+ Meer informatie

Enorme kloof in Zuid- Afrika tussen blanke en zwarte levensstandaard

Ieder jaar zijn miljarden guldens nodig om verschil ongedaan te maken

6 minuten leestijd

JOHANNESBURG - Bij alle veranderingen die in Zuid-Afrika plaatsvinden, is het opvallend dat blank en zwart verschillend denken over de verdwijning van de apartheid.

Voor sommige blanken is het onaanvaardbaar dat zij hun ehtaire status verliezen. Ze gaan de straat op, schreeuwen moord en brand en sluiten zich in groten getale aan bij militante organisaties zoals de Conservatieve Partij of de neo-fascistische Afrikaner Weerstands Beweging. Maar de meeste blanken zijn het ermee eens dat de toestand genormaliseerd moet worden en de apartheid wordt afgeschaft.

Zwart Zuid-Afrika vindt echter dat er van normalisering nog lang geen sprake is, ook al ziet het er nu naar uit dat alle apartheidswetten zeer binnenkort zullen verdwijnen. Mensen als Nelson Mandela, Desmond Tutu, Joe Slovo en Beyers Naudé roepen de wereld op de sancties te handhaven totdat van echte normalisering sprake is. En dan bedoelen zij niet stemrecht voor iedereen en zwarte medezeggenschap in het landsbestuur.

Achterstand
Pas als zwart Zuid-Afrika dezelfde kansen in het leven heeft gekregen als de blanken, kan men volgens hen zeggen dat Zuid-Afrika een normaal land is. Gelijke kansen: dat betekent gelijkwaardig onderwijs, kleinere inkomensverschillen, volwaardige huisvesting en geen exclusief blanke dominering van het bedrijfs- en zakenleven. En voor het zover is, zullen er volgens deskundigen zeker tien maar misschien wel twintig jaren verstreken zijn.

Een onafhankelijke 'denktank' in Johannesburg, Econometrix genaamd, heeft berekend dat ZuidAfrika in de komende tien jaar 20 tot 30 miljard rand per jaar (13 tot 20 miljard gulden) moet spanderen om de kloof tussen de blanke en de zwarte levensstandaard te overbruggen. De achterstand is enorm. Natuurlijk is de apartheid de hoofdschuldige.

De architecten van de "gescheiden ontwikkeling" koesterden aanvankelijk het ideaal om de zwarte ontwikkeling gelijke tred te laten houden met de vooruitgang van blank Zuid-Afrika. Iedereen zijn eigen deel, gescheiden maar gelijk, luidde het "Leitmotiv" van diegenen die door de jaren heen de apartheid verdedigden. Er is niets van terechtgekomen. De faciliteiten waarover de blanken beschikten (gezondheidszorg, onderwijs, woningbouw, kans op werk enzovoorts) breidden zich uit ten koste van zwart Zuid-Afrika.

Neem huisvesting. Volgens Econometrix is het niet eens bekend hoe groot de woningnood is onder zwarte Zuidafrikanen. De schattingen lopen enorm uiteen. Sommigen zeggen dat het woningtekort 800.000 bedraagt, anderen noemen een cijfer van 2 miljoen en dan heeft men het alleen nog maar over diegenen die zich een woning kunnen permitteren, dus mensen met een inkomen dat voldoende is om in aanmerking te kunnen komen voor een hypotheek.

Maar er zijn op dit moment 7,4 miljoen zwarten die in, alles bij elkaar, 460.000 krotten wonen, variërend van oude bouwvallen tot eigengemaakte onderkomens van plastic, golfplaten en kartonnen dozen. Dat betekent dat er in ZuidAfrika in één krot gemiddeld zestien mensen wonen. Ze zouden natuurlijk allemaal graag een huis willen bezitten, maar het gaat hier om mensen die nauwelijks of geen middelen van bestaan hebben. Wil men enigszins tegemoet ko

Lezen bij een kaars

Wil men enigszins tegemoet komen aan deze gigantische woningnood, dan is er volgens Econometrix meer dan 5 miljard rand per jaar nodig om in de komende tien jaar 2,5 miljoen (bescheiden) woningen te kunnen bouwen en dan heeft men nog niet eens de normale bevolkingsaanwas ingecalculeerd.

De gevolgen van de apartheid voor het dagelijks leven van de zwarte Zuidafrikaan worden wel heel schrijnend geïllustreerd door het feit dat vier van de vijf huishoudens het zonder elektriciteit moeten stellen. Met andere woorden: 20 miljoen Zuidafrikanen zitten 's avonds bij een kaars te lezen, anno 1991! De Zuidafrikaanse elektriciteitsmaatschappij Eskom heeft grootse plannen om al die mensen aan te sluiten. In tien jaar tijd hoopt men daarmee klaar te zijn maar dan moet wel eerst ergens een bedrag van 14 miljard rand worden gevonden.

Het tekort aan ziekenhuisbedden voor zwarte patiënten is zo acuut, dat zelfs al zouden de 12.000 'blanke' bedden die nu leeg staan, allemaal door zwarten worden bezet, er nog steeds 120.000 bedden te weinig zullen zijn. Wil de overheid extra personeel in de gezondheidszorg aantrekken om aan de huidige vraag naar verplegend personeel te kunnen voldoen, dan moet het budget met een miljard rand per jaar worden verhoogd.

Wat dit tekort in de zwarte gezondheidszorg in de praktijk van het dagelijks leven betekent, mag blijken uit het feit dat in Soweto 80 van de 1000 pasgeboren baby's sterven en dat is niet minder dan vier keer zoveel als onder blanke baby's het geval is. Soweto is nog een betrekkelijk vooruitstrevend gebied, met een (veel) betere gezondheidszorg dan het platteland.

Econometrix schat het aantal zwarten die niet kunnen lezen of schrijven, op een astronomische 45 procent van de totale (zwarte) bevolking. Van Zuid-Afrika's reservoir van zwarte arbeiders is 30 procent nooit naar school geweest (zwart onderwijs is niet verplicht, blank wel), heeft 36 procent alleen basisonderwijs gekregen en kan slechts 31 procent zeggen dat ze een paar jaar voortgezet onderwijs hebben genoten of eindexamen hebben gedaan.

Er is een tekort van 33.000 schoollokalen voor zwarte leerlingen. Ter vergelijking: er staan 7400 blanke lokalen leeg omdat er niet genoeg blanke kinderen van schoolgaande leeftijd zijn. Er is de laatste jaren veel verbeterd aan het zwarte onderwijs, maar om de achterstand op het blanke onderwijs weg te werken is jaarlijks bijna 22 miljard rand nodig. (De huidige zwarte onderwijsbegroting bedraagt 5,4 miljard.)

Volgens Econometrix kan men het verschil tussen het blanke en het zwarte onderwijs in één klap wegwerken door er 40 miljard rand tegenaan te gooien. Maar ZuidAfrika kan zich dergelijke uitgaven absoluut niet permitteren, tenminste niet zolang de sancties blijven bestaan en het land geen toegang tot internationale leningen kan krijgen. Het ANC eist „normalisering", maar ontneemt Zuid-Afrika tegelijkertijd de kans om dit ideaal op korte termijn te verwezelijken.

Privatisering

Econometrix doet een poging om voor Zuid-Afrika een route uit te stippelen die het land moet gaan om de toestand te normaliseren. Het geld hiervoor moet ergens vandaan komen. Alleen al het schrappen van de apartheid levert minstens 8 miljard op, want "gescheiden ontwikkeling" betekende vooral gescheiden administratie, die handenvol geld verslond. (Zo bestaan er nu nog minstens elf onderwijsdepartementen .)

Belastingverhoging is bijna onmogelijk omdat de Zuidafrikaanse belastingen al tot de hoogste ter wereld behoren (terwijl er van sociale voorzieningen eigenlijk geen sprake is). Naasting van bedrijven zoals de mijnen betekent volgens Econometrix aansturen op een ramp en de organisatie wijst in dit verband op pogingen elders in de wereld.

Het alternatief is privatisering, een trend die men over de hele wereld aantreft en die bewezen heeft te werken. Vooral zwarte Zuidafrikanen, met het ANC voorop, zijn hardnekkig tegen privatisering gekant en hellen over naar nationalisering door de Senaat. Econometrix heeft dit antwoord op deze kritiek: „Moeten we nu werkelijk wéér uit de pas gaan lopen, zoals we de laatste veertig jaar hebben gedaan?"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.