+ Meer informatie

Troepen tijdens kamerdebat al onderweg

3 minuten leestijd

DEN HAAG - Vanwege internationaal gezichtsverlies kon de Nederlandse regering het verzoek van de Verenigde Naties om militairen naar Srebrenica te sturen, niet weigeren. Zo verklaart oud-defensieminister Ter Beek waarom over het uitzenden van Dutchbat destijds geen enkel debat is gevoerd, "noch in het kabinet, noch op mijn ministerie, noch in de Tweede Kamer."

"Buitengewoon opmerkelijk" noemde Ter Beek gistermiddag tegenover de parlementaire enquêtecommissie Srebrenica het ontbreken van een debat. De Tweede Kamer vond het niet nodig een afzonderlijk debat te wijden aan de uitzending van een luchtmobiel bataljon naar de Bosnische enclave.

Weliswaar had de Kamer eerder groen licht gegeven voor het sturen van vredestroepen naar Bosnië, maar over de precieze invulling was nooit gesproken. Ook was tot die tijd niet duidelijk wat de militairen er zouden gaan doen. Toen eind 1993 bekend werd waar Dutchbat heen moest en waarom, liet de Kamer het besluit zonder slag of stoot passeren. Pas in februari 1994 werd weer over Dutchbat gesproken, maar toen waren de troepen al onderweg naar het Balkanland.

Minstens zo opmerkelijk was de besluitvorming in de ministerraad. Eerder had het kabinet weliswaar aangeboden bij te willen dragen aan een VN-vredesmacht in het voormalige Joegoslavië, maar daarbij werd gedacht aan toezicht op de naleving van een vredesregeling. De uitzending naar Srebrenica betrof echter een andersoortige missie: afschrikking door aanwezigheid in een lastig gebied waar geen vrede was.

De ministerraad deed er niet moeilijk over. Hij had ook bedongen dat op de kwestie zou worden teruggekomen als precies bekend was waar Nederland naar toe moest, maar toen de VN daar uitsluitsel over gaven, keerde het onderwerp raadselachtig genoeg niet meer terug op de agenda.

Welgeteld waren er slechts twee verklaarde tegenstanders, maar dat waren wel de belangrijkste adviseurs van de minister: generaal Couzy en chef-defensiestaf generaal Van der Vlis. Vooral Van der Vlis bleef zich tot het laatst verzetten. Ter Beek vond het niet nodig daarvan in de Kamer melding te maken. "Op mijn vraag hadden beiden verklaard dat de risico's niet onaanvaardbaar waren."

Dat bevelhebber der landstrijdkrachten Couzy in die tijd gezegd zou hebben dat er sprake was van een onmogelijke opdracht ("mission impossible"), bestreed de oud-minister met klem. "Het is erg jammer dat Couzy dat in zijn boek beweert. Daarmee zaait hij grote verwarring. Hij gaf in 1993 nog hoog op over de uitvoerbaarheid van de operatie."

Ook gisteren was de luchtsteun die uitbleef een steeds terugkerend onderwerp. Als de Serviërs de Nederlandse militairen in moeilijkheden zouden brengen, kon alleen steun vanuit de lucht hen helpen. Daarom kreeg de toenmalige secretaris-generaal van de VN, Boutros Ghali, tijdens een diner in het Catshuis het verzoek harde toezeggingen te doen. Oud-minister Kooijmans van Buitenlandse Zaken vond ze voldoende, Ter Beek eveneens, maar de Nederlandse vertegenwoordiger van de Verenigde Naties in New York, N. Bieg-man, was er veel minder stellig over.

Waarom de luchtsteun uitbleef toen de Nederlandse militairen in een onmogelijke positie terecht waren gekomen, kon geen van allen verklaren, of het moest zijn dat onze belangrijkste bondgenoten zelf geen militairen in Srebrenica hadden. Biegman wist erover te vertellen dat de beslissing niet was genomen in New York, maar in Zagreb, en dat de Fransen waarschijnlijk dwarslagen.

De contacten van Nederland met de bondgenoten komen in nieuwe verhoren nog uitgebreid aan de orde. Wellicht kunnen die meer duidelijkheid brengen. Eerder deze week bleek dat Srebrenica niet zou zijn ingenomen als de Serviërs vanuit de lucht zouden zijn aangevallen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.