+ Meer informatie

Kabinet in rustiger vaarwater

Subsidies komen in begroting voor 1992 onder schot te liggen

5 minuten leestijd

Het heeft lang geduurd, maar het heeft er veel van weg dat het kabinet van lieverlee in rustiger vaarwater is gekomen. In de afgelopen weken zijn enkele flinke hobbels in de Tweede Kamer genomen. De coalitie is hechter geworden. Alles duidt erop dat de ploeg van Lubbers de rit tot 1994 uitzit.

Tot voor kort leek het kabinet op een kippenhok, waarin elke bewoner zijn of haar eigen lied kakelde. Daarnaast lieten de coalitiefracties CDA en PvdA in de Tweede Kamer niet na duidelijk te maken hoeveel meningsverschillen er wel waren in de coalitie. Eigenlijk had de coalitie het in de Tweede Kamer meer met zichzelf dan met de oppositie te stellen.

De coalitiefracties konden er kennelijk maar niet aan wennen dat er een regeerakkoord en een kabinet was, waardoor er ook in de Tweede Kamer toch een vorm van samenwerking moest ontstaan om brokken te voorkomen. Intussen straalde ook het kabinet nauwelijks daadkracht uit. Er zijn nogal wat bewindslieden die veel praten, veel ideeën lanceren, veel onrust veroorzaken, maar uiteindelijk weinig aan echt beleid realiseren. Minister Maij-Weggen van verkeer en waterstaat is hiervan een sprekend (in dubbel opzicht) voorbeeld.

Convenanten

Anderen geven erg veel van de uitvoering van het beleid uit handen door convenanten af te sluiten met het bedrijfsleven. Minister Alders van VROM heeft hierin een twijfelachtige reputatie opgebouwd. Overigens heeft deze bewindsman het gepresteerd het milieubeleid nagenoeg van de politieke agenda te laten halen. Wat zijn voorgangers Winsemius en Nijpels aan gezag hebben opgebouwd, heeft Alders in zijn korte ambtsperiode weer min of meer tenietgedaan.

Maar over dit soort „bedrijfsongevallen" struikelt het kabinet niet. Integendeel, de regeringsploeg zit momenteel vaster in het zadel dan ooit. In de Tweede Kamer zijn in de afgelopen weken enige forse hobbels genomen. De driejarige basisvorming in het voortgezet onderwijs en de herziening van het stelsel van ziektekostenverzekeringen zijn er door gekomen.

Bij de basisvorming konden de PvdA-fractie en staatssecretaris Wallage de politieke winst incasseren. Bij de stelselherziening is er een gelijk spel uit gekomen. Het CDA-kamerlid Lansink is niet echt met lege handen naar huis gestuurd en staatssecretaris Simons heeft ook reden om tevreden achterom te zien. Vanzelfsprekend zijn vrij kort na de debatten over deze onderwerpen de pogingen begonnen om verlies te verdoezelen of winst te vergroten. Zo werkt dat in de politiek.

Vierde bestuurslaag

Vrij onopvallend, maar daarom nog wel van belang voor de inrichting van ons land, zijn de besluiten die het kabinet in de afgelopen weken heeft genomen op het gebied van de ruimtelijke ordening, het structuurschema verkeer en vervoer en het scheppen van regiobesturen voor de stedelijke gebieden. Vooral het laatste, de vorming van een soort vierde bestuurslaag tussen gemeentebestuur en Provinciale Staten, is een typisch PvdAstokpaardje. Ongetwijfeld zal hierover nog wel het nodige afgepraat worden.

Voor het kabinet is het nu van belang de verschillende wetsvoorstellen ook door de Eerste Kamer te loodsen. Met enkele onderdelen, zoals de verhoging van de accijns op brandstof en de verhoging van het huurwaardeforfait, heeft de Senaat en in het bijzonder de CDA-fractie inmiddels laten weten nogal wat problemen te hebben. Vooral de christen-democratische senator Boorsma ligt dwars. Maar al op voorhand heeft deze CDA'er laten weten niet uit te zijn op een kabinetscrisis. Dus wordt ook in het Nederlandse "Hogerhuis" de soep door het kabinet niet zo heet gegeten als ze door de CDA-fractie lijkt te worden opgediend.

Subsidiestromen

Intussen gaat het kabinet noest door met de voorbereiding van de begroting voor 1992. Ook die zal niet echt vuurwerk in de coalitie veroorzaken. Als de tekenen niet bedriegen, zullen daarin nogal wat voornemens staan over vermindering van de gigantische subsidiestromen. Het was het CDA-kamerlid Terpstra dat vorig jaar op dit gebied de kat de bel aanbond. Inmiddels druppelt er al wat van de plannen naar buiten.

Sinds deze week weten niet minder dan tweehonderd organisaties op het gebied van welzijn en volksgezondheid dat minister D'Ancona fors moet bezuinigen. Met ingang van 1 januari wil de minister 33 miljoen gulden minder aan dit soort subsidies uitgeven. Uiteraard is het altijd pijnlijk voor een organisatie als de rijkssubsidie wordt ingehouden of ingekort. Niet zelden is op basis van de subsidie (extra) personeel aangetrokken, dat nu weer moet worden afgestoten.

Bovendien vergt zo'n besluit van een organisatie een diepgaande bezinning op de manier waarop de activiteiten zo optimaal mogelijk worden voortge-. zet. De bewindsvrouw wil echt „zonder aanzien des persoons" de snoeischaar hanteren. Niet alleen de ouderenbonden en hun overkoepelende organisatie, het COSBO, maar ook de homobelangenvereniging COC en kerkelijk gebonden jeugdorganisaties moeten inleveren. Daarnaast verliezen vermoedelijk ook de politieke jongerenorganisaties een deel van hun subsidie.

Redelijk

Het besluit tot vermindering is pijnlijk, maar alleszins redelijk. Fundamenteel kan de vraag gesteld worden waarom de overheid door financiële ondersteuning moet bijdragen aan het werk van belangenorganisaties. Als een kerkverband een sterke jeugdorganisaties wil is dat een goede zaak. Maar dan moet dat kerkverband daarvoor ook willen betalen. Als homofielen en lesbiennes een belangenorganisatie willen is dat hun zaak. Maar dan kan het niet zo zijn dat de overheid daaraan moet bijdragen.

Het is dus goed dat de overheid zich van lieverlee terugtrekt uit het hart van de samenleving. Het is overigens opvallend dat een voorheen zo geharnast voorstandster voor subsidie van allerlei groepen die emancipatorisch bezig waren, zoals minister D'Ancona, nu zelf het besluit moet nemen deze subsidies af te bouwen. Waarschijnlijk zou de bewindsvrouw dit zo'n tien jaar geleden nog geheel voor onmogelijk hebben gehouden.

Het is goed dat juist een kabinet met sociaaldemocraten de geldrivier naar de samenleving wat afdamt. Als een andere coalitie i.oiets had voorgesteld, had de PvdA wellicht moord en brand geschreeuwd. Bij al dit soort zaken blijkt maar weer dat uiteindelijk de wal van de financiële beperkingen het schip van de gulhartigheid keert. De politiek zou zich dit beter bewust moeten zijn bij het uitdenken van weer een nieuwe subsidieregeling.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.