partij. „Voor mij is socialisme een religieuze overtuiging. Dat uit de Sowjet-Unie te verbannen, betekent een godsdienstooriog", verzekert hij.

Evenals een dag eerder zegt hij ook nu dat het socialisme hervormd kan worden. Parlementariërs die daarin niet geloven, sputteren tegen dat de Communistische Partij een „criminele organisatie" is. „Daar ben ik het niet mee eens", verklaart Gorbatsjov. Dan pas grijpt Jeltsin, die zich lang onbetuigd heeft gehouden, in. Bijtend van spot corrigeert hij plotseling twee-, driemaal de Sowjetpresident.

Vernedering

Jeltsin wijst hem er op dat hij het gebouw van het Centraal Comité heeft laten afsluiten en verzegelen. Even voor het einde van de zitting vernedert de Russische president Gorbatsjov bijna. Voor de ogen van de wereldpers ondertekent Jeltsin een decreet over een voorlopig verbod van de CP in Rusland, wegens haar rol in de staatsgreep. De Sowjetpresident gaat met fikse tegenzin akkoord, omdat hij een verbod van de CP ondemocratisch acht. Als Jeltsin hem vervolgens toeroept dat het niet om een verbod gaat, maar om een tijdelijke schorsing van de activiteiten van de partij, geeft de eerste burger van de Sowjet-Unie zich gewonnen: „In dat geval, oké dan maar".

Parlementariërs en toeschouwers staan op, applaudisseren geestdriftig. Het ritmisch geklapt houdt lange tijd aan. Gorbatsjov komt nauwelijks meer aan het woord. Hij maakt een verlamde indruk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.