+ Meer informatie

Herinneringen aan een zieke moeder

Familieleden van manisch-depressieve vrouw krijgen weinig steun uit omgeving

4 minuten leestijd

Intriest, onvoorstelbaar en aangrijpend. Andere woorden kan ik er niet voor vinden, nu ik gelezen heb over het leven van een manisch-depressieve vrouw. De verhalen werden opgetekend door de dochter van deze vrouw. Dat maakt het boek echt, levensecht. Gelukkig staan er ook positieve dingen in te lezen. Maar bij mij blijft toch vooral de verdrietige situatie hangen.

In ”Een gewoon gelukkig gezin. Jeugdherinneringen aan een manisch-depressieve moeder” beschrijft Kina Berghout allerlei fases uit het leven van haar moeder. „Eigenlijk heb ik twee moeders, een van voor de ziekte en een van daarna. Die eerste moeder was een vrolijk en actief mens. Maar rond mijn tiende jaar kwamen de eerste tekenen van de kentering. Op een middag werd mijn moeder door de politie van de snelweg gehaald omdat ze met haar fiets aan de hand tegen het autoverkeer inliep. De huisarts concludeerde dat ze zwaar overspannen was en adviseerde een slaapkuur. Dit werd haar eerste ziekenhuisopname”.

Herkenning

Rina Berghout (1958) is nu werkzaam bij Riagg Midden-Holland en bij de stichting Labyrint, zelfhulporganisatie voor familieleden van psychiatrische patiënten. Door haar eigen ervaringen kan ze anderen helpen. Dat is ook het doel van dit boekje. Het zal herkenning oproepen bij familieleden en vrienden van psychiatrische patiënten. Voor hulpverleners, die vaak weinig aandacht besteden aan de problemen van familieleden (ze hebben hun handen vaak al meer dan vol aan de patiënten zelf), kan het boekje een eye-opener zijn.

De auteur beschrijft op indringende wijze haar jeugd met een moeder die psychiatrisch patiënte werd en regelmatig in een psychiatrische inrichting verbleef Van haar vader of mensen uit de hulpverlening had Rina niet veel hulp en steun te wachten. Rina laat zien wat moeders ziekte teweegbracht in het gezin. Er waren gevoelens van verwarring, schaamte en machteloosheid. Hoe kun je daar als dochter mee omgaan? En welke invloeden hebben deze ervaringen op je verdere leven?

Geen stap

Hoewel er natuurlijk beslist goede therapeutische behandeling wordt geboden aan psychiatrische patiënten, doet Rina ook een boekje open over hoe het niet moet. Op een dag komt ze in “Rustoord” op bezoek bij haar moeder. „Ze lag met haar kleren aan in bed, en op de geur af te gaan was dat niet pas sinds deze ene dag. Toen ze weer een beetje gekalmeerd was, vroeg ik of ze al iets had gegeten. Nee dus.

Hoe lang ze hier al zo lag? Een paar dagen. Had ze wel iets gedronken? Ja, de koffiejuffrouw (!) had haar stiekem wel eens wat te drinken gebracht aan haar bed. Tja, alles moest uit de patiënt komen. En wanneer die op bed bleef liggen, al was dat dagenlang, liet men haar daar liggen. Ook al was een patiënt zichzelf helemaal kwijtgeraakt, ze moest zelf naar het eten komen. De verpleging verzette, vanuit therapeutische overwegingen, geen stap” (blz. 83).

Het voorwoord in het boekje werd geschreven door dr. Frank van Ree, voormalig waarnemend geneesheer-directeur van Vogelenzang, waar Rina’s moeder opgenomen is geweest. Hij noemt “Een gewoon gelukkig gezin” een „belangwekkend boek”. Behalve over de situatie van Rina en haar moeder schrijft Van Ree ook iets over het ontstaan van de manisch-depressieve stoornis en het verloop ervan.

Levensvisie

De arts erkent ook de misstanden in de psychiatrie: „Wie, zoals ik, tientallen jaren in de psychiatrie werkzaam is geweest, weet dat in de grote psychiatrische instellingen goede en grondige individuele gespreksbegeleiding van de patiënten zeldzaam is. (…) Dat is een structureel gegeven, waaraan niet snel —en misschien wel nooit— een einde zal komen. Eenvoudige rekensommetjes over het aantal beschikbare hulpverleners per patiënt tonen dat onmiddellijk aan. Maar daarmee is de door Rina geschetste totale therapeutische inactiviteit niet verklaard. Ik heb die destijds als een misstand van de eerste orde ervaren. (…) Wie denkt dat een zwaar depressieve vrouw geholpen kan worden door uitsluitend op haar eigen initiatieven te wachten, onderschat de diepe onmacht en de ernst van het lijden van deze mensen” (blz. 9).

Ondanks alle waardevolle informatie kan ik het boekje (helaas!) niet onverdeeld positief aanbevelen. Misbruik van Gods Naam (blz. 83), het beschrijven van Rina’s lesbische relatie (die weliswaar voorbijging; ze is nu getrouwd en heeft een zoontje) en de levensvisie („het noodlot” sloeg bij haar moeder toe volgens de auteur, blz. 15), zijn daar debet aan.

N.a.v. “Een gewoon gelukkig gezin. Jeugdherinneringen aan een manisch-depressieve moeder”, door Rina Berghout; uitg. Babylon/De Geus, Amsterdam, 1994; 124 blz.; ƒ 27,50.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.