+ Meer informatie

Snijden door het sleutelgat

Techniek Museum Delft presenteert nieuwe ontwikkelingen in de operatiekamer

5 minuten leestijd

Je ligt op de operatietafel. De robot staat ernaast. De chirurg in de aangrenzende kamer bestuurt de robot die in jou gaat snijden. Een klein uurtje later lig je bij te komen in de uitslaapkamer. Vier uurtjes later sta je alweer op straat met een nieuwe slagader. Twee kleine sneetjes in buik of borst zijn de enige getuigen van wat ooit een zeer zware operatie was, waarvoor je weken in een ziekenhuis moest liggen.

Toekomst of werkelijkheid? Voor een deel is het al werkelijkheid. Veel operaties gaan tegenwoordig niet meer gepaard met grote sneden in borst of buik en blootgelegde ingewanden. De chirurg maakt kleine gaatjes in het lichaam. Door zo'n 'sleutelgat' voert hij zijn instrumenten naar binnen en peutert hij weg wat er weg moet. Deze "minimaal invasieve chirurgie" leidt tot minder schade. Er worden geen spieren gekliefd. Grote littekens behoren tot het verleden. De kans op infecties is minimaal. Het herstel verloopt snel en de arbeidsongeschiktheid duurt kort. Dit soort sleutelgatoperaties is te zien op een tentoonstelling in het Techniek Museum Delft. De expositie is ingericht in het kader van het 750-jarig bestaan van de in de Reinier de Graaf Groep verenigde ziekenhuizen in Delft, Naaldwijk en Voorburg. Het gelijknamige ziekenhuis in Delft werd op 12 oktober 1252 als gasthuis bij pauselijke bul gesticht en is daarmee het oudste ziekenhuis in Nederland.

Steriel wit

Als patiënt kom je de wachtkamer van het 'ziekenhuis' binnen. De wanden en de kuipstoeltjes zijn steriel wit. De grond is smetteloos. Op de tafels ligt leesvoer in overvloed. In de schappen dagen brochures uit tot lezen. Ze vertellen over van alles wat je maar aan ziekten kunt krijgen. Aan het eind van het schap weet je ook waar je met klachten terecht kunt. Vanaf een immens grote poster schreeuwt een kind je toe, met als tekst dat achter een goede chirurg steeds vaker een goede ingenieur staat. TU Delft natuurlijk! De afgebeelde chirurg lijkt het kind niet te kunnen troosten. In deze wachtkamer, waarin je op een operatie zit te wachten, voel je je hulpeloos en angstig.

Totdat een bordje de aandacht trekt dat de volgende patiënt aan de beurt is. Via een opening in een smetteloos wit gordijn betreed je zowaar een 'echte' operatiekamer. Niet meer als patiënt maar nu als 'chirurg'. Je maakt er kennis met moderne en toekomstige veranderingen in de operatiekamer. Vitrines vol tonen van alles over de ontwikkeling van medische instrumenten. Als bezoekend chirurg kun je vervolgens zelf operatietechnieken oefenen op een simulator of proberen een katheter door de juiste gangen te leiden en door een endoscoop de binnenste delen van het menselijk lichaam bekijken. "Wandelen door de dikke darm" is er zo een. Nooit geweten dat een darm er vanbinnen zo uitziet.

Ondertussen verhogen irritante piepjes en pruttelende geluiden het gevoel dat je in een echte operatieomgeving verkeert. Op beeldschermen trekken bloederige beelden voorbij. Wie daar niet tegen kan, kan beter thuisblijven.

Even bij zo'n beeldscherm blijven staan waarop een robotgestuurde galblaasoperatie wordt uitgevoerd. Een medische robot wordt het apparaat genoemd, maar eigenlijk is het een op afstand bediend hightechinstrument. Hij zit van top tot teen vol met computerhardware. Een ander apparaat lijkt op een echte robot. Het voert een deel van de operatie uit of neemt die zelfs geheel voor zijn rekening. Het wordt op afstand bestuurd door de chirurg. Dit soort apparaten is ontwikkeld door de Amerikaanse defensie-industrie in het Star Wars-project, om dure chirurgen niet te dicht bij het front te hoeven laten opereren.

Een keur aan uitgestalde technische instrumenten laat zien hoe vernuftig ze in elkaar zitten. In menig geval tekent de TU Delft voor het technisch vernuft. Naast de robots in alle vormen en maten laat de voortschrijdende techniek de bezoeker ook kennismaken met de vervangingsgeneeskunde. Biologisch materiaal wordt kunstmatig opgekweekt, zoals huid, bot en kraakbeen. Protheses zijn niet langer van metaal of kunststof, maar van lichaamseigen weefsel. Hechten gaat niet meer met krammen, naald en draad, maar met lijm en schroeven. TU Delft ontwikkelde zelfs speciale verbindingsframes waarmee bloedvaten snel aan elkaar geklemd kunnen worden. Bij bijvoorbeeld bypassoperaties is dat nodig om in zeer korte tijd twee aders aan elkaar te hechten die een doorsnee hebben van 1,5 millimeter.

Op de tentoonstelling wordt in een virtual-reality-presentatie ook een futuristische operatiekamer van de toekomst gepresenteerd. Het lijkt allemaal onwerkelijk, maar wie dacht twintig jaar geleden aan opereren door het sleutelgat?

Opereren via een sleutelgat is niet eenvoudig. De chirurg kijkt niet naar zijn handen maar naar een monitor, waarop hij alleen het binnenste van de patiënt en zijn instrumenten ziet. Oriëntatie en coördinatie van bewegingen in het monitorbeeld zijn erg lastig. Het vergt veel oefening en behendigheid. Om ruimte te creëren voor het opereren in de buik wordt de buikholte opgeblazen met koolzuurgas. En om te zien wat de chirurg doet, zit er een cameraatje op de punt van de endoscoop. Sleutelgatchirurgie heeft als nadeel dat de operatie moeilijker is en vaak ook langer duurt. Dat kan voor de patiënt belastend zijn, met name vanwege de langere duur van de anesthesie. De voordelen zijn echter groot. Er is geen groot operatielitteken meer en de patiënt kan meestal eerder naar huis.

N.a.v. Expositie "Snijden door het Sleutelgat", Techniek Museum Delft, Ezelsveldlaan 61, Delft; geopend dinsdag t/m zaterdag 10 -17 uur. Er is een workshop voor scholieren basisvorming. Het aanwezige lesmateriaal sluit aan bij de vakken verzorging en techniek. De expositie loopt tot eind mei 2003.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.