+ Meer informatie

„Zuid-Afrika is economische kurk"

Afrika bezuiden de Sahara in grote mate afhankelijk van geboycot land

5 minuten leestijd

JOHANNESBURG - De Zuidafrikaanse president P. W. Botha heeft tijdens zijn recente bezoek aan Zwitserland opnieuw gewezen op het feit dat zijn land de kurk is waarop bijna alle andere landen in zuidelijk Afrika zich vastklampen om economisch niet ten onder te gaan. Dat was geen propaganda van Botha. Statistieken, cijfers en uitlatingen van zuidelijk Afrikaanse regeringsleiders geven hem gelijk: Afrika bezuiden de Sahara is in grote mate afhankelijk van Zuid-Afrika.

Tegelijkertijd mag men hieraan de conclusie verbinden dat wereldomvattende verplichte economische sancties tegen Zuid-Afrika funest zullen zijn voor miljoenen Afrikanen buiten Zuid-Afrika. Dat weten de verschillende regeringsleiders heel goed. Daarom kan men rustig stellen dat de roep om sancties in hevigheid afneemt naarmate men dichter in de buurt van Zuid-Afrika komt, ook al verklaren mensen zoals president Kaoenda van Zambia en president Moegabe van Zimbabwe in het openbaar dat zij bereid zijn Zuid-Afrika te boycotten.

Binnenskamers laten zij heel andere geluiden horen, want als de grenzen van Zuid-Afrika wérkelijk dichtgaan storten de economieën van hun landen na enkele maanden onherroepelijk in elkaar. Tegelijkertijd begint men te beseffen dat het voor het eigen voortbestaan beter is als men de economische samenwerking met Zuid-Afrika zou verdiepen en verbreden, want Zuid-Afrika heeft de kennis, de infrastructuur en de grondstoffen om de andere landen in de regio economisch gezond te maken.

De Zuidafrikaanse regering is in het begin van de jaren tachtig gestopt met het verschaffen van cijfers over de handel met de rest van Afrika, enerzijds om die (winstgevende) handel tegen aanvallen van de internationale sanctielobby te beschermen, anderzijds om de betrokken Afrikaanse landen niet in verlegenheid te brengen. Wel is bekend dat de totale handel van Zuid-Afrika met de rest van Afrika jaarlijks zo'n 5 miljard rand beloopt (ongeveer vier en een kwart miljard gulden). De Zuidafrikaanse export naar andere Afrikaanse landen is in de afgelopen drie jaar meer dan verdubbeld, niet slechts in waarde maar ook belangrijkste importeurs van Zuidafrikaanse goederen zijn geworden. Dat is ironisch als men bedenkt dat die frontlijnstaten, verenigd in de zogeheten SADCC-groep, publiekelijk (en met behulp van Westeuropees ontwikkelingsgeld) trachten de economische banden met Zuid-Afrika juist te verminderen.

De landen die het meest van Zuid-Afrika's economie profiteren zijn Botswana, Lesotho en Swaziland die voor hun invoer voor respectievelijk 80 procent, 95 procent en 90 procent van Zuidafrikaanse goederen afhankelijk zijn. Twintig procent van alles wat Zimbabwe invoert komt uit ZuidAfrika, terwijl de invoer van Malawi voor 39 procent van Zuidafrikaanse oorsprong is. Het gaat hier voornamelijk om levensmiddelen, machines, chemische produkten, brandstof, bouwmaterialen en medicamenten voor mens en dier.

Wijnen

In een land als Zaïre rijden bussen rond die in Port Elizabeth zijn gemaakt terwijl vers aangevoerde groente van het merk Ontspan bij de Zaïrezen favoriet is, evenals trouwens bij de inwoners van Zambia die tevens zeer zijn gesteld op wijnen uit de Kaap. President Kaoenda's wijnkelder, van waaruit hij zijn gasten altijd royaal bedient, bestaat uitsluitend uit Zuidafrikaanse wijnen. De Mercedessen, waarin Afrikaanse staatshoofden zich gaarne laten rondrijden, worden gemaakt in de enige Mercedesfabriek buiten de Bondsrepubliek, namelijk in Port Ehzabeth.

Maar de economische afhankelijkheid van de verschillende landen wordt misschien het duidelijkst geïllustreerd door het feit dat de Zuidafrikaanse Spoorwegen permanent 50 locomotieven en meer dan 10.000 wagons verhuren aan de spoorwegen van Zambia, Zimbabwe, Mozambique, Botswana, Malawi en Swaziland. Zuidafrikaans rollend materieel kan men elk moment van de dag aantreffen in de havensteden Mombasa en Dar es Salaam, of in de mijnbouwstreken van Zaïre en Zambia. Reparaties en onderhoud worden door de Zuidafrikaanse Spoorwegen verricht en zijn bij de huurprijs inbegrepen. De havenwerken van de Mozambikaanse hoofdstad Mapoeto worden onderhouden en bestuurd door Zuidafrikanen, bijgestaan door Russische experts. VerS frUlt

De Zuidafrikaanse luchtvaartmaatschappij SAL, die landingsrechten is ontzegd in de Verenigde Staten, Canada, Australië en een aantal andere landen en die op de route naar Europa niet over Afrika mag vhegen, onderhoudt openlijk diensten op een groot aantal landen in Afrika. De luchtvrachtmaatschappij Safair, die beschikt over de grootste vloot van Hercules-vliegtuigen ter wereld, vliegt 's nachts naar de verste uithoeken van Afrika om daar vers fruit, vlees en andere levensmiddelen af te leveren.

Botswana, Lesotho en Swaziland ontvangen hun oliebehoeften voor de volle honderd procent uit Zuid-Afrika terwijl Zimbabwe (dat het hardst pleit voor een olieboycot tegen Zuid-Afrika) voor de aanvoer van oUe van de Zuidafrikaanse havens en spoorwegen afhankelijk is.

Op medisch gebied worden vaccinatiemiddelen voor typisch Afrikaanse ziektes zoals kwashiorkor en bilharzia door alle landen in de regio uit ZuidAfrika betrokken. Entstoffen voor de bestrijding van typisch Afrikaanse veeziektes worden aangemaakt in Onderstepport bij Pretoria en in groten getale naar de rest van Afrika uitgevoerd, overigens met zware subsidies van de Zuidafrikaanse regering. Uit de rest van Afrika komen jaarlijks honderden Afrikanen naar Zuid-Afrika om daar voor allerlei ziekten te woren behandeld in de uitstekend geoutilleerde ziekenhuizen van het land.

Buitenlanders

Ten slotte moet niet onvermeld blijven het aantal niet-Zuidafrikaanse Afrikanen die hun geld in de Republiek verdienen. Volgens de jongste tellingen werken 350.000 buitenlanders in Zuid-Afrika. Het aantal mensen die illegaal in Zuid-Afrika wonen en werken staat volgens schattingen van de regering op een miljoen. Ongeveer 65.000 Mozambikanen werken in Zuid-Afrika, voornamelijk in de mijnen. Deze mensen zenden elk jaar bijna 300 miljoen rand naar hun gezinnen in Mozambique: dat is een derde van de totale inkomsten aan buitenlandse deviezen van Mozambique. Vorig jaar kwamen 30.000 zwarte zakenlieden uit andere landen in Afrika naar Zuid-afrika om hier zaken te doen. Ook voor die mensen zouden anti-Zuidafrikaanse sancties fataal zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.