+ Meer informatie

Het verborgen leven in Zee

7 minuten leestijd

acht poten zijn echte poten en dienen voor de voortbeweging.

Maar in welke richting loopt de krab. Niet recht vooruit, zoals we zouden veronderstellen, maar zijwaarts. Als ergens een dood dier op de zeebodem ligt, vangt de krab vrijkomende geurstoffen op. Door kleine antennen of sprieten op de kop heen en weer te bewegen, gaat de krab na waar deze geurstoffen vandaan komen. Door tegen de geurstroom in te lopen, weet het dier zo zijn prooi feilloos te vinden. Merkwaardig is evenwel, dat de krab hierbij niet rechtuit loopt, maar dwars. Een verklaring hiervoor kunnen we niet geven, al is het mogelijk, dat in deze houding het dier zijn prooi het beste kan waarnemen en zo het passerende zeewater met de geurstoffen kan keuren. Om deze wat koddige manier van lopen betitelt de volksmond de krabben wel als schüinsmarcheerders.

Dat dé poten van de krab zeer vernuftige |S«R|?i&S1aiönfeijtéii zijn, blijkt als we een levend functie niet en ze zijn dan ook minder talrijk en anders gebouwd. Door op dit achterlijf met pootjes te letten, kunnen we nagaan of we een meinlijk of een vrouwelijk dier voor ons hebben.

Noordzeekrab

In het algemeen kunnen krabben bij de meeste mensen maar weinig sjrmpathie opwekken. De grote scharen en de ütwijkende lichaamsbouw stempelen krabben tot vreemde dieren. Tot overmaat van ramp kunnen deze zeebewoners tijdens het baden in zee plotseling in je tenen knijpen. Heeft de krab werkelijk kwade bedoelingen of is het meer een willen wegkruipen onder je voet, omdat het dier zich nu eenmaal graag verstopt onder stenen of wegkruipt in holten. Het laatste is meer waarschijnlijk, want de krab voedt zich voornamelijk met dode dieren en is daarom buitengewoon nuttig. Als we het beest zo gaan bekijken raken we meer overtuigd van zijn belangrijke functie in de natuur als aaseter en afvalopruimer.

We weten nu tevens waar we de krabben moeten zoeken, namelijk tussen stenen op de piertjes of havenhoofden.

Sen van de meest imposante verschijningen is de Noordzeekrab, een.dier, dat wel 40 cm lang kan worden. Zijn signalement luidt: een bruinrood rugschild en bruinrode poten met zwarte toppen. Deze enorme krab met een 'gewicht van ettelijke kilo's eet voornamelijk mossels, die met de grote scharen gemakkelijk worden stuk geknepen. De andere krabbesoorten zijn veel bescheidener van omvang zoals de veel voorkomende gewone strandkrab, die niet groter wordt dan 4 a 5 cm.

Chinese wolhandkrab

Een buitenbeentje onder de krabben is de Chinese wolhandkrab. Afkomstig uit China, is het hier volkomen ingeburgerd. Helaas, kunnen we wel zeggen, gezien de enorme schade, die het aanricht aan de vissersnetten. De krab met de wolharige verbredingen aan de voorste scharen leeft voornamelijk in zoet water, maar is voor de voortplanting aangewezen op zeewater, zodat dode dieren nogal eens op het strand aanspoelen. De jonge dieren trekken na verloop van tijd de rivieren op en zoeken elk een eigen jachtgebied. Hun grootste belangstelling gaat uit naar palingfuiken. Ze gaan hierbij wild te werk. De paling wordt uit de fuiken gegrist, waarbij de netten kapot scheuren en de visser het nakijken heeft.

Daarnaast heeft de wolhandkrab een tweede onhebbelijkheid door gaten te graven in de dijken, zodat met recht gezegd kan worden, dat we dit dier liever kwijt dan rijk zijn, aangezien het bovendien geen oorspronkelijk Nederlands dier is.

Hoe is deze krab dan hier verzeild geraakt. Waarschijnlijk als verstekeling in de 'ballasttank van een schip afkomstig uit China. Toen het vaartuig in 1912 in de Elbemonding, de plaats van bestemming, de tank liet leeglopen, kwamen de krabben met de schrik vrij en begonnen hun veroveringstocht door West-Europa. Spoedig was hun aantal zo talrijk, dat we konden spreken van een plaag. Maar door een schimmelziekte is aan hun verdere uitbreiding een halt toegeroepen zodat nu niet meer .van een plaag kan worden gesproken.

Karakteristiek voor de wolhandkrab is de grote verdraagzaamheid ten aanzien van schommelingen in het zoutgehalte van het water. Dit verklaart het voorkomen zowel in zoet als in zout water. Ook garnalen zijn niet aan een bepaald zoutgehalte gebonden. Ze kunnen leven in water met een zoutgehalte van 0,3 - 3,3 pet.

Kreeften

Krabben en kreeften zijn nauw verwante dieren. Over de heremietkreeft hebben we al eerder iets verteld. Aangezien dit dier een week en zacht achterlijf heeft.^^verstopt het zich in een leeg slakkehuis b.v. in een wulk of tepelhoom. De schelp, waarin onze kluizenaarskreeft zich heeft teruggetrokken is vaak te herkennen aan de begroeiing met poliepjes. Bij het lopen schuurt de schelp over de zeebodem en ontstaat een slijtplekje. Als tijdens de_ groei van de heremietkreeft het slakkehuis te klein wordt, gaat het dier op zoek naar een groter onderkomen. Indien het nieuwe huis nog bewoond wordt door de slak, vormt dit geen probleem, want de bewoner wordt zonder pardon opgegeten en de nieuwe woning kan worden betrokken. Bij gevaar sluit de kreeft de opening van zijn huisje af met dé rechter schaar, omdat deze groter is dan het linker grijporgaan.

Het komt zelfs voor, dat heremietkreeften inde Middellandse Zee een zeeanemoon op hun huisje dragen. Zeeanemonen zijn, evenals kwallen, in het bezit van netelgif. Het voedselafval van de kreeft verdwijnt in de maag van de zeeanemoon, die op haar beurt met het netelgif haar gastheer beschermt tegen'diërén, die 't 'op het leven van de kluizenaarskre'eft hebben voorzien. De kreeft zelf is ongevoelig voor dit gif. Beide dieren hebben op deze wijze voordeel van deze wat ongewone samenleving en vergroten daardoor hun levenskansen Wat geniaal om dit alles zo uit te denken en de dieren zo te doen samenleven.

Een andere bekende kreeft is de wat grotere zeekreeft. Deze aaseter leidt een wat teruggetrokken leven, want ze prefereert 'n hol als verblijfplaats. Kreeften zijn niet rood, zoals men veelal denkt, maar meer geel-bruin. Pas als de kreeft in heet water wordt gestopt om gekookt te worden, verandert de kleur en kunnen we met recht zeggen; zo rood als een kreeft.

Op vismarkten worden nogal eens verschillende soorten kreeft aangevoerd. De wijfjes zijn goed herkenbaar aan de eitjes, die aan het achterlijf worden meegedragen. Enkele maanden lang zeult de aanstaande moeder zo met haar toekomstig kroost rond en de pootjes aan het achterlijf bewijzen hierbij goede diensten om de eitjes vast te houden.

' In de zee leven naast de grote kreeften vele kleinere soorten. Het meest bekend is de garnaal, 'n kreeftje van ongeveer 5 cm. Met enig geluk zien we ze over de zeebodem schuiven om even later onzichtbaar te zijn, dank zij hun goed ontwikkelde graaftechniek.

Souvenirs van de zee

De opmerkzame strandwandelaar zal behalve de krabben en garnalen nog veel meer ontdekken. Naast de witte bolvormige skeletten van zee-egels liggen de prachtige stervormige lichamen van zeesterren. De levende dieren hebben het vooral op mossels voorzien, die ze met hun armen na grote krachtsinspanning kunnen opentrekken.

Nog grotere rovers zijn de haaien. Een enkele keer spoelen de mica-achtige eieren aan op het strand. Het zijn hoomachtige capsules van ongeveer 6 cm lengte met aan de hoeken sterk gewonden draden, waarmee het ei aan andere voorwerpen heeft vastgezeten. De kleine hondshaai heeft doorgaans het aangespoelde ei al verlaten. Meer bekend zijn de zwarte vleermuisachtige eieren van de roggen. Ze kunnen met tientallen op het strand aanspoelen.

Let dan ook eens op de zogenaamde goudkammetjes. Dit zijn wormen, die lange buisvormige hiusjes bouwen door zandkorrels aan elkaar te plakken. Na stormachtig weer kunnen er bergen van deze huisjes op het strand liggen. Dank zij dit hulpmiddel is de eenvoudige worm in de gelegenheid in de zeebodem te leven. Zo is ieder dier op zijn eigen wijze aangepast aan het leven in de zee en in staat zijn leven te leiden op de plaats die het van God gekregen heeft. Chinese wolhandkrab.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.