+ Meer informatie

De waarde van ingesleten normen

3 minuten leestijd

Het is een al te boute bewering dat het geen moer uitmaakt welke normen worden gehanteerd. Dat ondervindt iedereen die bijvoorbeeld probeert op een Britse linksdraaiende bout een continentale rechtsdraaiende moer te bevestigen. Dan merk je pas wat tegenspoed is.

En hoe aangenaam het is om strikt naar Nederlandse normen te handelen. Met niet alleen nauwkeurig passende ijzerwaren, maar onnoembaar veel andere artikelen die precies volgens afgebakende specificaties worden gemaakt en verhandeld. Vrijwel alles in ons dagelijks leven is gestandaardiseerd en gecertificeerd. Van de navelklem tot de rollator.

Een heel verschil met vroeger. Toen doolde het arme voorgeslacht nog rond in moeitevolle en tijdverslindende normloosheid. Met ellenlange twisten over hoe men elkaar de maat moest nemen zonder een duimbreed te willen wijken.

In die chaos aan meeteenheden van lengte, gewicht, tijd en temperatuur is na revolutionair ingrijpen door de Fransen ordening aangebracht. Het invoeren van standaardeenheden was de start van een nog steeds uitdijend normalisatieproces. Moest men eerst ter ijking zijn meter en zijn kilogram halen in Parijs, nu kan elk keuringslaboratorium aan de hand van natuurkundige constanten uiterst nauwkeurig zelf deze normwaarden vaststellen. Dit wereldwijd gebruik van hetzelfde eenhedensysteem is niet alleen van enorme betekenis voor wetenschap en techniek, maar ook onmisbaar voor de economische welvaart.

Vormvast

Dankzij standaardisatie kunnen op verschillende plaatsen geproduceerde onderdelen en materialen onderling naar behoefte worden uitgewisseld. Artikelen worden gemaakt waar dat het goedkoopst is, en zijn via standaardcontainers tegen lage kosten overal heen te transporteren. Dit stimuleert de handel, mits kwaliteit en hoeveelheid van goederen op betrouwbare wijze kunnen worden vastgesteld. Daartoe is internationaal de normalisatie uitgebreid met voorschriften die naast producteigenschappen tevens werkmethoden vastleggen.

Er zijn inmiddels gigantisch veel normen, met nog meer bijbehorende waarden. Alleen al op het gebied van elektrische stekerverbindingen bestaan er zo'n 20.000 standaarden, elk met eigen afmetingen en eigenschappen. Wie internationaal reist zonder rekening te houden met plaatselijke normen, wordt al snel een contactgestoorde stekkerstakker.

Dan komt de vraag op waarom er nog steeds niet zoiets simpels is als een wereldwijd gelijk uitgevoerd stopcontact. Het antwoord is eenvoudig: Normen zijn vastgelegde gewoontes, en mensen passen die niet snel aan. Zeker niet als dit vereist dat bijvoorbeeld alle stopcontacten vervangen worden. Eenmaal gemaakte technische keuzes leiden een taai bestaan.

Zo worden hedendaagse raketafmetingen nog steeds deels bepaald door de breedte van een span paarden uit de Romeinse tijd. Die maat is via poort- en wegaanleg in rail- en containervervoer gehandhaafd en beperkt daardoor de grootte van te transporteren onderdelen. Tradities in vorm blijken ook als de inhoud verloren gaat nog steeds norm.

Neutraal

Het is eigenlijk heel apart dat eenmaal vastgelegde normalisatie zelden tot publieke discussie leidt. Ook zeer gedetailleerde voorschriften worden in het dagelijks handelen geaccepteerd en zonder verder nadenken uitgevoerd. De mens voegt zich naar zijn omgeving. Een op zich betwistbare keuze tussen bijvoorbeeld links of rechts rijden wordt door inrichting van wegen en auto's als vanzelfsprekend aanvaard. Bij een meer persoonlijk te beïnvloeden zaak als de maximumsnelheid botst dat vaker. Het lijkt dus nuttig om ongewenst gedrag tijdig in te tomen met een doordachte infrastructuur. Ogenschijnlijk neutrale technische normen, bijvoorbeeld in de ict-sector, kunnen daartoe ethisch van grote waarde zijn.

Ir. A. van Maldegem, adviserend ingenieur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.