+ Meer informatie

„Een landgoed van alleen maar

6 minuten leestijd

WOUDENBERG - De overheid zou voor het uitzetten van nieuw landbouwbeleid eens meer naar de aloude landgoederen moeten kijken. Een goed functionerend landgoed beschikt over een afgewogen areaal cultuurgrond met grondgebonden landbouw. In combinatie met bossen, opgaand hout en struikgewas is er een perfect ecologisch evenwicht. Waar een verstoring van het evenwicht dreigt, wordt ingegrepen. Het zou een prima blauwdruk voor het landbouwbeleid kunnen zijn.

Mr. ing. J. A. Jansens van Gellicum durft deze stelling aan. Hij begrijpt natuurlijk ook wel dat een tamelijk kleinschalig landgoed van tientallen of honderden hectaren in het niet valt bij de oppervlakte van een compleet land. Hij wil maar zeggen dat we nog heel wat kunnen leren van het streven naar evenwicht. Jansens van Gellicum weet waarover hij praat. Het beheren van landgoederen heeft hij als directeur/rentmeester van 't Schoutenhuis in Woudenberg als dagelijkse bezigheid.

„We willen altijd grondgebonden landbouw op een landgoed. We moeten niet te veel mest hebben, daarom vind je ook nooit intensieve veehouderij op een landgoed. We willen ook dat iedereen die op het landgoed woont en werkt daarvan moet kunnen bestaan", aldus de directeur/rentmeester van 't Schoutenhuis.

Jansens van Gellicum heeft niet alleen een boodschap voor de landelijke overheid, hij heeft diezelfde overheid hard nodig om te overleven. En zoals het een goed rentmeester betaamt, zegt hij dit uiteraard namens zijn principalen; het woord „klant" wordt op 't Schoutenhuis niet gebezigd. De rentmeester: „Als de overheid niet snel ingrijpt, krijgen veel landgoederen het moeilijk".

Pacht

De treurzang van een verpachter klinkt ook uit de mond van de Woudenbergse rentmeester. De pachtprijs staat in geen verhouding tot de economische waarde. Als de prijzen niet snel worden opgetrokken, zullen veel landgoedeigenaren zich als ze daartoe de kans hebben, onttrekken aan verpachting met al haar juridische voetangels en klemmen. „Het constant kunstmatig laaghouden van de pacht is fnuikend. Je ziet het pachtareaal ieder jaar teruglopen. De Pachtwet moet veranderd worden, waarbij de zekerheden die er zijn best kunnen blijven bestaan", aldus Jansens van Gellicum.

Hij wil ook meer fiscale voordelen voor landgoedeigenaren. Liever geen bospremie, waarvan het bestaan afhankelijk is van de grillen in politiek Den Haag, maar gunstiger belastingvoorwaarden. Vooral voor landgoederen die niet onder de Natuurschoonwet 1928 vallen, zou dit een oplossing zijn.

Landgoederen die gezien hun natuurwaarden wel onder deze wet vallen, genieten een gunstig tarief voor de vermogens- en successiebelasting. Het is een van de redenen waarom het Woudenbergse landgoed Den Treek-Henschoten, waaraan 't Schoutenhuis zijn ontstaan dankt, een redelijk rendement heeft. Dat wil zeggen, het lijdt in ieder geval geen verlies.

Schoutenhuis

Even een stukje geschiedenis van 't Schoutenhuis. Jonkheer W. H. de Beaufort was begin deze eeuw eigenaar van een deel van het landgoed Den Treek-Henschoten. Hij zag in dat een gezamenlijk beheer van de eigenaren, allen famiUeleden, efficiënter zou werken. De oprichting van het Kantoor Boschbeheer was een feit. Dat was 1908. Diezelfde De Beaufort herbouwde in 1914 het aloude Schoutenhuis in Woudenberg en ging daar kantoor houden. In de loop der jaren heeft het rentmeesterskantoor een brede know-how opgebouwd op het gebied van land- en bosbouw, natuurbeheer en landschapsbouw..

Geheel in stijl doen de twaalf medewerkers te midden van veel donker eiken en talloze historische herinneringen hun werk. Wie de aandacht op zijn werk verliest en naar buiten kijkt, wordt geconfronteerd met talloze spreuken die De Beaufort in 1914 in het glas-in-lood liet aanbrengen. Zoals „rust roest" en „wees wijs ende leer noch altijd meer". ^ Zijn naam doet vermoeden dat Jansens van Gellicum zichzelf als principaal heeft. Ten onrechte. Met een diploma van de hogere landbouwschool op zak heeft hij ooit een landbouwbedrijf gerund. Toen hij dit vanwege zijn gezondheid moest opgeven, studeerde hij rechten met het onteigeningsrecht als specialisatie. „Boeren is voor mij 'verschrikkelijk mooi en dat vind ik voor een groot deel terug in het rentmeesterschap".

(Wat betreft de naam Jansens van Gellicum: de Woudenbergse rentmeester mag dan niet van adel zijn, volgens de overlevering is hij wel een nazaat van de roemruchte Jan van Arkel. Een onwettige zoon van Jan bewoonde het kasteel in Gellicum, vandaar de naam Van Gellicum. De naam Jansens is daar deze eeuw aan toegevoegd om de uitstervende familienaam Jansens in ere te houden.)

Natuurbeschermer

Sommige principalen vragen de rentmeesters van 't Schoutenhuis alleen advies over bosaanplant, anderen brengen hun totale beheer en administratie bij 't Schoutenhuis onder. Volledig rentmeesterschap heet dat. Ook het reageren op een nieuw bestemmingsplan en het verkennen van de mogelijkheden van de Pachtwet behoren in dat geval tot de taken van 't Schoutenhuis. „We hebben in totaal met 35.000 hectare bemoeienis, deels beheer en deels bestuur. De landgoederen liggen verdeeld over het hele land, met de nadruk op de bosrijke provincies Gelderland, Utrecht en Noord-Brabant", zegt Jansens van Gellicum.

Het innen van de pacht is voor de rentmeesters van 't Schoutenhuis eigenlijk bijzaak in het beheer van een landgoed. „Veel belangrijker", zegt de rentmeester, „zijn alle plannen die de overheid bedenkt. Als rentmeester moet je alles goed bijhouden en waar mogelijk bijsturen". Niet alleen de landelijke overheid met haar wetgeving op het gebied van mest en milieu houden de rentmeesters van 't Schoutenhuis in de gaten, ook de plannen van provincie en gemeente kunnen; consequenties hebben voor het voort- • bestaan van een landgoed. Zo kan de : rentmeester de ene keer als natuurbe-1.., schermer optreden, als woningbouw! een stuk bos dreigt op te slokken, en" de andere keer de verkoop van een stuk grond juist stimuleren. Bij voor-j beeld wanneer er elders ter compen-jï! satie .een beter stuk grond vrijkomt.

Kassa

„Als een landgoedeigenaar er tij-ï dens z'n leven in slaagt het landgoed! in stand te houden, mee te gaan metj z'n tijd en niet inteert op het vermo-J: gen, heeft hij het goed gedaan",| meent Jansens van Gellicum. De ta-|i rieven voor het beheer van landgoe-J deren lopen hiermee in het gareel. | „Het beheer gaat praktisch tegen r kostprijs". Waarmee tevens gezegd isl dat 't Schoutenhuis drijft op andere] taken die met onroerend goed ver-J band houden, zoals onteigeningskwesties, verkoop en taxaties.

Jansens van Gellicum heeft vanuitï zijn jeugd, die hij in Rumpt door-t'; bracht, een ideaalbeeld van een land-Jf goed. Het moet duidelijk herkenbaaffa zijn als een terrein waaruit blijkt dat?-,ï de eigenaar het met zorg koestert.lj Meer als rentmeester: „Er moeten inkomsten zijn en een landgoed moet multifunctioneel zijn. Een landgoed van duizend hectare bos vind ik wat' dat betreft te eenzijdig.

Verder moet een landgoed eei^ • maatschappelijke functie hebben. Ik; denk dat het niet meer in deze tijd past als je vanaf de weg in de verte net een stukje van het torentje achteE de bomen ziet. Een landgoed heef^ ook een functie voor het publiek! Maar er moet wel wat tegenover staan. Als iedereen zomaar een landgoed mag betreden, zeg ik: „Waar staat de kassa?"".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.