+ Meer informatie

Verbod op gebruik van PCB'sis noodzakelijk

Vervuilde paling symptoom groter probleem

5 minuten leestijd

DEN HAAG/NIJMEGEN — Onlangs is het eten van paling uit een aantal Nederlandse binnenwateren door de ministeries van landbouw en visserij en volksgezondheid en milieuhygiëne ontraden. Dit omdat er in de vissen grote hoeveelheden zogenaamde PCB's werden aangetroffen. Ook de levers van vissen uit de Noordzee bevatten hoge concentraties van deze stoffen, die ook schuldig zijn aan de teruggang van zeehonden in het Waddengebied.

PCB's, polychloorblfenylen, behoren tot de klasse van de gechloreerde koolwaterstoffen en vormen een grote bedreiging voor het milieu omdat zij bijzonder moeilijk afbreekbaar zijn. De PCB's hopen zich op in de voedselketen en hebben een ongunstige invloed op de vruchtbaarheid. De PCB's worden gebruikt in de industrie waarbij men een verschil maakt tussen open en gesloten systemen. In open systemen gebruikt men PCB's als weekmaker bij het produceren van kunststoffen. Maar ook in oliën, verf, lijm, inkt en papier komen PCB's voor. Daarnaast kent men toepassingen in gesloten systemen zoals isolatievloeistof bij transformatoren of hydraulische vloeistoffen in krachtinstallaties.

Rijstolie

Sinds de dertiger jaren kent men het gebruik van PCB's. Pas in 1966 kwamen de eerste, verontrustende berichten binnen en wel uit Zweden. Daar werden in vis en visarenden grote hoeveelheden PCB's aangetroffen. Nog alarmerender werden berichten rond PCB's toen in 1968 in Japan vele duizenden mensen ziek werden na het eten van een bepaald merk rijstolie. De olie bleek na onderzoek verontreinigd te zijn met een verwarmingsvloeistof met PCB's uit een lekke verwarmingsinstallatie.

De slachtoffers kregen puisten, maag- en darmaandoeningen en adem-ilingsmoeilijkheden. In een later stadium traden ook misvormingen op aan de botten en gewrichten. Tot 1973 overleden in totaal 23 mensen van deze groep. Nader onderzoek kon echter geen direct verband leggen tussen hun overlijden en het gebruik van de rijstolie. Maar ook dieren stierven in die tijd aan de gevolgen van PCB's. In 1970 stierven grote aantallen aalscholvers in de Biesbosch en het Naardermeer. Sectie wees uit dat de dieren grote hoeveelheden PCB's in hun lichaam hadden. Aangezien andere doodsoorzaken konden worden uitgesloten konden de PCB-gehaltes als boosdoener aangewezen worden.

Vet

Onderzoek met proefdieren heeft uitgewezen dat PCB's via het maagdarmkanaal, huid, kieuwen of longen in het lichaam worden opgenomen. Het vetweefsel is de belangrijkste opslagplaats van PCB's maar ook in nieren, lever, huid en bloed worden concentraties aangetroffen. Belangrijk resultaat van de onderzoeken was dat bij alle proefdieren een afneming werd geconstateerd van de vruchtbaarheid. Ook deden zich gevallen voor van tumorontwikkeling zodat mag worden geconcludeerd dat PCB's in sommige situaties kankerverwekkend zijn.

De problemen met PCB's laten een vergelijking toe met het bestrijdingsmiddel DDT. Beide stoffen breken in het natuurlijk milieu slecht af en hopen zich op in het organisme en treffen vooral de dieren die aan de top van de voedselketen staan. PCB's verbranden bijvoorbeeld pas bij een temperatuur van 800 graden Celcius. In dat licht bezien heeft men ook in eerste instantie getracht het gebruik van PCB's terug te dringen. Sinds 1979 mag men geen PCB's meer gebruiken in open systemen, waarbij dus een direct contact met het milieu mogelijk was. PCB's mogen echter nog wel toegepast worden in de gesloten systemen.

Schuldig

Opmerkelijk is dat sinds 1979 het Centraal Bureau voor de Statistiek een grote toeneming van het PCB-gehalte in ons land constateert. Een medewerker van de Keuringsdienst van Waren te Nijmegen vertelt ons dat deze stijging een tweetal oorzaken heeft. „Ten eerste zit je met een bestaande toestand. Het is net als bij DDT, dat is al jaren verboden maar nog steeds treft men in verschillende diersoorten nog concentraties aan. Daarnaast komen op tal van manieren toch nog PCB's in het milieu. Door ongelukjes, maar ook door lozingen." Het gaat hem te ver om grote chemische concerns in de Bondsrepubliek als schuldigen aan te wijzen. „Dat is ook moeilijk omdat bijvoorbeeld de paling een grote mobiliteit kent en dus overal met PCB's in aanraking kan zijn geweest."

Het enige dat er praktisch gedaan kan worden is volgens hem een algeheel verbod op het gebruik van PCB's. „Dat is ten eerête politiek gezien een moeilijk punt, daarnaast zijn er industrieel gezien heel moeilijk vervangende middelen te vinden voor de zogenaamde gesloten systemen. Vooral de isolatievloeistoffen die PCB's bevatten zijn heel moeilijk door andere materialen te vervangen. Een algemeen verbod is echter de enige oplossing,"

De Nederlandse palingvissers hebben aangedrongen op een zogenaamde „verwateringskuur" om zo het PCBgehalte terug te dringen en de paling weer voor consumptie geschikt te maken. Dat wil zeggen hem een tijdje in schoon leidingwater te houden. De medewerker van de Keuringsdienst van Waren ziet daar echter niets in. „In de praktijk betekent het dat je de paling moet laten verhongeren. De dieren zijn echter door de PCB's in een lichamelijk slechtere conditie dus gaan door zo'n kuur gewoon dood." Een oplossing is er dus niet? „Nee, in dat verband is er gewoon niets aan te doen."

Ook de Waddenzee heeft het ernstig te verduren door de PCB's. Het gebied dat als een afwateringgebied mag worden gezien van de grote rivieren in ons land kent een ernstige teruggang in het aantal zeehonden. Doordat de PCB's de vruchtbaarheid ernstig beïnvloeden loopt het aantal geboorten sterk terug. Bovendien raken de dieren ernstig verzwakt en veel vatbaarder voor aller ziekten. De lijn die men daarin mag zi is het feit dat de zeehond in dat mili de top van de voedselketen is. Deze V eter wordt hierdoor de grootste opsU plaats van PCB's.

Hoewel er geen direct aangetoo verband bestaat tussen menselij slachtoffers en PBC's ligt het voor hand dat de mens als top van de voe selketen ook aan gevaren bloot sta Wat als alarmerende verontreinigi begint in het milieu, kan tenslotte ( gantische gevolgen hebben voor de w reldbevolking want de problemen v PCB's zijn internationaal. PCB's lijk een biologische tijdbom, omdat de | volgen pas na langere tijd zichtba worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.