+ Meer informatie

Op de Veluwe krast de raaf weer

Herintroductie van Nederlands grootste zangvogel geslaagd

5 minuten leestijd

Elia kon op de raven rekenen. Uiteraard, God zorgde. Dat deze schuwe vogels heel aanhankelijk kunnen zijn, is evenwel in brede kringen bekend. Helaas. Weerloze jongen werden uit nesten gekaapt en in kooien gehouden. Mede daardoor vloog er na 1928 in Nederland geen wilde raaf meer rond. Wie echter nu op de Veluwe zijn oor te luisteren legt, kan onze grootste zangvogel weer horen krassen! Bescheidenheid siert de zeventiger uit Velp. Twee, drie keer drukt T. A. Renssen me op het hart dat hij niet afgeschilderd wil worden als dè ravenkenner van Nederland. „Ik ben maar een klein radertje in het grote geheel. Zonder de hulp van zeker zestig vrijwilligers vlogen er thans geen raven vrij in Nederland rond!"

Slimme stuntvlieger

„Zijn vliegkunst boeit me enorm. Onnavolgbare spiralen, salto's, speelse buitelingen, ondersteboven vliegen. En dan die spectaculaire baltsvlucht. Dat doet geen enkele vogel hem na".

Uiterlijk verschilt de stuntvlieger van de zwarte kraai. Hij is zo groot als een zilvermeeuw, heeft een massieve snavel, verlengde keelveren en bovendien een wigvormige staart. Het verenpak krijgt bij het klimmen der jaren een glinsterende metaalglans.

Het grootste verschil tussen beide zwarte neven steekt echter in hun aard. De kraai is een gisse kerel, die zich handig door het leven slaat. De raaf heeft echter veel meer onder zijn pet. Volgens Renssen is hij behalve leuk ook ongelooflijk slim. „Over bepaalde dingen heb ik me enorm verbaasd. Neem zijn scherpe blik. Een raaf is bijzonder alert en laat zich moeilijk benaderen. Voordat je z'n nest ziet, is hij er al lang ongezien van afgevlogen".

Sommige onderzoekers geloven dat hij intelligenter is dan de chimpansee. Konrad Lorenz noemde hem in ieder geval de meest begaafde van alle vogels. Renssen: „Onnatuurlijke situaties hebben ze meteen door. Ze spelen daarop in. Binnen vijf minuten hoor je „Krok, krok".

Ze eten knoppen, zaden, vruchten, insekten, slakken. En aas. Hij is dol op lever. Dat is een zeer voedingrijk orgaan.Het bloederige trekt misschien aan. Dank zij zijn scherpe zintuigen vindt hij overbhjfselen van dode dieren op de meest verborgen plekjes. Voor hij begint te eten, vliegt hij echter eerst naar de boomtoppen om de omgeving te verkennen".

Vanwege zijn voorkeur voor dood dierlijk èn soms dood menselijk vlees, genoot de raaf in het verleden een kwalijke, mysterieuze reputatie. „Als aaseter werd hij de gier van West-Europa of zelfs de galgenvogel genoemd. Bovendien dacht men dat hij zich ook vergreep aan levend vee. Hij werd daarom wreed vervolgd en weggeschoten. Andere lieden vonden het leuk om een raaf in een kooitje te stoppen".

Herintroductie

Kort na de oorlog werd de zwarte raaf in vrijwel geheel Europa beschermd en begon hij terrein te heroveren. Behalve in ons land, waar het laatste exemplaar in 1928 was verdwenen. In 1966 was de wilde raaf nog 200 kilometer van Nederland verwijderd. Nederlandse vogeldeskundigen overwogen de vogel een handje te helpen.

Later kwamen er ook vogels uit Oost-Duitsland en Zwitserland. „In totaal werden 116 dieren geïmporteerd. Om ze te laten wennen en om kweekparen te vormen werden ze geplaatst in ruime volières op de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en in Drenthe. Op geheime plaatsen. Elke kweekkooi kon door een gazen wand in twee delen worden gedeeld. Ook de nestkast. Daardoor was het mogelijk de in de volière geboren jongen te scheiden van de ouders. Ze konden echter door de spijlen van het broedhok toch door hen worden gevoerd".

Paarvorming

Het samenstellen van de broedparen gaf volgens Renssen de nodige problemen. „Raven zijn erg eenkennig in de keus van hun partner, die ze levenslang trouw blijven. Die verbintenis kan wel een halve eeuw duren! Op zijn vroegst zijn ze pas in hun derde jaar geslachtsrijp, maar daarvoor kunnen zij al tot paarvorming overgaan. Tot 1983 was het moeilijk om uitwendig de geslachten te bepalen. Het gebeurde dus wel dat er in een kooi twee vrouwtjes zaten. We kregen dan een dubbele portie eieren. Opvallend was in dat geval dat één vrouwtje wèl mannetjesgedrag vertoonde".

In het begin was het niet eenvoudig jongen bij de fokparen te krijgen. Ziekten, onbevruchte eieren, embryo's die in de dop stierven en jongen die niet werden gevoerd of zelfs door de ouders werden opgepeuzeld. Ook vonden er moedwillige verstoringen van nesten, diefstal van jonge vogels en vergiftiging van oudere raven plaats.

Toch kon in 1969 het eerste succes geboekt worden. De eerste vijf jonge raven kregen via een luik de mogelijkheid om ook buiten de volière de omgeving te verkennen en eventueel voedsel te zoeken. „De opzet was dat ze met andere jongen groepen zouden vormen. In zo'n groep begint namelijk al de paarvorming. Dat is gelukt. Na enige maanden raakten ze met de buitenwereld vertrouwd en kwamen ze steeds minder bij de kooi".

Geslaagd

Het broedproject in de kweekvolières werd in 1984 afgerond. „Alleen een ravenpaartje van Burgers' Dierenpark levert ons nog jongen. Dat doet de Arnhem

Raven vinden in onze wegwerpmaatschappij voldoende voedsel. Foto R. Groenlnk se tuin al sinds 1978. Deze maand kregen we nog vijf raafjes.

Tot nu toe zijn er 168 vogels vrijgelaten. Vorig jaar telden we in de vrije natuur 34 broedparen. De meeste raven zitten op de Veluwe. Dat is niet zo verwonderlijk. De vogels leven het liefst waar uitgestrekte heidevelden en eenzame bosranden samengaan, daar waar voldoende voedsel en broedmogelijkheden zijn.

Ik schat het totale ravenbestand in Nederland inmiddels op 300. De herintroductie van de raaf kun je dus best geslaagd noemen. Ik had overigens niet anders van hem verwacht. Het is nu zaak dat de populatie contact krijgt met de wilde groep. Ik ben ongelooflijk benieuwd hoe dat gaat verlopen".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.