+ Meer informatie

Zon versus chimpansee

Eclips beïnvloedt Artis-dieren nauwelijks

4 minuten leestijd

AMSTERDAM - Ze is speciaal voor de eclips naar Artis gekomen, die mevrouw uit Amsterdam. "Ik had verwacht dat de dierenwereld op z'n kop zou staan. Nu lijkt het of ík last heb van wat er gebeurd is en de dieren niet." De verduistering die niet meer dan een schemering werd, bracht in Artis weinig dieren van de kook.

Om elf uur is de dierentuin nog in z'n dagelijkse doen. Apen slingeren krijsend van tak naar tak, papegaaien heten bezoekers met "Lorre" welkom en olifanten trompetteren dat het een lieve lust is. Kinderen willen naar de speeltuin. Alleen de lange rij voor de balie waar nog eclipsbrilletjes te koop zijn, geeft aan dat er meer aan de hand is.

Algehele stilte

D. Wijngaarden, rondleider in Artis, wacht de zonsverduistering rustig af. Hij observeert voor deze gelegenheid de Japanse makaken, een apensoort. "Ik verwacht een algehele stilte, ook bij mensen. Verder denk ik dat de jonge aapjes als het donkerder wordt hun ouders opzoeken." Toch wacht hij het licht worden met de meeste spanning af: "Voor de dieren heeft de 'nacht' te kort geduurd en dan raken ze juist van slag."

Ook de Indische olifanten krijgen aandacht. Artis-directeur M. Frankenhuis zelf heeft zijn klapstoeltje bij hun buitenverblijf gezet. Tijdens zijn waarnemingen -vanaf half elf tot twee uur elk kwartier- kijkt hij naar het gedrag van de kudde. Is er onrust of ruzie? Hoe is het eetpatroon en wat zijn de tijden van ontlasting? Een dag eerder zijn de waarnemingen ook al gedaan, als referentieopname.

Frankenhuis denkt bij de 'flaporen' niet de meest schokkende dingen te zien. "De olifanten maken wel meer onverwachte dingen mee: een nieuwe tak, een ander tijdstip van binnenlaten of ander voedsel." Misschien hebben de dieren elders op de wereld al eerder een eclips gezien? Frankenhuis weet het niet. "De twee dames zijn hier al wat langer en onze stier Murugan is als 11 maanden oud kalf hierheen gekomen."

De directeur verwacht dat er meer problemen zullen optreden bij de hoefdieren. "Zij hebben bij het donker worden nog niet genoeg gegeten en gaan dat als een razende doen. En dan wordt het weer licht. Wel zal het effect groter worden naarmate er meer bewolking is. Het wordt dan donkerder."

Niets bijzonders

Net voor half een is het zover. Het onbedekte gedeelte van de zon staat stralend aan de hemel, geen wolkje te zien. Het licht lijkt 'dunner' en grijzer dan normaal. De intensiteit is minder, maar wie niet beter weet, zou denken aan een bewolkte zomerdag. Veel dieren merken niet eens dat er wat is. Alleen chimpanseevrouwtje Amber moet een vermoeden hebben. Als tijdens de maximale verduistering de mensen haar massaal de rug toekeren en hun brilletje pakken, voelt ze zich in de steek gelaten. Woest begint ze in haar handen te klappen.

Echt afwijkend gedrag is er verder bij de chimpansees niet waargenomen, evenmin bij de gorilla's. De waarneemster is eigenlijk een beetje teleurgesteld. "Er is nog zo weinig bekend. Je hoopt dan toch op iets bijzonders, hoe dan ook. De gorilla's waren rond half een wel wat drukker dan normaal, maar dat kan ook door de mensen komen. Ik had verwacht dat deze apen zouden merken dat er iets was dat niet hoorde. Ze zijn intelligent. Naar mijn idee zouden ze hun vraagtekens moeten hebben bij het donker worden en daarop reageren. Dat gebeurde dus helemaal niet."

Frankenhuis heeft eigenlijk ook niets te melden. "Eén keer stond de olifantenstier bij de deur van het nachtverblijf, maar dat kan per ongeluk zijn. Als hij echt naar binnen wil, dan begint hij ook met zijn hoofd tegen de deur te bonken. Zo gaat dat elke avond. Nu deed hij dat niet. Volgens mij waren de mensen meer van slag dan de dieren."

En de makaken? Wijngaarden zat op een beste plek. 'Zijn' apen reageerden. "De groep viel om kwart over twaalf ongeveer drie kwartier stil. De dieren zaten er gelaten bij. Wat mij daarna opviel, was dat de apen elkaar bijzonder fanatiek achternazaten." Hij maakte ook aantekening van het jonkie dat vijf kwartier lang aan moederaap hing. "Dat is niet normaal. Op weg naar de zelfstandigheid worden zij meestal na tien minuten weggestoten."

De rondleider noteerde ook dat de apen om half twee massaal gingen eten. "Het lijken net mensen. Door de spanning slaat onze maag dicht. Als alles weer gewoon is, krijgen we honger. Ik heb daarom de indruk dat de makaken wel wat gemerkt hebben."

Speeltuin

Om twee uur is de dierentuin weer in z'n dagelijkse doen. Apen slingeren krijsend van tak naar tak, papegaaien heten bezoekers met "Lorre" welkom en olifanten trompetteren dat het een lieve lust is. Kinderen willen naar de speeltuin. Ergens in een hoekje van z'n binnenverblijf kauwt een chimpansee op wat eens een eclipsbril was.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.