+ Meer informatie

Idomeneo

afgeluisterd

4 minuten leestijd

Bij opera denken we in de eerste plaats aan toneel, en dat klopt. Toch is dat niet het enige. In de betere opera's probeert de componist iets meer over te brengen dan alleen het op muziek gezette verhaal. Muziek kan een dieper inzicht geven in de karakters van de optredende personen. Ze maakt die karakters tot prototypen van mensen in hun deugden en ondeugden. Haat en liefde worden op een hoger plan gebracht, waardoor de luisteraar iets herkent van zichzelf. Een concertuitvoering van een opera of het beluisteren van een opname kan juist dat meerdere van de muziek uitstekend overdragen. Een live-opname doet het meestal beter dan een produkt dat is opgenomen in een studio. De wisselwerking met het publiek is voor de uitvoerenden essentieel.

Mozart is wellicht het grootste dramatische talent uit de geschiedenis geweest. Alleen Verdi is met hem te vergelijken. Maar ook in Mozarts instrumentale muziek toont hij zijn gevoel voor het uitspelen van tegenstellingen en het opbouwen van dramatische spanningen. Wie echter ten volle van dit aspect in zijn oeuvre wil genieten, komt terecht bij zijn opera's. Van de ongeveer twintig opera's die hij schreef, zijn er maar vijf echt bekend geworden. Wie weet er echter iets over "II re pastore" of "Lucio Silla?" Nu behoren deze twee tot zijn vroege werken, maar met "Idomeneo" en "La Clemenza die Tito" is dat zeker niet het geval. Ze omlijsten de "grote vijf", de opera's die nog regelmatig op het repertoire staan.

Archiv is begonnen met een Mozart-opera project, waarin John Elliot Gardiner bovengenoemde twee en de vijf beroemde opera's gaat opnemen. Het worden alle live-opnames en als de overige zes zo worden als deze Idomeneo, dan wordt het iets unieks.

Idomeneo is een verhaal uit de Griekse mythologie dat zich het best laat vergelijken met de geschiedenis van Jephta. Trouwens, er zitten meer bijbelse noties in dit verhaal en wellicht biedt deze opera nog meer stof voor een boek van dr. F. de Graaff dan Die Zauberflöte. Koning Idomeneo. terugkomend van de overwinning op Troje. raakt verzeild in een storm. Hij belooft het eerste wat hem op het strand zal treffen te offeren. Dat is dan zijn eigen zoon Idamantes. Daar ligt het conflict dat het verhaal verder beheerst. De liefde van de vader voor de zoon. die hij moet afstaan. Verder is er verhouding van de zoon, met zijn geliefde Ilia en de door jaloersheid verteerde Elektra, kortom voor Mozart een ideaal gegeven. Huiveringwekkend zijn soms de begeleide recitatieven, wanneer het orkest de dreigende schaduwen van een naderende catastrofe vooruitwerpt.

Denk vooral niet dat deze opera Mozart even uit de pen gevloeid is. Vooral met de derde akte had hij problemen. Tot op de dag van de première heeft hij stukken er tussen uitgehaald en andere weer ingevoegd om de dramatiek en de voortgang van het handeling zo optimaal te doen zijn.

De kwaliteit van de uitvoering is daarom zo bijzonder, omdat Gardiner de authentieke uitvoeringsmanier gebruikt om de innerlijke conflicten van de hoofdpersonen gestalte te geven. Smart, jaloezie, liefde, haat en vreugde kunnen eigenlijk alleen door muziek getekend worden. Hier geen Mozart met de traditionele lichte toets, maar fel en hartstochtelijk. Idomeneo wordt hierdoor niet het historisch interessante werk in de ontwikkeling van Mozart, maar een uniek meesterwerk en we gaan iets begrijpen van het enthousiasme waarmee het publiek in München op 29 januari 1781 dit werk ontving.

Gardiner zelf vindt Idomeneo de meest instrumentaal gedachte opera van Mozart. Dat is te horen. Schitterende passages voor de hout- en koperblazers worden afgewisseld door virtuoos spel van het strijkorkest. Het orkest dat Mozart in München ter beschikking stond, behoorde dan ook tot de absolute wereldtop en bestond uit louter solisten. The English Baroque Soloist slagen er in een indruk te geven hoe het toendertijd geklonken moet hebben.

De vocale prestaties zijn niet minder. Ik noem slechts Anne Sofie von Otter als Idamante en Cornelius Hauptmann als de stem van het orakel. Deze en nog enkele andere toevoegingen zijn als aanhangsel opgenomen op de derde cd. Dus wie de voorkeur heeft voor een bepaalde versie, kan zijn cd-speler zo programmeren dat hij de gewenste uitvoering krijgt. N.a.v. "W. .4. Mozart. Idomeneo". Creta KV366; .\rchiv

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.