+ Meer informatie

alvergier vervuilt de Veluwe

Waarschuwingen van deskundigen jarenlang in de wind geslagen

5 minuten leestijd

; ;; : (Van een verslaggever) ' : APELDOORN — In Uddel en I omgeving heeft de Regionale MiI lieuraad Oost-Veluwe verontrustende concentraties nitraat en i fosfaat in het grondwater gevonïién. Het ondiepe grondwater is door de vervuiling al niet meer geIchikt voor menselijke consumptie. De kans dat over een aantal jajf&n ook waterwingebieden aange|ast worden is niet uitgesloten. De pQfzaak van deze verontreinigin|en laat zich gemakkelijk aanwijpn: jarenlange (over)bemesting f |ath de grond met kalvergier. fc'Alleen al in Elspeet en Uddel worden ffflieër dan veertigduizend mestkaiveren 'opgefokt. Tel daar Ermelo en Putten bij en het aantal mestkaiveren in deze regio benadert de honderdduizend. De gevolgen hebben zich na jaren pas doen gelden: De Hierdense beek ontbeert zijn zeldzame dieren als de beekforel, beekprik, bermpje en rivierdonderpad. In Putten, waar de waterleidingmaatschappij Gelderland drinkwater wint, laten de bronnen een zorgelijke stijging van nitraatconcentraties zien. Het samenwerkingsorgaan Oost-Veluwe dringt naar aanleiding van de metingen van de regionale milieuraad, bij gedeputeerde staten van Gelderland aan op een onderzoek naar de invloed van meststoffen op het grondwater

Moest mis gaan

Professor F. A. M. de Haan van de Landbouw Hogeschool in Wageningen verwondert zich niet over de situatie in Uddel. Hij is één van dé mensen die al Jarenlang gezegd hebben dat het een keer mis moest gaan. Prof. De Haan voert in opdracht een onderzoek uit naar de invloed van meststoffen op het grondwater. De resultaten van dat onderzoek zullen eerst in 1982 bekend worden. ,Prof. De Haan: ,,Als dergelijke situaties bereikt zijn, zit je jaren in.de ellendp, Je kunt er niets meer aan doen. Dit moet opnieuw een waarschuwing zijn." Als hij de toestand op dit moment moet beschrijven constateert de professor een sterke uitspoeling van nitraten. Fosfprverontreiniging is op dit ogenblik plaatselijk alarmerend. ,,Er zijn bodems die al helemaal vol zitten", stelt De Haan. Het producerend vermogen van de grond is nog niet ernstig aangetast door koper. Een stof die in kalvergier voorkomt, maar koper is slechts in kleine hoeveelheden voor de bemesting noodzakelijk. ï'TJe concentraties nitraat en fosfaat hebben in Uddel de vastgestelde norm ver overschreden. In het grondwater heeft de milieuraad nitraatconcentraties van meer dan vierhonderd milligram per liter aangetroffen. Volgens het Waterleidingbesluit mag in drinkwater maximaal honderd milligram per liter voorkomen. Op Europees niveau streeft men er naar die norm te verlagen tot 50 milligram per liter. De .fosfaatconcentratie in Uddel overschrijdt de streefwaarde van 0,05 milligram per liter 142 maal. Het ondiepe grondwater in Uddel (20 - 40 meter onder het maaiveld) kan al niet meer als drinkwater voor het vee gebruikt worden.

Zorgen

Uitgespoelde meststoffen in het grondwater kunnen na verloop van tijd op heel andere plaatsen weer boven komen. Deze wetenschap baart secretaris van de Waterleidingmaatschappij Gelderland, A. Boekhoff, zorgen over het pompstation in Putten. De twaalf bronnen waaruit het water omhoog gehaald wordt laten ,,een vervelende verhoging" van nitraatconcentraties zien. De gemiddelde concentratie lag in 1962 op 1 a 2 milligram per liter. In 1970 was dat 6 a 8 milligram per liter. Vorig jaar werd een gemiddelde nitraatconcentratie van 12 milligram per liter gemeten. Secretaris Boekhoff: „Een enkeling zit tegen de vijftig aan. Op dit moment is er nog niets aan de hand. Dat neemt niet weg dat wij Putten goed in de gaten houden. Als een enkele put tegen die Europese norm van vijftig milHgram per liter zit, begin je hem toch wel te knijpen."

De zorgelijke nitraatconcentratie in Uddel is volgens Boekhoff niet de oorzaak van de stijgende concentraties in het pompstation in Putten. Dat komt volgens hem uit de richting van Koudhoorn. Alleen het diepe grondwater (vanaf 40 meter) trekt volgens Boekhoff in de richting van het pompstation in Putten.

In het aanwijzen van de schuldige drukt de secretaris zich voorzichtig uit: ,,Het gier dat rnen op de landerijen gooit zou de boosdoener wel eens kunnen zijn."

Het water dat de maatschappij levert is nog ,,volkomen betrouwbaar" volgens Boekhoff. ,,Het zou een ramp zijn als dat niet zo was." Het drinkwater bij de mensen thuis bevat op het ogenblik 12 milligram nitraat per liter. ,,Een geiddelde dat erg laag, maar toch wel zorgelijk is", aldus Boekhoff.

De waterleidiiigmaatschappij heeft haar eigen inspectiedienst die regelmatig metingen verricht. ,,Wij laten de nodige zorgen wel doorklinken. Op z'n tijd laten wij onze stem ook landelijk horen. We moeten er allemaal alert op zijn", aldus Boekhoff.

Mentaliteit

De mentaliteit om zich verantwoordelijk te voelen voor de leefgemeenschap ontbreekt, meent J. van Zellem, hoofd van de technische dienst van het Zuiveringsschap Veluwe. De taak van het zuiveringsschap ligt op het tegengaan van directe lozingen op het oppervlaktewater. Drie controleurs op 200.000 hectare bewaken het oppervlaktewater. Vorig jaar werden 23 processen-verbaal wegens gierlozing uitgedeeld. Toevalstreffers.

Een mentaliteitsverandering wil het Zuiveringsschap bereiken door intensieve vooriichti^ng. Zolang de goede mentaliteit ontbreekt zal de vervuiling doorgaan volgens Van Zellem.

Zijn plaatsvervanger D. Wouda: „Clandestiene lozingen kun je nooit voor honderd procent tegengaan. In de nachtelijke uren slaan sommigen hun slag. De verontreiniging is een sluipend gebeuren. De overheid staat hier eigenlijk constaterend tegenover."

De enige weg die de mesters met hun gieroverschot kunnen gaan is die naar de mestbank in Elspeet. De mestbank verwerkt 's zomers maximaal 500 kubieke meter gier per week. Hoewel maar een klein deel van de mesters hun gier bij de bank kwijt willen, moeten in de zomermaanden boeren teruggestuurd worden. De maximale capaciteit van de mestbank is dan bereikt.

Vaag

Uddeler mesters kunnen hun kalvergier niet afleveren bij de mestbank in Elspeet. De meeste boeren laten hun gier door loonbedrijven weghalen. Waar die het laten? ..Zij zullen wel een plaats ge

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.