+ Meer informatie

Aanslag op bus 26 zal niet de laatste zijn

Veiligheidssituatie kan verslechteren als Palestijnse Autoriteit meer zeggenschap krijgt

5 minuten leestijd

De Israëlische politie trachtte gisteravond de stoffelijke resten te identificeren van de zelfmoordenaar die in de Jeruzalemse wijk Ramot Esjkol lijn 26 van de maatschappij Egged opblies. Van de vijf doden zijn er inmiddels drie geïdentificeerd: een studente, een politieofficier en een Amerikaanse toeriste.

Bij de bomexplosie raakten 106 mensen gewond. Tot de gewonden behoorden elf politiemannen en -vrouwen, die op weg waren naar een politiebureau in Noord- Jeruzalem, en zeventien buitenlandse studenten van de Rothberg School van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem. De terrorist bracht de bom tot ontploffing toen deze lijn 9 inhaalde. Beide bussen reden van het centraal busstation naar de Hebreeuwse Universiteit.

De bomaanslagen op bussen in Israël lijken volgens een vast patroon te verlopen. Eerst klinkt een doffe dreun die tot kilometers in de omtrek te horen is. Daarna volgen de loeiende ambulances die af- en aanrijden, speciale radio- en televisie-uitzendingen, woedende demonstranten op de plaats des onheils, telefoonnummers waar mensen inlichtingen kunnen krijgen over hun familieleden en de routinematige opmerking van Israëlische politici dat het vredesproces door moet gaan. Israël raakt gewend aan de aanslagen.

Maatregelen

De autoriteiten proberen nieuwe maatregelen te bedenken die de kansen op aanslagen op bussen moeten verkleinen, maar zijn zich ervan bewust dat er tegen de zelfmoordaanslagen eigenlijk maar weinig te doen valt. De busmaatschappijen denken eraan meer veiligheidspersoneel op de bussen te zetten. Bij de bushalte waar lijn 26 zou stoppen, wachtte al een veiligheidsman. Vlak voordat hij zou instappen was hij er getuige van hoe het achterste gedeelte van de bus uit elkaar sprong. Het is onduidelijk hoe hij had kunnen voorkomen dat een Palestijnse zelfmoordenaar zichzelf opblies.

Ook is er gesuggereerd de passagiers pasjes te geven. De vraag is dan of Palestijnse passagiers deze pasjes ook kunnen krijgen. Zo ja, dan blijft het potentiële gevaar bestaan dat een van hen zich opblaast. Zo niet, dan ontstaat er een apartheidsbeleid. Verder is erover gedacht honden in te zetten die explosieven kunnen ruiken. Het probleem is echter dat er dagelijks honderdduizenden Israëliërs met de bus gaan, dat er duizenden bussen rijden en dat de veiligheidsmaatregelen nooit helemaal afdoende kunnen zijn. Bovendien zouden de terroristen met autobommen op bussen in kunnen rijden of aanslagen kunnen plegen op andere plaatsen waar zich veel mensen bevinden.

Angst

De Israëliërs proberen zoveel mogelijk gewoon door te leven met deze golf van terreur. Het gedeelte van de Levy Eshkol Boulevard waar de explosie zich voordeed en dat bezaaid was met wrakstukken en lichaamsdelen, was binnen enkele uren totaal opgeruimd en het verkeer reed gewoon verder. De demonstranten aan de kant van de weg vormden de enige herinnering dat daar iets gebeurd was. Bij de explosie een maand geleden, in lijn 20 van de maatschappij Dan in Ramat Gan, hervatte de chauffeur op aandrang van psychologen dezelfde dag zijn werk op dezelfde route.

Maar de aanslagen veroorzaken wel degelijk een angst onder het publiek. De mensen houden er rekening mee dat stadsbussen het doelwit zijn van extremistische moslims. Sommigen die een aanslag meemaken hebben psychiatrische hulp nodig. Volgens een woordvoerder van Egged loopt het aantal passagiers na elke aanslag met 10 procent terug. Pas na enkele weken herstelt zich het passagiersaanbod. Iemand die een Arabisch voorkomen heeft wordt wantrouwig aangekeken. Gisteren wilden slechts weinig passagiers in het achterste gedeelte van de bus zitten - een totaal onlogische reactie, omdat de volgende explosie zich in het voorste gedeelte kan voordoen.

Niet onverwachts

De aanslag kwam niet onverwachts. Veiligheidsbronnen vreesden al enige dagen dat moslimfundamentalisten opnieuw een aanslag wilden plegen in Israël. Vrijdag arresteerde de Palestijnse politie in de Gazastrook een Hamas-activist, die ervan wordt verdacht van plan te zijn geweest een zelfmoordaanslag te plegen in Tel Aviv.

Toch heeft elke aanslag onverwachte elementen in zich. Voor het eerst na het sluiten van het Akkoord van Oslo tussen Israël en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie PLO in september 1993 sloeg de Hamas toe op een bus in Jeruzalem. Sommige waarnemers veronderstellen dat de Hamas nu meer nadruk wil leggen op de strijd om Jeruzalem. Voorts vond de aanslag plaats in een betrekkelijk rustige buitenwijk, en niet in het centrum van de stad, waar deze eerder kon worden verwacht, omdat de bussen daar nog voller zijn.

De Israëlische autoriteiten houden het publiek voor dat de Hamas en de Islamitische Jihad de aanslagen plegen omdat deze groepen het vredesproces beogen te torpederen. De zelfmoordenaars zouden de springstof vooral ontsteken tijdens cruciale momenten in het vredesproces, zoals nu, op het moment dat Israël en de Palestijnse Autoriteit op het punt staan een overeenkomst te tekenen over de uitbreiding van de Palestijnse autonomie. De Hamas heeft verklaard dat het doel van de aanslagen is de regering-Rabin af te laten treden. De Hamas ziet dat bij elke aanslag de steun van het Israëlische publiek voor de regering-Rabin verder afbrokkelt.

Controle

De extremistische moslims zijn tegen het bestaan van Israël om theologische redenen. Zij beschouwen heel 'Palestina' als islamitisch bezit, waarover de islam geen concessies mag en kan doen. Het is daarom ook helemaal niet gezegd dat de zware bomaanslagen op bussen, die nu al meer dan een jaar duren, ophouden als de vredesbesprekingen voorgoed zouden worden gestaakt. Het gaat er de terroristen om zo veel mogelijk doden en gewonden te maken onder het Israëlische publiek - wat voor politiek er ook wordt gevoerd door de Palestijnse en Israëlische autoriteiten.

De springstof die de zelfmoordenaars gebruiken is afkomstig uit de Gazastrook en wordt via de grens met Egypte naar binnen gesmokkeld. Nu het Israëlische leger de controle over de strook heeft verloren, is het moeilijk deze smokkel tegen te gaan. De Palestijnse Autoriteit treedt weliswaar op tegen de Hamas, maar dit optreden is blijkbaar niet efficiënt genoeg.

Tegenstanders van het vredesproces zeggen dan ook dat de veiligheidssituatie in Israël nog veel verder zal verslechteren als de Palestijnse Autoriteit straks het bestuur krijgt over nog meer gebieden op de Westoever. Het optreden van de Israëlische veiligheidsdienst tegen Palestijnse extremisten wordt dan nog verder aan banden gelegd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.