+ Meer informatie

Van heerser in het Kremlin naar simpele onderhuurder

3 minuten leestijd

Vlak voor zijn top van morgen in Alma-Ata, de hoofdstad van de republiek Kazachstan, heeft de Russische president, Boris Jeltsin, zijn machtspositie onderstreept. In de onmiskenbare pose van opvolger van Sowjetpresident Gorbatsjov heeft hij met een paar snelle decreten nagenoeg alle Sowjetinstellingen en Unietegoeden (inclusief de harde valuta van Gorbatsjov) overgenomen.

Vanwaar dit machtsvertoon? Ongetwijfeld om de niet geringe tegenkrachten uit ogenschijnlijk volkomen tegengestelde politieke richtingen te neutraliseren. Daarbij gaat het om communistische conservatieven met gevaarlijk veel heimwee naar het teloor gegane Sowjetimperium, maar evenzeer om oproerige 'democraten' in de eigen achterban, met Jeltsins officiële rechterhand, vice-president Alexander Roetsjkoj, aan het hoofd. Het is ongetwijfeld ook een signaal naar het verwarde Westen: Rusland is het nieuwe machtscentrum in het Oosten, van een gezagsvacuüm zal met het verscheiden van de Sowjet- Unie geen sprake zijn.

Ondertussen moet dit sterke Russische nationale bewustzijn automatisch dezelfde vaderlandslievende gevoelens prikkelen in de Oekraïne en wellicht niet minder in de andere republieken die morgen deel zullen nemen aan de oprichting van een soort Euro-Aziatisch Gemenebest van Onfhankelijke Staten, de uitbreiding van de Oostslavische vriendschapsbond van 8 december. Hoeveel Slavische èn nationaal-islamitische argwaan tegen Groot-Russisch imperialisme zal de top van Alma-Ata blootleggen?

Opmerkelijk genoeg is het zeer gevoelige Sowjetministerie van defensie tot nu toe niet volledig gerussificeerd. Daarvoor kan Jeltsin diverse goede redenen hebben gehad. Tegenwicht biedt bij voorbeeld al de creatie van een 'superministerie' waarin de departementen van binnenlandse zaken alsmede de geheime diensten van de ex-Unie en de Russische Federatie fuseren. Maar bovenal, waarom zou Jeltsin met zo'n actie nodeloos het militaire establishment en zijn (potentiële) bondgenoten binnen het Gemenebest tegen zich in het harnas jagen?

Nodeloos? Ja, want de Russische president schijnt het prima te kunnen vinden met de huidige Sowjetminister van defensie, Jewgenij Sjaposjnikov. De laatste was begin deze week niet voor niets aanwezig tijdens Jeltsins onderhoud van vier uur met de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker.

Waarschijnlijk zal Jeltsin Sjaposjnikov morgen in Alma-Ata als de nieuwe opperbevelhebber van de gezamenlijke strijdkrachten naar voren schuiven. Een pracht zet! Een geruststellend gebaar naar het morrende officierskorps, het voor atomair avonturisme bevreesde Westen en de voor escalerende etnische spanningen beduchte leiders van de onafhankelijke staten op het oude Sowjetterritoir.

Bovendien snoert Jeltsin 'erkende onheilsprofeten' uit zijn woonomgeving (Gorbatsjov en Sjewardnadze) en passant de mond. Regelt hij soms het faillissement van de Unie van Socialistische Sowjetrepublieken (USSR) niet ordelijk?

Ondertussen zal in de oudejaarsnacht het jaar 1991 op het Rode Plein in Moskou op waarlijk unieke historische wijze worden afgesloten: de altoos wapperende (het werk van een turbo-ventilator!) rode vlag op het Kremlin wordt dan definitief gestreken. Naar verluidt gebeurt dat in etappes, eerst halfstok, minder pijnlijk dus. De symbolische bezegeling van de ondergang van de Sowjet-Unie. Meer niet, maar ook niet minder! Sowjetpresident Gorbatsjov is van heerser in het Kremlin inmiddels tot simpele onderhuurder gedegradeerd.

Lijken Gorbatsjovs laatste ambtsdagen te zijn aangebroken, ook voor winnaar Jeltsin zouden de maanden wel eens geteld kunnen zijn, aldus het weekblad Moskowskije Nowosti (Moskou Nieuws) in zijn editie van woensdag. De reden? De koortsachtige geheime beraadslagingen van een waar leger van gefrustreerden. Vandaar ook Jeltsins steunen op hèt leger.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.