+ Meer informatie

Bebouwde omgeving is afspiegeling van samenleving

3 minuten leestijd

De bebouwde omgeving is voortdurend in beweging. Dat kan ook niet anders, want de samenleving, die we met z'n allen vormen, verandert steeds. Die bebouwde omgeving, de ruimten waarin we wonen en werken, is een getrouwe afspiegeling van de maatschappij. In de middeleeuwen wezen de spitsen van de Gotiek naar de hemel. In de 18e eeuw, de tijd van de Verlichting, kenmerkten de stijlen zich door grootse ornamenten, die een lust voor het oog waren en het menselijk kunnen moesten onderstrepen.

In deze eeuw ontstaat door de grootschaligheid, gevolg van sterke toeneming van de bevolking, verstedelijking en moderne verkeersmiddelen, een „hokjesgeest": enorme, eentonige flatgebouwen. De laatste jaren zien we hierop al weer een reactie: terrasflats en in plaats van betonnen kantoorgebouwen „uit één stuk" een speelsere opzet van de architectuur. In verschillende tijden verschillende stijlen dus. Vaak is er sprake van een reactie op een reactie. Men kijkt de (bouw)kunst af van de vorige generatie of komt met nieuwe vondsten. De bebouwde omgeving staat niet op zichzelf, maar weerspiegelt de denk- en leefwijze van de samenleving. Het is boeiend om die voortdurende wisselwerking, die in voorgaande eeuwen plaatsvond en nu nog gebeurt, te leren herkennen. We lopen er maar al te gemakkelijk voorbij of razen er met de auto langs.

Zoals je een taal leert door de grammatica te oefenen en woordjes erin te stampen, zo kun je de taal die de bebouwde omgeving spreekt leren door kennis op te doen van de verschillende perioden uit de geschiedenis met de karakteristieke stijlen en hun specifieke kenmerken. Kennis van zaken doet beter waarnemen. Als je dan — als voorbeeld — de Grote Markt van de stad Haarlem bezocht hebt en daar verwonderd hebben staan kijken naar de grootsheid van de (in restauratie zijnde) Grote of Sint Bavokerk, de van veel ornamenten voorziene Vleeshal, het oude Stadhuis en de leuke geveltjes van de woonhuizen èn het standbeeld van Coster met zijn losse drukletter in zijn rechterhand, zeg je niet alleen: ,,Wat een mooie stad, hè?", maar dan kun je ook vertellen waaróm je dat vindt. Goed kijken naar bouwkunst is een kunst en kan niet zonder de nodige oefening en studie.

Nadat je onderweg kennis hebt genomen van ,,Kraak maar raak" op een houten schutting, kun je je afvragen in wat voor stijl het Haarlemse station opgetrokken is. Oh ja, dat is een ,,gaaf bewaard Art Nouveau bouwwerk van de Haarlemse architect Margadant uit 1908, met details van Jac van den Bosch". Goed dat er een VVV is! Maar wat is Art Nouveau? Wat zijn de kenmerken?

De treinrit naar Utrecht via Amsterdam heeft ook heel wat in petto.

Industriële complexen maken ook deel uit van de bebouwde omgeving. De bebouwing van de hoofdstad rukt op en verslindt enorme hoeveelheden natuurlijke terreinen. In de verte staat het speels gebouwde complex van de grootste landelijke ochtendkrant. Wat dichter bij Amsterdam kom je echter die eentonige betonnen blokken tegen, zeker niet iets van de laatste tijd.

Grote afwisseling

De hoofdstad zelf is iets om nooit op uitgekeken te raken. Wat een grote afwisseling in bebouwing: panden die op het punt staan gesloopt te worden, stadsvernieuwing: ,,Stadsherstel herstelt ook hier de stad" en wat verderop een gekraakt pand: ,,Krakers herstellen ook hier de stad", nieuwbouw naast krotwoningen, restauraties in volle gang, een paar timmerlieden bij een kozijn bezig: renovatie, en zo kan men wel verder gaan. De trein raast echter verder en verlaat Amsterdam richting Utrecht. Links zie je de onafzienbare rijen eentonige flatgebouwen van de Bijlmermeer. Ook de Bijlmerbajes is de eenvoud zelve. De moderne betonnen stations van de metro vliegen voorbij. Dan even een adempauze: uitgestrekte weiden.met hier en daar een molentje. Links en rechts kleine dorpen: Abcoude bijvoorbeeld. Bebouwde en natuurlijke omgeving wisselen elkaar af; de ene keer in harmonie met elkaar en de andere keer in sterke tegenstelling tot elkander. Als je je ogen de kost geeft, zie je nog eens wat.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.