+ Meer informatie

Rijexamen nog steeds niet streng genoeg

VVN vindt door schade en schande wijs worden niet in belang van verkeersveiligheid

7 minuten leestijd

Het Nederlandse rijexamen is niet bepaald gemakkelijk. Bij de eerste keer slaagt slechts 37 procent van de kandidaten en bij de herkansing ligt het slagingspercentage niet hoger dan 43 procent. De examinatoren van het CBR gelden als streng en onverbiddelijk. Toch vindt zowel Veilig Verkeer Nederland als de Raad voor de Verkeersveiligheid het rijexamen nog lang niet streng genoeg. De hele opleiding moet op de helling, vinden ze. Ze zijn voor de invoering van een voorlopig rijbewijs, tussentijdse toetsen en een permanente rijopleiding.

Vanaf maandag zal het rijbewijs er anders uitzien. Ingrijpende veranderingen zijn het niet: het gaat om wat andere symbolen op het roze papiertje. Ook het rijexamen gaat iets veranderen: er komen wat aangepaste eisen voor motorrijders. Al met al zijn de wijzigingen weinig opzienbarend. ,,Een gemiste kans", vindt woordvoerder B. J. Woudenberg van Veilig Verkeer Nederland (VVN). ,,Men had de gelegenheid moeten aangrijpen het rijonderwijs flink te verbeteren".

De veranderingen per 1 juni houden onder meer in dat de huidige theorie-examens A/B en C/D worden gescheiden: er komen aparte certificaten voor motor (A), personenauto (B), vrachtwagen (C) en bus (D). Verder wordt het examen voor het A-rijbewijs (motorfiets) in tweeën gesplitst: er komt een apart examen voor rijden op een zware motor (meer dan 35 kW) en een apart examen voor rijden op een lichte motor (minder dan 35 kW). Wie jonger is dan 21 jaar, mag alleen examen doen op een lichte motor en mag de eerste twee jaar slechts op een motorfiets van niet meer dan 25 kW rijden.

Schade en schande

Alle beetjes helpen, maar Woudenberg vindt dat er veel meer wijzigingen doorgevoerd hadden kunnen worden. Zo zou er volgens hem tijdens het examen op een of andere manier aandacht moeten worden besteed aan het rijden onder ongewone omstandigheden. Dat gebeurt nu niet, met als gevolg dat veel kandidaten het begeerde roze papiertje krijgen zonder dat ze ook maar één keer bij barre weersomstandigheden of zelfs maar bij avond hebben gereden.

De meeste automobilisten moeten veel zaken, zoals het in bedwang houden van de auto in kritische omstandigheden, bijvoorbeeld bij een slip, in de praktijk leren. Met schade en schande. Dat is volgens VVN niet in het belang van de verkeersveiligheid. Woudenberg vindt verder dat er tijdens de rijopleiding meer aandacht voor zaken als medicijnen en drugs moet zijn. Automobilisten moeten zich ervan bewust zijn welke gevaren deze stoffen met zich meebrengen in combinatie met autorijden. Wat alcohol betreft zijn er al wat vragen in het theorie-examen opgenomen, maar wat drugs en geneesmiddelen betreft nog niet.

Ongevallenkennis

Ook de Raad voor de Verkeersveiligheid (RvV) is van mening dat het rijexamen veel beter kan. Zo vindt de raad dat tijdens het theorie-examen aandacht moet worden besteed aan kennis over verkeersongevallen: hoe moet je handelen als je bij een ongeval betrokken raakt en op welke manier kun je verkeersslachtoffers helpen? Al in 1983 heeft de minister van verkeer en waterstaat bepaald dat hier tijdens het examen aandacht aan moet worden besteed. Volgens het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen) is dat tot nu toe niet gebeurd, omdat het heel moeilijk is hierover zinvolle ja/nee-vragen op te stellen. Er wordt nog steeds op gestudeerd hoe deze kennis tijdens het examen getoetst kan worden.

Het huidige praktijkexamen is veel te kort, vindt de RvV. Gezien de drukte van het verkeer en de vele kennis, vaardigheden en inzichten die getoetst moeten worden, is veertig minuten te weinig. Daarom is de raad een warm voorstander van het plan een tussentijdse toets (TTT) in te voeren tijdens de rijopleiding. Dat houdt in dat de leerlingen halverwege een soort tentamen afleggen, waarbij bijvoorbeeld het inparkeren en de hellingproef worden getoetst. De kandidaat mag pas examen doen wanneer hij voor de tussentijdse toets een voldoende heeft gehaald.

Vrijwillige basis

Het CBR heeft in Eindhoven proeven gedaan met een tussentijdse toets en de eerste indrukken zijn zeer positief. Zowel rijscholen, examinatoren als kandidaten in de regio Eindhoven zijn enthousiast. Het wachten is op de uitslag van een onderzoek dat door de SWOV is uitgevoerd naar de resultaten van de proef. Als die goed uitpakt, wil het CBR de TTT in het hele land invoeren, maar slechts op vrijwillige basis.

De plannen van de RvV gaan veel verder dan slechts één vrijwillige TTT. Er zouden volgens de raad ten minste vier verplichte tussentijdse toetsen moeten worden ingevoerd. Eerst een toets voertuigbeheersing, waarbij de bijzondere verrichtingen zoals fileparkeren en een noodstop maken worden getoetst; vervolgens een toets rijden bij duisternis; daarna een toets rijden binnen de bebouwde kom met aandacht voor rijden met aangepaste snelheid; en ten slotte nog een toets rijden buiten de bebouwde kom. Bij de eindtoets zou dan veel tijd aan het toetsen van verkeersinzicht kunnen worden besteed.

Permanente opleiding

Zowel de RvV als Veilig Verkeer Nederland is voorstander van een permanente rijopleiding. Dat wil zeggen dat rijbewijsbezitters regelmatig opfriscursussen zouden moeten volgen en ook om de zo veel tijd een test zouden moeten afleggen om hun rijvaardigheid te controleren. ,,Net zoals nu bij het EHBO-diploma gebeurt", zegt Woudenberg. ,,Mensen met een EHBO-diploma moeten regelmatig cursussen blijven volgen, anders verliezen ze het diploma. Maar het rijbewijs is geldig voor het leven. Je hoeft alleen om de tien jaar een nieuw papiertje aan te vragen. Pa na je zeventigste is het verplicht om de vijf jaar een medische keuring te ondergaan".

Ook zijn VVN en de RvV voor de invoering van een voorlopig rijbewijs. Jongeren die net een rijbewijs hebben, zijn relatief vaak bij ongevallen betrokken. De ongevalsvatbaarheid van jongeren is vijf maal zo hoog als bij meer ervaren rijders van 35 jaar en ouder. Vreemd genoeg behoren ook degenen die bij het rijexamen goed scoren en de eerste keer slagen, opvallend vaak tot de brokkenmakers. Jongeren nemen vaak willens en wetens veel risico's.

Daarom zou iemand pas een definitief rijbewijs moeten krijgen als hij de eerste twee jaar niet door eigen schuld bij een ongeval betrokken is geweest en niet te veel verkeersovertredingen heeft begaan, vindt Bert Woudenberg.

Strenger

Het rijexamen zal er niet gemakkelijker op worden als alle voorgestelde wijzigingen ooit worden ingevoerd, terwijl het huidige examen al als zeer streng geldt. Als er nog meer eisen worden gesteld, is de kans groot dat er nog minder mensen slagen. Woudenberg vindt dat dat een kwestie van kwaliteit van de rijopleiding is. Als de eisen strenger worden, moeten de rijscholen gewoon zorgen voor een betere opleiding. Dat het gemiddelde slagingspercentage zo laag is, komt vooral door de kandidaten van slechte rijscholen. Er zijn er waarvan nog geen 10 procent van de leerlingen bij het examen slaagt. Aan de andere kant heb je rijscholen waarvan het slagingspercentage 95 procent en hoger is.

Ook Rob Boon, woordvoerder van de Bovag, zegt dat er op dit moment erg veel kaf onder het koren van de rijscholen zit. ,,Ze beconcurreren elkaar sterk. Wij geven onze leden door dat een redelijke prijs voor een vol uur praktijkles 65 gulden is. Maar er zijn massa's rijscholen die daar ver onder zitten, soms met een prijs van 45 gulden per uur. Hoe die kunnen blijven bestaan is een raadsel. Ongetwijfeld gaat het ten koste van de kwaliteit".

Voor buitenstaanders is het moeilijk te weten welke rijscholen kwalitatief goed zijn, omdat er nog steeds geen erkenningsregeling voor de rijschoolbranche is. ,,Je kunt altijd wel vragen aan een rijschool wat het slagingspercentage is", zegt Boon. Volgens hem kun je er bij rijscholen die bij Bovag of ANWB zijn aangesloten, altijd zeker van zijn dat dat boven het gemiddelde ligt.

Kleuterschool

Evenals Veilig Verkeer Nederland en de Raad voor de Verkeersveiligheid is de Bovag voor invoering van een permanente rijopleiding. Wat de Bovag betreft kan men daar niet vroeg genoeg mee beginnen, zo mogelijk reeds op de kleuterschool. Ook vindt de Bovag dat het heel goed zou zijn als rijbewijsbezitters om de tien jaar weer eens een uurtje in het theorielokaal kwamen. Met de zogenaamde "broemritten" voor ouderen heeft de Bovag gemerkt dat zo nu en dan wat bijscholing heel belangrijk is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.