+ Meer informatie

Roemenië moet economie opbouwen

Inschatten situatie moeilijk door systematische vervalsing cijfers

4 minuten leestijd

BOEKAREST - Hoe blij de Roemenen ook zijn dat ze dictator Nicolae Ceausescu ten val hebben weten te brengen, de problemen zijn nog niet voorbij. Hun eerste en belangrijkste taak is nu de ondermijnde economie weer op de been te heipen.

De Roemeense economie is totaal uitgehold door Ceausescu, die produkten die in eigen land nodig waren, exporteerde om de buitenlandse schuld af te lossen, en om dezelfde reden de import tegenhield van goederen die de volledig verouderde industrie hadden kunnen moderniseren.

Waar de Roemenen direct behoefte aan hebben, zijn levensmiddelen en brandstof om de lange, strenge winter door te komen. De SowjetUnie heeft al beloofd stookolie te leveren en de Verenigde Staten en Frankrijk hebben gezegd dat zij hulpgoederen zullen sturen.

Woordvoerder Mircea Pirjol van het ministerie van economische zaken van de voorlopige Roemeense regering vertelde dat de economen die een oplossing proberen te vinden voor de problemen op de lange termijn, eerst moeten zien vast te stellen hoe het land er eigenlijk voorstaat, omdat de cijfers onder Ceausescu kennelijk systematisch zijn vervalst. Zo was over 1989 een graanoogst van 60 miljoen ton gemeld, maar dat blijkt in werkelijkheid niet meer dan 16,9 miljoen ton te zijn.

De cijfers over dé industriële produktie zijn waarschijnlijk al even onbetrouwbaar. Eugen Dijmarescu van het Roemeense Instituut voor de Wereldeconomie wees op Ceausescu's bekendmaking van vorig jaar dat een derde van de industriële capaciteit onvoldoende werd benut. „Als hij dat zei, kun je nagaan dat het probleem veel groter is". Een westerse diplomaat schatte dat de Roemeense industrie nog niet op 5 procent van de capaciteit draaide.

Gecollectiviseerd

Dijmarescu merkte op dat niet alle economische problemen Ceausescu in de schoenen konden worden geschoven. Al voor hij in 1965 partijleider werd, was de landbouw nagenoeg de nek omgedraaid doordat boeren in de steden in de industrie werden tewerkgesteld en de eens winstgevende kleine boerenbedrijven werden gecollectiviseerd. Maar Ceausescu breidde de zware industrie verder uit en gaf de aanzet tot allerlei grootse, kostbare projecten, ook toen in andere Oosteuropese landen de noodzaak tot ingrijpende hervormingen was doorgedrongen.

De toestand werd nog slechter toen Ceausescu in 1982 besloot de buitenlandse schuld versneld af te betalen door van alles en nog wat te exporteren. Zo werd kunstmest naar het buitenland verkocht terwijl de Roemeense akkers braak lagen. De afgelopen vijf jaar verdween 60 procent van het vlees naar het buitenland. Fabrieken en woningen werden nauwelijks verwarmd en spaarzaam verlicht om zoveel mogelijk olieprodukten te kunnen exporteren.

Tegelijkertijd werd bijna de hele import stilgelegd. Dat betekende niet alleen dat de consumenten verstoken bleven van westerse produkten, het betekende ook dat de fabrieken het zonder moderne technologieën moesten doen en de Roemeense produkten van een povere kwaliteit bleven. Dijmarescu merkte in dit verband op dat de eens florerende Roemeense export van draaimachines was weggevaagd omdat de fabrieken geen moderne ijkingsapparatuur konden importeren. In april vorig jaar maakte Ceausescu bekend dat Roemenië er in was geslaagd de buitenlandse schuld van 10,5 miljard dollar af te betalen. Desondanks liet hij het bezuinigingsbeleid onveranderd, wat voor de bevolking misschien de laatste druppel was die de emmer deed overlopen. De rantsoenering van levensmiddelen werd in oktober vorig jaar zelfs strenger.

Volgens Dijmarescu, wiens particuliere instituut door de voorlopige regering is gevraagd een economisch beleid uit te stippelen, moet nu eerst de landbouw nieuw leven worden ingeblazen en moet de industrie gemoderniseerd worden. „De mensen in dit land hebben wat kennis betreft jarenlang in een zwart gat gezeten. We moeten economische en wetenschappelijke informatie binnen krijgen. We moeten mensen opleiden om onderneminge» in een vrije-markteconomie te leiden".

Boeren helpen

Een van de belangrijkste sectoren die de Roemeense economie weer op de been kunnen helpen, is Waarschijnlijk de landbouw. De voorlopige regering van het. Front van Nationale Redding heeft al een poging ondernomen de landbouw te stimuleren door boeren land te geven. Een ander pluspunt is wellicht de lichte industrie, zoals textiel en schoenen, als de fabrieken snel gemoderniseerd kunnen worden. Bovendien zullen de afgeloste buitenlandse schuld en de lage produktiekosten misschien buitenlandse investeerders kunnen aantrekken.

Dijmarescu waarschuwde dat Roemenie al te grote economische schokken moet voorkomen, omdat die tot maatschappelijke spanningen zouden kunnen leiden. Hij haalde het voorbeeld aan van een fabriek voor zware machines, waar 20.000 mensen in dienst zijn. „Je kunt een fabriek met zoveel werknemers niet.zomaar sluiten".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.