+ Meer informatie

Religieuze gevoelens blijken in SU niet uit te roeien

Van Baptisme tot Mohammed en Allah

4 minuten leestijd

MOSKOU — „De Russen keren zich weer tot God". De Russisch-orthodoxe pope die dit zei met achter zich de oude, eerbiedwaardige ikonen en zijn gezicht beschenen door het licht van de kaarsen, aangestoken door de „baboesjki": (grootmoeder), leek zelf verbaasd te zijn door deze simpele constatering van een feit.

In zijn Moskous kerkje, ingeklemd tussen betonnen gevaarten, zongen de mensen vol overgave. Onder hen waren ook jongeren. Dat zij de weg terug naar de kerk hebben gevonden, is een teken aan de wand, maar vooral een bron van zorgen voor de autoriteiten ook al garandeert de Sovjetrussische grondwet godsdienstvrijheid mits de openbare orde niet wordt verstoord.

Onrustig
Elders in Moskou liet een R.K. priester, verbonden aan de ambassade van een Westers land, eenzelfde geluid horen. De religieuze opleving in de Sovjet-Unie had ook hem getroffen. Zoals in alle „zieke" maatschappijen hebben de mensen hier behoefte aan geloof, zei hij. Maar hij had nog iets anders opgemerkt: Hoe verder je van Moskou komt, hoe meer mensen je in de kerk ziet".

Daarom kon aartsbisschop Constantin Netsjajev Pitirin van het Moskouse patriarchaat zeggen dat ,,onze priesters vrijwel altijd druk bezig zijn". Ook hij had het over een „intensief geestelijk leven in vele streken van de Sovjet-Unie en vooral in Litouwen". Maar er zijn geen officiële statistieken die dit kunnen bevestigen. Toch zijn zoveel mensen gegrepen door dit godsdienstige reveil dat de autotiteiten onrustig zijn geworden.

Staat en religie
Voor het 26ste congres van de Sovjetrussische Communistische Partij, in februari gehouden, hebben militante communisten al de alarmklok geluid in de provincies. En de klok gold dan speciaal de moslems. "De moellah's (mohammedaanse geestelijken) winnen het pleit", zo zei een hoge functionaris in het zuiden van de Sovje-Unie waar nog zo'n 70 miljoen moslems wonen.

In Moskou verwonderen de autoriteiten zich erover dat zelfs militante jongeren een kettinkje met een kruis dragen. In Azerbeidsjan, een van de Sovjetrepublieken, kunnen, Marx en Allah het goed met elkaar vinden". De communistenleiders daar gaan trouw naar de moskee. Ook de erkende Baptisten maken een bloeiperiode door.

Officieel is er geen vuiltje aan de lucht in de verhouding tussen kerk en staat in Rusland. De topleiders maken Chomeini, Irans' sterke man, en een van de grote instigators van het, islamitisch reveil, uitgebreid het hof. Zij leggen er vaak de nadruk op dat zij de moskeeën laten restaureren en dat de koran en de Bijbel in de Sovjet-Unie gedrukt worden. Maar de ,,heilige schriften" van deze twee godsdiensten „van het boek" kan men maar zelden in de bibliotheek vinden want ook de atheïsten blijven actief.

Atheïsme
Patriarch Pimen van Moskou verkondigt steeds weer dat niemand in de Sovjet-Unie vervolgd wordt vanwege zijn geloofsovertuiging. Zijn woorden worden door de autoriteiten rondgebazuind. Maar iedereen weet dat de patriarch zich in een ongemakkelijke positie bevindt. De staat laat aan de ene kant 20.000 kerken, moskeeën, synagogen en tempels bestaan en functioneren, maar preekt aan de andere kant ijverig het atheïsme.

Zo moet men met pasen, het grote feest van de Russisch-orthodoxe Kerk, een dubbele rij militiesoldaten passeren om naar de mis te kunnen gaan. Alleen de „baboesjki" kunnen zonder problemen openlijk bidden. De jongeren krijgen echter discreet te horen dat „de kerk uit de tijd is".

Kruistocht
Boris Marianov, adjunct-hoofdredacteur van het tijdschrift „Wetenschap en geloof' gaf toe dat er excessen zijn begaan. In de begintijd van de revolutie, zo zei hij, aapten de jongeren de popen na en verstoorden zij de godsdienstoefeningen. Maar later heeft men op grote schaal voorlichting gegeven om aan die uitwassen een halt te roepen.

In 1954 veroordeelde het Centrale comité van de Sovjetrussische Communistische Partij de „dwalingen" van de anti-godsdienstige propaganda. Maar nu wordt aangedrongen op een „nieuwe kruistocht tegen de religie". Want de „terugkeer tot God" is een realiteit in de Sovjet-Unie, ook al ontwikkelt alles zich hier langzaam en in het verborgene.

„Komsomolskaya Prawda", het blad van de Communistiche jeugd, is het debat al begonnen met vragen als: ,,waarom zijn de jonge Russen gefasineerd door het kerkelijk huwelijk, waarom dragen zij kruisjes? waarom is de strijd voor het atheïsme niet vanzelfsprekend en wat kan onze jeugd toch aantrekken in de kerk?".

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.